NOS Nieuws•
Wat is de overeenkomst tussen NAVO-topman Rutte en FIFA-baas Infantino? Allebei gaan ze tot het uiterste om Donald Trump te vriend te houden, en daarbij ook óver de grens, grappen diplomaten van de militaire alliantie. Maar zolang Rutte met zijn geslijm bij de Amerikaanse president blijft scoren, komt hij ermee weg, vertellen ze.
Verwacht daarom meer Trump-gevlei vanavond en morgen, als de 32 staatshoofden en regeringsleiders van het bondgenootschap bij elkaar komen in het gigantische paleis van de Turkse gastheer Erdogan in Ankara. Die nam tal van drastische maatregelen om onrust in de hoofdstad te voorkomen.
Binnen de paleismuren moet Rutte zorgen voor kalmte. Dit jaar was die ver te zoeken in het bondgenootschap. De Amerikaanse president dreigde Groenland in te nemen en begon zonder overleg de Iranoorlog. Meerdere leiders van NAVO-landen stelden die ter discussie, Trump is daar nog steeds zó boos over dat hij met enige regelmaat suggereert de militaire alliantie te verlaten.
De hoop is dat Trumps woede enigszins getemperd is nu onderhandeld wordt over verlenging van het staakt-het-vuren in Iran. De Ankara-top moet vooral een goednieuwsshow worden waarbij de NAVO eenheid en kracht uitstraalt.
De strategie is simpel: bondgenoten willen laten zien dat ze afgelopen jaar gigantische bedragen investeerden in hun eigen defensie, veelal door Amerikaanse wapens aan te schaffen. Op bezoek in het Witte Huis presenteerde NAVO-baas Rutte Trump vorige maand al goudomrande cijfers
Zijn aanpak krijgt veel kritiek. “Kan Rutte alsjeblieft stoppen met praten?”, schreef Robert Kagan onlangs in The Atlantic, waarin hij Rutte vergelijkt met de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov.
Trumps oud-perschef Anthony Scaramucci noemt de oud-premier van Nederland de ‘zetpil’ van de Amerikaanse president. Hij waarschuwt: Trump heeft geen respect voor likkers, wél voor mensen die hem durven tegen te spreken.
“Dat is precies wat Rutte achter gesloten deuren doet”, zeggen ingewijden, die er ook op wijzen dat veel Europese politici het eigenlijk juist wel lekker vinden dat Rutte het slijmen op zich neemt. Op die manier hebben zij de handen vrij zich af te zetten tegen Trump, wat het goed doet bij hun achterban. “En wat is het alternatief zolang de Europese landen zo afhankelijk zijn van de Amerikanen?”, vragen ze.
Daarom is de grote verandering waar de NAVO in zit zo belangrijk, vinden ze. Van een club die ongezond afhankelijk is van de VS naar een organisatie veel meer in evenwicht waarbij de Europeanen verantwoordelijk worden voor de verdediging van hun eigen continent.
De Amerikaanse druk is hoog. Vorige maand meldde minister van Defensie Hegseth dat de VS per direct veel minder zou bijdragen aan de NAVO mocht de nood aan de man komen- in allerijl moesten de Europeanen op zoek naar vervanging voor de weggevallen middelen. Dat zou nu grotendeels gelukt zijn, en met de rest zal het ook wel goedkomen, klinkt het.
Ook kondigde Hegseth aan dat de VS binnen zes maanden laat weten hoeveel Amerikaanse militairen Europa verlaten. In de concept-conclusies van de top worden de inspanningen van de Europeanen beschreven als “een sterker Europa in een sterkere NAVO”.
De leiders zetten naar verwachting ook hun handtekening voor meer hulp aan Oekraïne, 70 miljard euro in 2026 “en minstens zoveel” steun volgend jaar. Een groot deel van dat bedrag komt van een grote EU-lening aan het land.
President Zelensky zal in Ankara bij de NAVO-leiders aandringen op meer luchtverdediging na de verwoestende Russische aanvallen deze week. Door de Iranoorlog gingen Amerikaanse luchtafweersystemen naar het Midden-Oosten en slonken munitievoorraden tot gevaarlijk laag niveau.
De Amerikaanse president lijkt iets positiever over Zelensky. Een jaar geleden was hij nog vol bewondering voor president Poetin, nu spreekt hij met enige waardering over de Oekraïense aanvallen op olieraffinaderijen in Rusland, die geleid hebben tot lange rijen bij benzinestations en morrende Russen.
Wanneer de top een succes is? “Als het een saaie bijeenkomst wordt”, zeggen diplomaten. Daarbij hangt veel hangt af van het humeur van de Amerikaanse president. Albanië merkte deze week wat er gebeurt als je dat verpest. Het land zou de volgende NAVO-top organiseren maar sjoemelde met de defensie-uitgaven en wekte daarmee Trumps toorn, iedere verwijzing in de conclusies naar een top volgend jaar in Tirana is nu geschrapt.
