Amsterdam komt moeilijk af van hardnekkig imago dat op Koningsdag alles mag

• Jacobien van der Kleij

  redacteur Online

• Tom Dieleman

  redacteur Online

“Amsterdam is te druk, de gemeente roept op om niet meer te komen.” Die waarschuwing klinkt bijna elk jaar op Koningsdag in de hoofdstad, de drukste dag van het jaar voor Amsterdam.

Door overvolle kades, bootjes en buitensporig alcohol- en drugsgebruik raakten de hulpdiensten in Amsterdam vorig jaar overbelast. Spoedmeldingen stonden in de wacht en vooral minderjarigen hadden eerste hulp nodig.

Horecaondernemers in de binnenstad merken dat de feestdag al jaren onder druk staat en dat de sfeer op momenten grimmig wordt. Sommige cafés houden daarom tijdens Koningsdag bewust de deuren dicht.

Tegen die achtergrond wil burgemeester Halsema met nieuwe maatregelen de eerste stappen zetten om het ‘alles-kan-en-alles-mag-imago’ van Amsterdam te doorbreken. “Op dit moment is Koningsdag niet overal en altijd veilig, niet altijd feestelijk en niet altijd Amsterdams; dat moet anders”, zegt ze.

Met name de binnenstad is op Koningsdag uitgegroeid tot een “grootschalig, niet altijd gereguleerd en moeilijk beheersbaar openluchtfestival”, aldus Halsema. De gemeente neemt daarom maatregelen om bezoekers beter te spreiden.

Zo gaan festivals aan de randen van de stad langer door en zijn overvolle bootjes in de binnenstad verleden tijd. Er geldt een maximum van twaalf opvarenden en een schipper per boot. Wie zich niet aan de regels houdt, riskeert een boete van 80 euro voor particulieren tot 800 euro voor ondernemers.

Daarnaast wordt strenger gehandhaafd op illegale alcoholverkoop en feesten en worden er meer EHBO’ers ingezet op fietsen, die de druk op de ambulances moeten verminderen.

Over het aantal incidenten op Koningsdag is volgens de politie geen exact beeld. Wel is het aantal gevallen van openlijke geweldpleging in twee jaar tijd verdubbeld: van 28 in 2023 naar 57 in 2025. Een dieptepunt vorig jaar was de verkrachting van een Ierse vrouw op klaarlichte dag op de Keizersgracht, waarvan beelden op sociale media rondgingen.

Mick Werkendam is namens de gemeente verantwoordelijk voor het crowdmanagement tijdens Koningsdag. “De afgelopen twee jaar werd Koningsdag op een zaterdag gevierd. Omdat het nu een maandag is, hopen we dat het alcoholgebruik lager ligt. Meer mensen moeten de dag erna weer werken.”

Werkendam zegt dat op de rivier de Amstel, voordat de bootjes de binnenstad invaren, genoeg ruimte is om te controleren of de opvarenden zich aan de regels houden. Het is volgens hem echter niet te voorkomen dat mensen vervolgens vanaf de kade alsnog bootjes instappen. “Als boten in het centrum stilliggen, kun je een handhavingsteam sturen.”

Jort Vos, mede-eigenaar van café De Blaffende Vis in de populaire wijk de Jordaan, juicht de nieuwe maatregelen toe. “Ik ben ook gebaat bij een leuk feestje waarbij mensen geen eigen drank of middelen meenemen.” Toch verwacht hij dat er weinig zal veranderen, “behalve dat er meer toezicht komt en dat mensen zich bewuster zijn van de maatregelen”.

Volgens Vos blijken regels in de praktijk lastig te handhaven. Bezoekers kunnen de Westerstraat al een paar jaar alleen via zijstraten verlaten, maar dat loopt niet altijd soepel. Zo lopen mensen die in de zijstraten hebben geplast toch weer de straat in. Naarmate de dag vordert, hebben ze steeds meer lak aan de regels.

Vanaf volgend jaar wil de gemeente de Noordermarkt en de Westerstraat aanwijzen als evenemententerrein. Dat gebeurt ook op drukke plekken tijdens de jaarlijkse Pride, om bezoekersstromen beter te reguleren. Vos hoopt dat dit ook meer ruimte oplevert voor ondernemers.

“Onze verantwoordelijkheid ligt bij het tegengaan van excessen. Maar omdat het evenement nu nog in de openbare ruimte plaatsvindt, mogen we geen beveiliging inzetten en niet handhaven. Dat wringt”.

Er zijn ook cafés die dit jaar tijdens Koningsdag de deuren gesloten houden, zoals R. de Rosa in de Jordaan. “De overlast voor buurtbewoners door wildplassers op straat, de grimmige sfeer aan het einde van de avond en de extra druk die dat oplevert. Het zijn allemaal dingen die niet opwegen tegen de leuke kanten van Koningsdag”, zegt eigenaar Floris Burgers.

In zijn wijk staan tal van megabarren en podia. “Het voelt soms als een festival.” Dat de opzet zo groot is terwijl er niet voldoende toiletten (dit jaar 519, zes meer dan vorig jaar) zijn, noemt hij onlogisch. “Het evenement zou meer moeten worden verspreid naar plekken waar je de veiligheid kunt waarborgen.”

Burgers ziet dat de gemeente wel probeert de drukte in goede banen te leiden, maar concludeert vooral dat de aantrekkingskracht van het centrum en de Jordaan te groot is.