Uit de marge met linkse koers: de Green Party breekt door in de Britse politiek

• Arjen van der Horst

  correspondent Verenigd Koninkrijk

In het Verenigd Koninkrijk spreken ze al van een groene revolutie. Nee, dit gaat niet over de energietransitie en de bestrijding van klimaatverandering. Het gaat over de razendsnelle opkomst van de Green Party. Vandaag zijn er gemeenteraadsverkiezingen in Engeland en de verwachting is dat de Britse Groenen hun beste verkiezingsresultaat ooit gaan behalen.

Nergens wordt dit zo duidelijk als in Birmingham. Ga van deur tot deur in de wijk Hall Green en je merkt al snel wat het sentiment van de Britse kiezer drijft: een totale desillusie met de gevestigde politiek.

“Ik heb altijd Labour gestemd”, zegt een vrouw die de deur opendoet. “Labour was er altijd voor de arbeidersklasse, maar ze zijn onherkenbaar geworden. We hadden bezuinigingen onder veertien jaar Conservatieven. En nu doet Labour precies hetzelfde. Sterker nog, ze zijn erger.”

Dit zijn geluiden die Mansoor Qureshi, kandidaat voor de gemeenteraad, overal hoort in deze wijk. Hij maakte nog maar recent de overstap naar de Green Party. “Ik heb in het verleden nooit op de Groenen gestemd. Ik dacht altijd dat het maar een kleine partij was die nooit kon winnen. Het zou voor mij een weggegooide stem zijn.”

Birmingham is al een halve eeuw een Labour-bolwerk. Bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen in 2022 behaalde de partij van premier Starmer 51 procent van de stemmen en won ze 65 van de 101 raadszetels met slechts 2 voor de Green Party.

Met lede ogen zag Qureshi aan hoe zijn stad Birmingham onder leiding van Labour de afgelopen jaren steeds verder afgleed. De stad verklaarde zich failliet in 2023. Het gemeentebestuur zag zich gedwongen diepe bezuinigingen door te voeren.

Die leidden onder meer tot een langslepend arbeidsconflict met de vuilnisophaaldienst. Sinds begin 2025 hebben vuilnisophalers het werk neergelegd, wat leidde tot grote bergen afval in de straten van Birmingham. De staking duurt nog steeds voort.

De Green Party presenteert zich nu als het linkse alternatief voor Labour. “Labour heeft de problemen niet opgelost”, stelt Qureshi. “Iedereen komt nu in actie. Er is een golf van verandering op komst.”

Ook internationale thema’s dringen door tot deze lokale verkiezingen. De Green Party staat bekend om haar pro-Palestijnse standpunt. Dat slaat aan in een stad waar bijna een op de drie inwoners moslim is. “In deze wijk wonen veel moslims”, zegt Qureshi. “Zij zien het standpunt van de Groenen. Dat is een van de redenen waarom we hier veel kiezers aantrekken.”

Volgens een recente opiniepeiling van de omroep ITV stevent Labour af op een ongenadig pak slaag in Birmingham. De partij dreigt de helft van haar zetels te verliezen. Labour blijft nog maar nipt de grootste met 23 procent van de stemmen, op de voet gevolgd door de anti-immigratiepartij Reform UK (22 procent), de Conservatieven (18 procent) en de Green Party (16 procent).

Daarin is Birmingham niet uniek. Bijna een eeuw lang domineerden Labour en de Conservatieven de Britse politiek, maar dat tijdperk lijkt nu voorbij. Overal in het land zijn de kiezers op drift geraakt. Op rechts hebben de Conservatieven concurrentie gekregen van Reform UK, dat nu al ruim een jaar fier aan kop gaat in de landelijke peilingen.

Ook op links versplintert de stem zich met de opkomst van de Green Party. Lange tijd verkeerden de Groenen in de marges van de Britse politiek, maar de laatste jaren zijn ze bezig aan een gestage opmars. De komst van mediagenieke Zack Polanski als partijleider in 2025 was een belangrijk keerpunt.

De Green Party profileerde zich tot dan toe altijd als een klassieke groene partij die zich hardmaakte voor de energietransitie en klimaatneutraal beleid. Onder Polanski verbreedde de partij de focus naar andere linkse thema’s, zoals de bescherming van vluchtelingen, het lot van de Palestijnen en de nationalisering van het openbaar vervoer en de nutsbedrijven.

De partij groeit inmiddels onstuimig. Polanski gaf onlangs toe dat het een “enorme uitdaging” was om de duizenden nieuwe kandidaten voor de gemeenteraadsverkiezingen te screenen. Vooral het Palestijnse vraagstuk leidt tot frictie(opent in nieuw venster) binnen de partij. Polanski, de enige Joodse leider van een Britse politieke partij, heeft een aantal kandidaten geschorst vanwege antisemitische opmerkingen.

Vorige week arresteerde(opent in nieuw venster) de politie twee kandidaten van de Green Party op verdenking van het aanwakkeren van rassenhaat. Een van de kandidaten had op sociale media een bericht gedeeld met de tekst: “Een synagoge rammen is geen antisemitisme. Het is wraak.”

De controverse lijkt de Green Party vooralsnog niet te deren. In de landelijke peilingen(opent in nieuw venster) zijn ze inmiddels op gelijke hoogte gekomen met Labour. “Als dit niet een revolutie is, dan is het in ieder geval het begin van een revolutie”, zegt Qureshi.