Colombia naar stembus na golf van geweld

• Nina Jurna

  correspondent Latijns-Amerika

Vandaag gaat Colombia naar de stembus om een nieuwe president te kiezen. De huidige linkse president Gustavo Petro is na een wettelijke termijn van vier jaar niet meer verkiesbaar.

Zijn opvolger, Iván Cepeda van de linkse coalitie Pacto Historico (Historisch Pact), staat voorop in de peilingen. Gevolgd door twee rechtse partijen, met onder meer de centrumrechtse kandidaat Paloma Valencia, die kans maakt de eerste vrouwelijke president van Colombia te worden. Daarnaast doet ook de radicaal-rechtse Abelardo de la Espriella het goed.

Het belangrijke verkiezingsthema voor veel Colombianen is veiligheid en geweld. Ondanks de beloofde Paz Total (Totale Vrede) van Petro, waarbij hij met alle gewapende partijen wilde onderhandelingen over vrede, wordt Colombia geteisterd door drugsbendes en uiteenlopende guerrillabewegingen die soms hele gebieden onder controle hebben.

Vooral in conflictgebieden als Cauca en Valle del Cauca, Narino en Norte de Santander vond in aanloop naar de verkiezingen een enorme geweldsgolf plaats met verschillende aanslagen. Een maand geleden was in het departement Cauca een van de bloedigste aanslagen sinds jaren, toen een bus ontplofte op de Pan-Amerikaanse snelweg met 21 doden en tientallen gewonden tot gevolg.

De aanslag is opgeëist door guerrillabeweging EMC (Estado Mayor Central), die daarmee het signaal zou willen afgeven dat zij macht en wapens hebben en het gebied controleren. Wie straks ook de nieuwe president wordt, er moet rekening met hen houden worden. ,,Ze willen een plek aan de onderhandelingstafel en laten zien dat zij de macht in de regio hebben”, zegt Eduin Capaz van de CRIC, de inheemse regionale raad in Cauca.

De spanning neemt toe in de regio naarmate de verkiezingsdag nadert, met bijna dagelijks aanslagen met drones en explosieven en bedreigingen tegen de kandidaten. Vorig jaar werd de rechtse presidentskandidaat Miguel Uribe Turbay vermoord en dit jaar werd de kandidaat voor het vicepresidentschap van Pacto Historico, Aida Quilcue, ontvoerd.

De rechtse kandidaten beschuldigen links ervan dat er de laatste jaren te weinig is gedaan om Colombia veiliger te maken. De drugshandel nam toe, Colombia is de grootste producent van cocaïne ter wereld. Drugskartels en guerrillabewegingen strijden onderling om de drugshandel, territorium en om het beheer van goudmijnen.

Geweld zit diepgeworteld in de Colombiaanse samenleving. Na een burgeroorlog van meer dan 50 jaar tussen de regering en de grootste en oudste guerrillabeweging, de FARC, werd in 2016 een vredesakkoord getekend. Maar een deel van de FARC was het niet eens met de vrede en bleef doorstrijden in de jungle. Er ontstonden de afgelopen jaar steeds meer splintergroepen van deze zogeheten FARC-dissidenten, waarvan de EMC de grootste groep is.

Om de verkiezingen te winnen moet een kandidaat een meerderheid van stemmen halen. Als dat niet lukt dan komt er een tweede ronde op 21 juni.