Naderende Russische verkiezingen maken klimaat Moskou nog grimmiger

• Wessel de Jong

  verslaggever

De Russische parlementsverkiezingen werpen hun schaduw vooruit. Ze zijn pas half september, maar de repressie neemt nu al toe. President Poetin wil niets aan het toeval overlaten. Wat nog over is van de oppositie, wordt hard aangepakt.

Dat gebeurt op het moment dat de politieke onderdrukking in Rusland al aanzienlijk is. Volgens de mensenrechtenorganisatie Memorial zitten op dit moment 1711 politieke gevangenen vast. Dat zijn er veel meer dan in de nadagen van de Sovjet-Unie eind jaren 80.

De verkiezingen moeten het beeld versterken dat wat er ook gebeurt het leven in Rusland gewoon doorgaat. Maar dat is steeds moeilijker vol te houden. De verkiezingscampagne vindt plaats tegen de achtergrond van aanhoudende Oekraïense drone-aanvallen op de Russische energiesector. Omdat steeds meer raffinaderijen uitvallen, ontstaan in heel Rusland grote brandstoftekorten. Die leiden weer tot lange rijen voor benzinestations.

Op het partijcongres van zijn partij Verenigd Rusland, de gedoodverfde winnaar van de verkiezingen, stond Poetin uitvoerig stil bij de oorlog. Hij sprak over een “lotsbepalend moment” voor Rusland.

Ook andere partijen hebben hun partijcongres gehouden, zoals de KPRF, de communisten. Vorige week leverden ze plechtig hun kieslijst in bij de kiescommissie. De KPRF kijkt vooral achteruit, naar alle overwinningen die de Sovjet-Unie onder dictator Stalin behaalde.

“De Doema-verkiezingen worden voor het eerst gehouden onder uitdagende omstandigheden voor onze beschaving en cultuur”, zei partijkopstuk Gennadi Zjoeganov. Verder dan deze vaststelling komt hij niet. Ook heeft de KPRF geen visie op de oorlog of de toekomst. Waarschijnlijk wordt KPRF de tweede partij bij de verkiezingen.

De bekendste oppositiepartij Jabloko, die al lang niet meer in het parlement zit, heeft wel een plan: stoppen met de oorlog en wel zo snel mogelijk. Precies vanwege dat standpunt pakt het Kremlin de Jabloko-kandidaten hard aan.

Veertig van de ruim 250 kandidaten mogen niet meedoen aan de verkiezingen, bleek gisteren toen Jabloko zijn kieslijst bekendmaakte. Zeven zitten er zelfs gevangen. Het Kremlin deelt draconische straffen uit. Aan bijvoorbeeld het voormalige Moskouse gemeenteraadslid Maksim Kroeglov. De plaatsvervangend leider van Jabloko zou valse informatie hebben verspreid over het Russische leger en kreeg daar zeven jaar strafkolonie voor.

Vlak na de invasie in 2022 sprak Kroeglov zich uit over het doden van burgers in Boetsja, een voorstad van Kyiv, waar het Russische leger een bloedbad aanrichtte. Kroeglov vindt dat hij onschuldig is, omdat hij alleen maar opriep tot een onderzoek.

Bij de rechtbank waar Kroeglov werd veroordeeld, verzamelden zich eind juni tientallen van zijn medestanders. Zoals de politicus en ecoloog Nikolaj Ljaskin, ooit een medestander van Aleksej Navalny. Hij gaf toen een interview aan de NOS, waarin hij geen blad voor de mond nam.

“Hier vindt een demonstratief proces plaats. We zien hier een duidelijk voorbeeld van hoe iemand wordt vervolgd niet vanwege bepaalde verkeerde woorden, maar absoluut om niets. Ze hebben hem uitgekozen, omdat hij waarschijnlijk zou kunnen winnen in deze verkiezingen, als hij eraan zou mogen deelnemen. En omdat hij een sterke persoonlijkheid heeft.”

Volgens Ljaskin is het minste dat Russen kunnen doen, steun geven aan elkaar en aan “mensen met kwaliteiten die normaal denken”. “En natuurlijk steunen we iedereen die nu het hele repressieve apparaat over zich heen krijgt.”

De redenering van Ljaskin is dat het Kremlin met zware straffen, zoals voor Kroeglov, de bevolking en politici angst wil aanjagen, zodat ze gemakkelijker te manipuleren zijn.

Met als eerste doel: “Druk uitoefenen op de partij Jabloko, die bepaalde standpunten uitspreekt over vredesbesprekingen. Ten tweede is het een signaal aan alle Moskovieten. Al ben je nog zo vreedzaam en houd je je volledig aan de wet: als wij dat willen, zullen we jullie vervolgen.”

De zaak-Kroeglov maakt duidelijk dat Poetins regime nog steeds geen enkele andere opvatting tolereert. En zeker niet in verkiezingstijd.

Oppositie voeren in Rusland is en was gevaarlijk, zo toont de geschiedenis en de uiteindelijke dood in een strafkamp van oppositieleider Navalny. Op 1 juli werd op zijn graf in Moskou een permanent monument geplaatst, van zwart marmer.