Hulporganisaties: ondanks staakt-het-vuren is situatie in Gaza nog steeds erbarmelijk

Sinds het staakt-het-vuren tussen Hamas en Israël vorig jaar oktober is ingegaan, hoopten hulporganisaties dat dat wat verlichting zou brengen voor de Palestijnse bevolking in Gaza. Hoewel er mondjesmaat hulp binnenkomt, is de humanitaire situatie nog steeds erbarmelijk en gevaarlijk, zeggen meerdere hulporganisaties, waaronder Oxfam Novib en het Rode Kruis.

Volgens de hulporganisatie is er een enorm tekort aan bijna alles in Gaza. Dat komt volgens hen doordat de Israëlische autoriteiten mondjesmaat hulpgoederen Gaza binnenlaten.

“Er is een gigantisch tekort aan medicijnen. Onze collega’s van de Palestijnse Rode Halve Maan vertellen dat ze nog voor drie maanden medicijnen hebben”, zegt Daniëlle Brouwer van het Rode Kruis. “Tientallen vrachtwagens met hulpgoederen staan aan de grens om Gaza binnen te rijden. Het is een politieke keuze om die niet binnen te laten.”

Door het medicijntekort kunnen ziektes niet goed worden bestreden. Zo ziet Dokters van de Wereld dat er sinds maart meer mensen waterpokken krijgen. Vanwege een gebrek aan sanitaire voorzieningen krijgen veel mensen cholera, volgens het Rode Kruis.

De verspreiding van (infectie)ziektes wordt volgens de hulporganisaties ook veroorzaakt doordat mensen dicht op elkaar leven in vluchtelingenkampen en vuilnis niet meer wordt opgehaald.

Het afvalprobleem veroorzaakt daarnaast een enorme rattenplaag, zegt Wouter Booij van Unicef. “We horen bijvoorbeeld verhalen van kinderen en volwassenen die door ratten in het gezicht worden gebeten tijdens hun slaap.”

Veel kinderen hebben huidaandoeningen, zoals ook het jongetje op onderstaande foto. Kinderen hebben ziektes als schurft en waterpokken, of soms zelfs last van knaagdierbeten.

Al ruim een jaar worstelen we om hulpgoederen binnen te krijgen, zegt Oxfam Novib-directeur Michiel Servaes. Volgens hem wordt veel materiaal door Israël aangemerkt als ‘dual-use goederen’.

Dat zijn spullen waarvan de Israëlische autoriteiten zeggen dat ze ook voor militaire doeleinden kunnen worden ingezet en daarom Gaza niet in mogen.

Zo is het voor het Rode Kruis moeilijk om medische apparatuur zoals couveuses Gaza binnen te krijgen, zegt Brouwer. Hulpverleners worden daardoor gedwongen om creatief te kijken naar oplossingen. “Zo hebben onze collega’s van zeven kapotte couveuses een nieuwe gemaakt.” Ook ruilen volgens haar ziekenhuizen in het gebied zorg tegen medicatie. Brouwer noemt de situatie bizar. “Moet je voorstellen hoeveel levens we in de tussentijd hadden kunnen redden.”

Ook Unicef zegt last te hebben van de Israëlische restricties. Daardoor kunnen er volgens de organisatie geen waterleidingen worden aangelegd. “Er is een gigantisch tekort aan schoon drinkwater”, vertelt Booij.

Volgens Artsen Zonder Grenzen (AzG) is bijna 90 procent van de watervoorzieningen in Gaza beschadigd of vernietigd. Het gaat om onder meer ontziltingsinstallaties, waterputten en leidingen. Volgens AzG is het watertekort onderdeel van een bredere Israëlische strategie om Gaza onleefbaar te maken voor de Palestijnen.

Hoewel het sinds het fragiele staakt-het-vuren rustiger is geworden in Gaza, is het werk van de hulpverleners nog steeds gevaarlijk, zeggen de organisaties. Israël schond het bestand de afgelopen tijd geregeld.

Volgens het Palestijnse ministerie van Gezondheid zijn er sinds het begin van het staakt-het-vuren meer dan 900 Palestijnen gedood in de Gazastrook. Volgens de Verenigde Naties(opent in nieuw venster) zijn vorig jaar meer dan 560 hulpverleners in Gaza en op de bezette Westelijke Jordaanoever gedood.

Het bieden van hulp door internationale hulporganisaties wordt steeds moeilijker gemaakt. Begin dit jaar heeft Israël een strenge registratieplicht ingevoerd voor hulporganisaties. Ze moeten van de Israëlische autoriteiten onder meer namen en contactgegevens van hun medewerkers doorgeven. Israël zegt deze informatie nodig te hebben om te controleren of medewerkers banden hebben met terreurgroepen. Delen de organisaties die gegevens niet, dan mogen ze geen hulp meer bieden in Gaza of op de bezette Westelijke Jordaanoever.

Volgens Servaes gaat het om ongeveer 34 hulporganisaties, waaronder zijn Oxfam Novib. Zij weigeren volgens Servaes persoonlijke gegevens door te geven omdat ze hun collega’s niet in gevaar willen brengen, maar ook omdat Europese privacywetgeving ze dat verbiedt.

Oxfam Novib was bij het Israëlische hooggerechtshof een bezwaarprocedure begonnen tegen de registratieplicht. Servaes: “Tien dagen geleden is de procedure door het hof op een politieke manier afgewezen en hebben we vanaf 21 juni een maand de tijd om het werk te stoppen. We maken ons daar ontzettend veel zorgen om.”

Volgens Servaes wil Israël zich ontdoen van hulporganisaties die zich kritisch hebben uitgelaten over het Israëlische leger en de regering. “Ze willen van de oren en ogen af zodat we niet kunnen vertellen wat daar gebeurt.”