‘In de bergen moet je geen haast hebben’ en meer tips tegen oplichting in Nepal

Ze komen er allebei al tientallen jaren: René de Bos en Katja Staartjes. Zij was de eerste Nederlandse vrouw die de Mount Everest wist te beklimmen en kwam daarna nog zo’n dertig keer in het bergland. Hij was überhaupt de eerste Nederlander die de berg bedwong. Daarnaast heeft hij een reisbureau dat zich richt op Nepal.

De verhalen over oplichting in de toerismesector kennen De Bos en Staartjes allebei, maar vooral van horen zeggen. Ook zij kregen mee dat in Nepal deze week 32 mensen zijn aangeklaagd voor hun rol in een grote fraudezaak waarbij toeristen tijdens trektochten onnodig per helikopter werden geëvacueerd.

Volgens justitie werkten trekkingbureaus, helikoptermaatschappijen en ziekenhuizen samen en incasseerden zij miljoenen dollars aan verzekeringsgeld door medische noodgevallen te verzinnen of te overdrijven.

Dergelijke oplichting speelde al in 2018, herinneren beide ervaren klimmers zich. Toen kondigde de Nepalese overheid maatregelen aan, maar daarna gebeurde er weinig om de misstanden écht aan te pakken. Na corona werd het zelfs nog erger.

Toch is het nu anders, verwacht Staartjes. De nieuwe regering voelt de druk van een jongere generatie die klaar is met de corruptie in het land. Volgens Staartjes lijkt het nu menens.

Het vaakst gaat het mis bij de wandelaars, zeggen De Bos en Staartjes allebei. Met wandelaars bedoelen ze de mensen die niet de Mount Everest beklimmen, maar lopen tot aan het basiskamp. Dat klinkt makkelijker dan het is: het is een meerdaagse tocht tot een hoogte van 5300 meter.

Op zulke hoogtes kun je hoogteziekte oplopen. Je lichaam is dan nog niet gewend aan de veel lagere hoeveelheid zuurstof in de lucht. Mensen worden ziek als ze te snel stijgen.

Vaak zijn de klachten relatief onschuldig. Geen eetlust, hoofdpijn en duizeligheid. Maar het wordt gevaarlijk wanneer er een zwelling van de hersenen optreedt, soms met vocht in de longen. De remedie is dan zo snel mogelijk afdalen en naar een ziekenhuis gaan. Terug naar beneden gaat op dat moment meestal alleen nog per dure helikopter.

Van die angst voor hoogteziekte maken sommige reisgidsen handig gebruik. Ze zetten mensen met relatief milde klachten onder druk om zich te laten evacueren. “De verzekering betaalt toch wel.”

Wat de toeristen dan niet weten: iedereen profiteert mee. De gids, het helikopterbedrijf en zelfs het ziekenhuis.

De oplossing is vrij simpel, schetst Staartjes. “Zorg dat je de tijd hebt. Iedereen heeft haast, maar juist op hoogte moet je geen haast hebben.” Dat betekent dat je voor de tocht naar het basiskamp ruim een week uittrekt.

Toch bieden reisorganisaties in Nepal de tocht nog steeds aan op een manier waarbij wandelaars in slechts enkele dagen het basiskamp bereiken. Daarmee nemen ze het risico dat mensen ziek worden. Staartjes noemt die praktijken “zeer schadelijk en verwerpelijk”.

Als mensen worden geëvacueerd, wordt de vlucht soms gedeeld met anderen. Aan boord zitten dan meer geëvacueerden, maar de verzekeringsmaatschappijen weten dat niet. Vanuit Nepal wordt dezelfde vlucht meerdere keren in rekening gebracht. Zo verdient de helikoptermaatschappij de vlucht soms wel vijf keer terug.

Het is dus zaak om met betrouwbare mensen op pad te gaan. Veel ellende kun je voorkomen door een reis via een Nederlands bureau te boeken, zegt Staartjes. En, benadrukt ze: “wanneer je het goed regelt en de tijd neemt, heb je de reis van je leven, waarin je echt kunt genieten”.

Ook De Bos hamert erop: een goede voorbereiding voorkomt een hoop problemen. Weet als wandelaar of klimmer wat normaal is, hoe snel je mag stijgen en wat een gids behoort te kosten. “Als je voor een koopje naar het basiskamp wordt gestuurd: vraag je dan af of het wel klopt.”