NOS Nieuws•
Nederland gaat een groep van 47 Palestijnen in Gaza die een werk- of studievisum voor Nederland hebben, toch actief helpen om Gaza te verlaten. Drie van hen, twee studenten en een journalist, hebben van Israël inmiddels groen licht gekregen en zijn vanuit Gaza met een bus vertrokken, de anderen wachten daar nog op. Van de drie gaat er een, de journalist, bij nader inzien naar Italië, de andere twee komen naar Nederland.
Nederland stelde zich lange tijd op het standpunt dat het niet meer hoefde te doen dan goedkeuring van de Israëlische dienst Cogat te vragen. Dat is de Israëlische dienst die het burgerlijk bestuur voert in de bezette gebieden en Gaza. Voor het tweede deel, het organiseren en coördineren van de reis naar Jordanië, voelde Nederland zich niet verantwoordelijk.
Daar lijkt nu verandering in te zijn gekomen. Nederland heeft zich toch ingezet voor de twee die nu al mogen vertrekken en lijkt dat, blijkt uit communicatie die de NOS heeft ingezien, ook te willen doen voor de rest van de groep.
Wat de politieke koerswijziging veroorzaakt heeft, is op dit moment niet duidelijk. De afgelopen weken is er veel aandacht geweest voor deze groep. Er was publieke druk vanuit bijvoorbeeld de universiteiten die deze studenten zouden ontvangen. Politieke druk was er ook, zowel om de studenten te helpen als om dat juist niet te doen.
Het ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt dat het diplomatieke hulp heeft verleend die nodig was om Gaza op korte termijn te verlaten en zegt dit binnenkort ook te zullen doen voor de rest van de groep. Wel benadrukt het ministerie dat het in deze gevallen niet gaat om een volledige evacuatie zoals Nederland in het verleden heeft gedaan voor mensen uit Gaza, zoals Nederlanders die daar vastzaten of medische evacuaties.
Rechtszaak
De twee studenten die vandaag Gaza verlaten, reizen mee met een grotere groep die richting Italië en Spanje gaat. Feit is dat deze reis zonder tussenkomst van Nederland onmogelijk was geweest, ook na groen licht van Israël. De reis voert door het bezette deel van Gaza, door Israël zelf en vervolgens door Jordanië. Zelfs bij samenwerking met andere landen, is daar voor elke grensovergang een Nederlandse diplomaat op locatie nodig. Geen van de etappes is voor een individu te nemen omdat daar diplomatieke coördinatie en georganiseerd transport voor nodig is. Dat wordt meestal geregeld door het land van bestemming. Ook Nederland heeft de afgelopen jaren meerdere malen op deze manier mensen uit Gaza naar Nederland laten komen.
De twee die nu al groen licht hebben gekregen van Cogat zijn de Palestijnse studenten die een zaak aanspanden bij de rechtbank Den Haag om Nederland te verplichten hen te helpen. Die zaak verloren ze. In beroep daartegen deed de voorzieningenrechter een voorlopige uitspraak: Nederland moet het diplomatieke spoor bij Israël volgen. De rechter stelde ook vast “dat verzoekers in de procedure geen hulp hebben gevraagd bij de reis naar Nederland of Jordanië of om feitelijke evacuatie uit Gaza”. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken voert Nederland deze uitspraak uit.
In een interne mailwisseling die in bezit is van de NOS werd de uitspraak aanvankelijk anders uitgelegd. Namelijk dat Nederland niet meer hoefde te doen dan de namen door te geven aan Israël. In de mail schrijft de Hoofddirectie Consulaire en Visumzaken: “Het ministerie zal dan ook geen feitelijke evacuatie of andere vorm van logistieke ondersteuning organiseren, ook niet via een derde land”.
Reisbureaus
Ook minister Berendsen van Buitenlandse Zaken zei eerder dat Nederland verder geen consulaire bijstand meer zou verlenen na het indienen van de lijst bij Cogat. Hoe dat er in de praktijk uitzag, blijkt uit appverkeer tussen enkele visumhouders en mensen op de Nederlandse diplomatie posten. Allen kregen te horen dat Nederland geen verdere ondersteuning meer biedt bij het vertrek uit Gaza. Een van hen kreeg te horen dat “reisbureaus misschien kunnen helpen”.
Nu Nederland die consulaire bijstand wel verleent is coördinatie nodig met Unicef of het Rode Kruis. Zij verzorgen in de regel de transporten vanuit Gaza, door het bezette deel van Gaza naar de grens met Israël. Meestal gebeurt dat op maandagen en vaak wordt dat gecombineerd met andere landen.
De mensen op weg naar Nederland zijn vandaag bijvoorbeeld meegereisd met een Italiaans-Spaans konvooi. Vanaf de grens met Israël gaat de reis naar de grens met Jordanië. In een andere bus en gecoördineerd met Jordanië wordt de groep dan naar het Queen Alia vliegveld bij Amman gebracht, om van daaruit naar Nederland te vliegen.
