Twee mannen, twee vrouwen: stoelendans voor opvolging Starmer kan beginnen

• Arjen van der Horst

  correspondent Verenigd Koninkrijk

Het is vrijwel zeker dat de Britse Labourpartij afstevent op leiderschapsverkiezingen. De stoelendans rond premier Starmer kan nu beginnen, al zullen die verkiezingen niet op korte termijn plaatsvinden.

Dit zijn de vier namen die gelden als belangrijke kanshebbers om Starmer op te volgen:

Het is geen geheim dat de minister van Volksgezondheid al lange tijd ambities koestert voor het premierschap. De 43-jarige Streeting komt uit het zogeheten Blairite kamp, de rechtervleugel van Labour. Om de linkervleugel te paaien is hij de laatste tijd op sommige thema’s naar links opgeschoven, zoals bij Gaza en sociale zekerheid.

Hij staat bekend als een goede communicator, maar geldt ook als een protegé van de omstreden Peter Mandelson. Onthullingen uit het Epstein-dossier over Mandelson leidden eerder dit jaar tot de grootste crisis in het korte bestaan van de regering-Starmer.

De hechte banden van Streeting met Mandelson zouden wel eens obstakel kunnen zijn. Ook wekte hij de laatste tijd steeds meer irritatie op door zijn verwoede pogingen de premier van de troon te stoten.

Van alle Labourpolitici scoort Andy Burnham het hoogst in alle populariteitspeilingen. De burgemeester van Manchester, bijgenaamd ‘King of the North’, is geliefd in zijn eigen stad en veel Labourkiezers zien hem als de gedroomde opvolger van Keir Starmer. Zijn grootste handicap is dat hij niet het parlement zit. Als je de premier wil opvolgen, moet je een zetel in het Lagerhuis hebben.

Eerder dit jaar waagde Burnham al een poging. In een kiesdistrict in Zuid-Manchester was in februari een tussentijdse verkiezing, nadat een Lagerhuiszetel was vrijgekomen. Burnham meldde zich aan als kandidaat, maar omdat hij een zittend burgemeester is, moest hij daarvoor eerst toestemming krijgen van het partijbestuur. Die blokkeerde zijn kandidatuur.

Labour is nu bereid te wachten met een leiderschapsverkiezing om Burnham een nieuwe kans te geven terug te keren in het parlement. Donderdag maakte Labourparlementariër Josh Simons bekend dat hij zich zal opofferen voor Burnham en zijn Lagerhuiszetel opgeeft. Daarmee ontlokt hij een zogeheten by-election in Makerfield, een kiesdistrict in Greater Manchester.

Toen het nieuws bekend werd, meldde Burnham zich onmiddellijk als kandidaat voor de tussentijdse verkiezing voor deze vrijgekomen Lagerhuiszetel. De partijbestuurders van Labour hebben aangegeven dat ze dit keer zijn kandidatuur niet tegenhouden.

Deze tussentijdse verkiezing vindt waarschijnlijk in de tweede helft van juni plaats. Het is geen garantie dat Burnham de zetel wint. Bij de lokale verkiezingen vorige week kwam de anti-immigratiepartij Reform UK als grootste uit de bus in Makerfield. Als Burnham wel wint, zal dat ongetwijfeld zijn kansen op het partijleiderschap vergroten, want dan kan hij zeggen dat hij erin is geslaagd Reform-kiezers terug te winnen.

Rayner is een van de invloedrijkste Labourpolitici en geldt al heel lang als rivaal van Starmer. Zij is vooral populair bij de linkervleugel bij de partij. Haar handicap is dat zij vorig jaar verwikkeld raakte in een belastingschandaal. Ze zou te weinig belasting hebben betaald over haar tweede woning. Afgelopen zomer zag zij zich daardoor gedwongen af te treden als vicepremier.

De belastingdienst was een onderzoek begonnen naar mogelijke fraude. Zolang dat onderzoek liep, kon zij zich niet in de strijd mengen. Deze week maakte ze echter bekend dat het onderzoek is afgerond en dat de belastingdienst haar niets verwijt. Dat maakt de weg vrij voor haar kandidatuur.

Mahmood heeft altijd haar kaarten zorgvuldig tegen de borst gehouden als het gaat om haar leiderschapsambities. Maar Britse media melden steevast dat zij een kansrijke kandidaat is voor het premierschap. Zij geldt als een van de meest effectieve ministers uit de regering-Starmer.

Als minister van Binnenlandse Zaken is ze onder meer verantwoordelijkheid voor het immigratiebeleid. In 2023 bereikte de netto immigratie onder de Conservatieve regering een historische piek van bijna één miljoen. Sinds Mahmood aantrad als minister, is dat aantal scherp gedaald naar 200.000 in 2025. Dat was nog voordat ze nieuwe, strengere migratieregels naar Deens model aankondigde.

Haar grootste handicap is dat de linkervleugel van de partij haar als te rechts ziet. Mahmood kondigde onlangs aan dat ze het aantal “legale en veilige” routes om asiel aan te vragen wil uitbreiden als de immigratie eenmaal onder controle is. Dat wordt gezien als een gebaar om in de gunst te komen bij het linkse smaldeel van Labour.