‘Onschuldige mensen gestraft bij eind ontwikkelingshulp aan Sierra Leone’

• Maurice Lede

  correspondent Afrika

“Vrouwen zonder stem, die niets te maken hebben met drugsgeweld, zullen hieronder lijden.” Daniël Kettor, directeur van Rainbo Initiative in Sierra Leone, is duidelijk over de aankondiging van minister Van Weel dat het kabinet wil proberen om ontwikkelingsgeld van de Europese Unie aan dat land stop te zetten.

Jaarlijks ondersteunt Rainbo Initiative in de hoofdstad Freetown zo’n 3000 slachtoffers van seksueel geweld, met name vrouwen en kinderen. Het stopzetten van ontwikkelingshulp zou hen direct raken. De Europese gelden zijn cruciaal voor het werk van deze non-profitorganisatie.

Kettor is teleurgesteld over de uitspraken van de Nederlandse minister van Justitie en Veiligheid. “We hebben inmiddels 120 mensen in dienst. Zo’n honderd daarvan zijn vrouwen, van wie sommige zelf slachtoffer zijn geweest van seksueel geweld. Ze worden in hun kracht gezet door het werk dat ze doen.”

Nederland wil met het stopzetten van de EU-gelden druk zetten op Sierra Leone om de veroordeelde drugscrimineel Jos L. uitgeleverd te krijgen. Hij verblijft volgens verschillende bronnen in het West-Afrikaanse land en zou daar bescherming genieten van president Bio.

‘Bolle Jos’ is in Nederland en België veroordeeld voor onder meer de handel in drugs:

Sierra Leone wordt internationaal vooral geassocieerd met de burgeroorlog (1991-2002), een grote ebola-uitbraak (2014-2016) en de groeiende rol van West-Afrika in de internationale drugssmokkel. Toerisme blijft daardoor beperkt, terwijl Sierra Leone beschikt over uitgestrekte tropische stranden en een bevolking die bekendstaat om de gastvrijheid.

Volgens Gilles Yabi, oprichter van een West-Afrika-denktank in Dakar, draagt juist die bevolking de gevolgen van een stop op ontwikkelingshulp, en niet de drugscriminelen of de politieke elite. “Door ontwikkelingshulp stop te zetten worden onderwijsprogramma’s en voedselhulp in Sierra Leone geraakt. Daarmee straf je onschuldige mensen.”

“Het is verontrustend dat de Nederlandse overheid Europese gelden wil inzetten omdat ze een voortvluchtige crimineel niet kunnen arresteren”, vindt hij. “Daar moet toch een andere manier voor zijn?”

De druk op Sierra Leone en L. loopt inmiddels op. Volgens De Telegraaf werden onlangs plannen om hem in te rekenen op het laatste moment afgeblazen. Na de uitspraken van Van Weel en de recente arrestatie van L.’s oudere broer lijkt justitie alles in het werk te stellen om ‘Bolle Jos’ uit Sierra Leone te krijgen.

Een Europese maatregel zou na het wegvallen van USAID een volgende dreun betekenen voor het land. Toch begrijpt Kettor van Rainbo Initiative dat Europese overheden willen optreden tegen drugscriminelen. “Wij veroordelen hun aanwezigheid ook. Het gaat om mensen die hier een ontzettend luxueus leven leiden zoals niemand in dit land dat kan.”

Hij benadrukt dat drugsproblematiek niet alleen Europa treft. “Ook hier leidt het tot geweld en instabiliteit. Het vernietigt de potentie van jonge mensen.”

De vraag is wel in hoeverre het plan van Van Weel ook daadwerkelijk haalbaar is. Eerder schortte de Europese Unie ontwikkelingshulp in 2021 op in Guinee en in 2023 in Niger. In beide gevallen gebeurde dat naar aanleiding van een staatsgreep.

Of het “bieden van een veilige haven aan een van de grootste drugscriminelen”, zoals Van Weel het beschreef, voldoende aanleiding is om deze maatregel in Sierra Leone ook toe te passen moet nu blijken. Volgens Yabi is het daarbij de vraag of Nederland hiervoor voldoende steun krijgt binnen de Europese Unie. “Het lijkt vooral een middel om druk uit te oefenen op de zittende regering.”

De oplossing ligt volgens Kettor in samenwerken en niet in sancties. “West-Afrika kent uitdagingen, maar er zijn ook kansen. Als Europa wil voorkomen dat deze regio een doorvoerhaven voor drugssmokkel blijft, dan moet het samenwerken met lokale organisaties en overheden, niet de bevolking pijnigen.”