NOS Nieuws•
In de Nieuwe Kerk in Middelburg zijn de jaarlijkse Four Freedoms Awards uitgereikt, aan onder meer de Oekraïense president Zelensky en verkrachtingsslachtoffer Gisèle Pelicot uit Frankrijk.
Zelensky en het Oekraïense volk kregen de prestigieuze prijs toegekend voor hun “moed, veerkracht en doorzettingsvermogen” in de oorlog met Rusland.
“Ik ben Nederland dankbaar”, zei Zelensky in zijn speech. “De wereld keek niet weg, en liet Oekraïne niet over aan een roofdier. Dat heeft veel veranderd voor Oekraïne. Dankzij die steun leven we nog steeds in een wereld die niet is verdeeld door roofdieren, maar waar vrijheid regeert. Vrijheid is niet abstract. Vrijheid is geen geschenk. Vrijheid is iets waar mensen altijd voor moeten vechten.”
Roosevelt
Zelensky kreeg de award van een achterkleindochter van de Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt. De Four Freedoms Awards zijn gebaseerd op de vier vrijheden die hij formuleerde in 1941.
Bij de uitreiking waren behalve veel publiek ook koning Willem-Alexander, prinses Beatrix, voormalig premier Schoof, premier Jetten en familieleden van Roosevelt aanwezig.
‘Russische waanzin’
Zelensky begon zijn speech met een oproep tot een minuut stilte ter nagedachtenis aan de mensen die afgelopen nacht omkwamen bij Russische luchtaanvallen op Odesa, Kyiv en andere steden. Daarbij werden zestien mensen gedood, onder wie een kind van 12.
“Vandaag is weer een zware dag in Oekraïne. In één nacht zijn meer dan 300 drones en 129 ballistische raketten ingeslagen op ons land”, zei Zelensky. “Het luchtalarm ging af in veel steden. Er zijn veel levens verloren gegaan. Mensen en kinderen die slachtoffer zijn van de Russische waanzin.” De Oekraïense president kreeg na zijn toespraak een staande ovatie.
Ook Gisèle Pelicot, boegbeeld van het doorbreken van taboes rondom seksueel misbruik, kreeg een van de Four Freedoms Awards, die voor de vrijwaring van vrees. De 73-jarige Française werd jarenlang door haar man gedrogeerd en uitgeleverd aan tientallen mannen die haar verkrachtten.
Pelicot zei ontroerd te zijn door de onderscheiding, maar voelde zich ook verantwoordelijk en bescheiden. Ze droeg de prijs op aan alle slachtoffers van seksueel en gendergerelateerd geweld, aan degenen die dat geweld bestrijden, maar ook aan degenen die het geweld niet hebben overleefd. “Zodat hun verlies niet voor niets is geweest.”
Ze zei dat slachtoffers van seksueel geweld nooit alleen zijn in hun strijd. “We zijn met miljoenen die dit meemaken. Ze moeten weten dat ze sterk zijn, en geloven in de mogelijkheden om die ellende boven te komen, ook al lijkt er geen hoop.”
Het massaproces tegen haar man wilde Pelicot bewust in de openbaarheid laten plaatsvinden, naar eigen zeggen om de schaamte niet bij het slachtoffer, maar bij de dader te leggen. Presentator en ondernemer Olcay Gulsen, die de prijs aan haar overhandigde, zei dat Pelicot daarmee een “revolutionaire boodschap” aan de wereld had meegegeven. Gulsen groeide zelf op in een gezin met een gewelddadige vader.
De andere drie Four Freedoms Awards gingen naar de ngo Committee to Protect Journalists (voor vrijheid van meningsuiting) en Isidora Uribe Silva (vrijwaring van gebrek). De Chileense rechtenstudent heeft een houding- en bewegingsstoornis en zet zich in voor mensen met een beperking. Zij ontving na haar speech een staande ovatie.
De winnaar van de prijs voor de vrijheid van godsdienst is niet bekendgemaakt omdat het volgens de organisatie van de prijs op dit moment niet veilig genoeg dat openbaar te maken. Dat is nog nooit gebeurd in de afgelopen veertig jaar dat de prijzen worden uitgereikt. Het joods-islamitische initiatief Deel de Duif kreeg de Youth for Freedom prijs.
