NOS Nieuws
-
Devi Boerema
correspondent Zuid-Azië
-
Devi Boerema
correspondent Zuid-Azië
“Wie kan mij het verschil vertellen tussen binnenlands en buitenlands toerisme”, roept de leraar door de klas. Een groep jongemannen kijkt hem aandachtig aan, vrouwen zijn hier niet. In het door de overheid gefinancierde Instituut van Toerisme in Kabul worden ze klaargestoomd om in de recreatiesector aan de slag te gaan.
De toerisme-industrie is een goed voorbeeld van hoe pragmatisch de Taliban kunnen zijn om hun imago internationaal op te vijzelen. Terwijl ze tegelijkertijd de mensenrechten van hun eigen burgers met voeten treden.
“Voor het eerst hebben we in Afghanistan een toerisme-opleiding, er zijn al 400 studenten afgestudeerd”, zegt Ahmad Seyar Rahimi trots. Hij is hoofd van de vereniging voor toerisme.
Meer buitenlanders
Ondanks de eeuwenoude cultuur en adembenemende landschappen is Afghanistan niet het eerste land waar mensen aan denken om op vakantie te gaan. Als het aan de Taliban ligt, verandert dat.
Door te investeren in de bouw van hotels en toerisme-opleidingen hopen ze Afghanistan aantrekkelijker te maken.
Het aantal buitenlandse bezoekers steeg voorzichtig onder de Taliban, van een paar honderd naar meer dan 9000 het afgelopen jaar. Ruim 2000 kwamen puur voor vermaak, er zijn ook veel gevluchte Afghanen die na jaren hun familie weer kunnen bezoeken.
“Het is compleet veilig om hier door elke provincie te reizen, overal kom je alleen maar gastvrijheid tegen”, zegt Rahimi overtuigd.
Reisbureau
Gastvrijheid zit ingebakken in de Afghaanse cultuur, maar dat beeld staat haaks op de extreme controle die de Taliban uitvoeren op haar eigen burgers. Met hun extreme interpretatie van de islam hebben ze vrouwen vrijwel geheel uitgesloten van de Afghaanse samenleving.
Mensenrechtenorganisatie Amnesty zegt dat vrouwen systematisch worden onderdrukt, opgepakt en gemarteld als ze zich hiertegen willen uitspreken. Ook voor mannen gelden steeds strengere regels over hoe zij zich publiekelijk moeten gedragen.
Voor buitenlandse bezoekers gelden de regels niet, maar de vraag is of zij dit regime willen ondersteunen met hun vakantiegeld. Geld voor alle reisvergunningen, gidsen en entreetickets gaat rechtstreeks naar het regime. De gastvrije houding die de Taliban nu aannemen, is bedoeld om met buitenlands geld de falende economie te kunnen stutten.
In een klein reisbureautje in de populaire toeristische stad Bamyan hoopt Nasibeh Ebrahimi op meer buitenlandse bezoekers: “Ik ben drie jaar geleden begonnen om toeristen te begeleiden, het maakt het mij onafhankelijk.”
Hoewel vrouwen officieel niet mogen werken van de Taliban heeft zij haar eigen bedrijf opgezet met goedkeuring van de lokale overheid.
“Vrouwen mogen wel een eigen onderneming beginnen, dus voor mij is er geen enkele belemmering”, claimt Ebrahimi.
Kleurrijke gewaden
Bamyan is bekend van de grote Boeddhabeelden die de Taliban in 2001 vrijwel geheel opbliezen. De restanten van wat ze toen hebben proberen uit te wissen aan Afghaanse cultuur zijn nu een van de grootste toeristische trekpleisters van het land.
Een groot deel van de bevolking hoort hier bij de Hazara-gemeenschap, die volgt een andere stroming van de islam dan de Taliban. Dat merk je aan de sfeer op straat. In tegenstelling tot steden als Kabul en Herat zie je hier vrouwen alleen rondlopen in kleurrijke gewaden. Soms zelfs met panterprint. Er lijkt hier dus wat meer ruimte te zijn voor vrouwen als Ebrahimi.
“Door mijn reisbureau kan ik vrouwen aannemen die als gids andere groepen vrouwen begeleiden.” Volgens Ebrahimi motiveert dat andere vrouwen om ook iets voor zichzelf te beginnen.
Ze blijft de nuances opzoeken, blijft weg van openlijke kritiek, maar geeft wel toe dat de situatie onder de Taliban nu “anders” is voor vrouwen. Veel culturele plekken mogen ze niet bezoeken, of alleen op gezette tijden onder begeleiding van een man.
Gevaar geweken
De mannen van het toerisme-instituut in Kabul blijven herhalen dat het voor iedereen veiliger is geworden om naar Afghanistan te komen. Ook voor buitenlandse vrouwen.
Sinds de extreem-conservatieve islamisten het land hebben overgenomen is het aantal aanslagen inderdaad gedaald. Talibanstrijders hebben nu expliciet vanuit de hoogste regionen van het Taliban-leiderschap de opdracht gekregen om buitenlanders hartelijk te ontvangen. Strijders die jarenlang buitenlanders als doelwit hadden, moeten ze nu met open armen ontvangen.”
“We komen uit een hele moeilijke tijd, maar nu is er vrede en is het de juiste tijd voor toerisme”, zegt student Hafiz.
Doden door IS
Het betekent niet dat Afghanistan voor buitenlanders veilig is: de laatste jaren zijn buitenlanders doelwit geworden van terreurorganisatie IS. In 2024 werden in Bamyan drie Spanjaarden doodgeschoten. Begin dit jaar in Kabul werd een restaurant met Chinese toeristen opgeblazen.
Hoewel de situatie een stuk rustiger is, worden er nog steeds buitenlanders ontvoerd of arbitrair vastgezet. Ook door groepen die geallieerd zijn met de Taliban. Daardoor geven de meeste landen, waaronder Nederland, nog steeds een negatief reisadvies.
Zowel Hafiz als Nasibeh hopen dat dit in de toekomst zal veranderen. “Afghanistan is de bakermat van de beschaving. Dus je moet een manier vinden om buitenlanders daar toegang tot te geven”, aldus Hafiz.
