Trump en zijn Vredesraad willen door met plannen voor Gaza, inwoners hebben weinig hoop

• Lennard Swolfs

  correspondent Israël en Palestijnse Gebieden

De Amerikaanse president Trump probeert met zijn zogenoemde Vredesraad stappen te zetten in de onderhandelingen over Gaza. Die gaan moeizaam en de Israëlische premier Netanyahu liet gisteren opnieuw weten zich niet te zullen terugtrekken voordat Hamas volledig ontwapend is. Het biedt inwoners van Gaza weinig hoop.

“Als Hamas zich ontwapent, zal Israël zich dan terugtrekken?”, vraagt Shadi Khalil, een inwoner van Deir al-Balah, zich af. “Ik hoop het, ik zit gevangen tussen optimisme en pessimisme.”

Younis al-Tatar, uit dezelfde plaats in Gaza, is stelliger: “Veel overeenkomsten zijn al mislukt. Ik denk niet dat Netanyahu zich ook maar één centimeter uit Gaza zal terugtrekken.”

Na maanden van onderhandelen en druk uitoefenen op Hamas, werd ruim een week geleden bekend dat de groep onder voorwaarden akkoord gaat met het overdragen van de wapens. Hamas zou dat gefaseerd doen aan een nieuw Palestijns overgangsbestuur, dat momenteel nog in Egypte zit en Gaza niet in mag van Israël. Een internationale troepenmacht zou het proces moeten ondersteunen.

President Trump sprak op Truth Social(opent in nieuw venster) van een “historische overeenkomst”. Het idee is dat het Israëlische leger zich gelijktijdig zou terugtrekken uit de Gazastrook. De plannen sluiten aan bij het 20-puntenplan van Trump dat afgelopen oktober werd gepresenteerd, toen het bestand in Gaza inging.

Tegelijkertijd is er nog veel onduidelijk. Zo werd niet gelijk bekend welke wapens Hamas wanneer zou overdragen en wat er uiteindelijk met die wapens zal gebeuren. Toch had sprake kunnen zijn van een doorbraak in onderhandelingen die al maandenlang muurvast lijken te zitten.

Maar al snel werd duidelijk dat Trump voor zijn beurt sprak. In een videoboodschap(opent in nieuw venster) op Facebook zei premier Netanyahu een aantal dagen na Trumps bekendmaking dat Israël niet akkoord gaat. Gisteren herhaalde hij die boodschap in een kabinetsvergadering. Netanyahu benadrukt nogmaals het standpunt van Israël: Hamas moet zich eerst volledig ontwapenen voordat het Israëlische leger zich terugtrekt.

In een poging om Netanyahu toch aan boord te krijgen, ging Nikolay Mladenov, de door Trump aangestelde vredesgezant voor Gaza, vorige week op bezoek bij Netanyahu. Na het gesprek lijkt de zogenoemde Vredesraad een draai te maken en schrijft in een verklaring op X(opent in nieuw venster) dat Israël zich niet hoeft terug te trekken van de gele lijn totdat Hamas volledig ontwapend is. Met die gele lijn houdt het leger inmiddels zeker 60 procent van Gaza bezet.

Volgens Israëlische media(opent in nieuw venster) bindt ook Netanyahu wat in. De politieke leiding zou het leger hebben opgedragen om geen preventieve aanvallen meer uit te voeren zonder goedkeuring van de hoogste legerleider. Alleen bij een “acuut gevaar” zou die toestemming niet nodig zijn.

Dit weekend werden er opnieuw Israëlische aanvallen gemeld in Gaza, waarbij zeker één iemand is gedood. Toch merken inwoners in Deir al-Balah op dat er de laatste dagen minder vaak grootschalige aanvallen zijn.

“Op dit moment lijkt het een stuk rustiger vergeleken met afgelopen dagen, maar de vliegtuigen cirkelen nog steeds boven Gaza”, vertelt Shadi Khalil. “Om eerlijk te zijn, maakt deze rust me juist angstig.”

“Van een gevoel van veiligheid is nog geen sprake”, voegt Younis al-Tatar daaraan toe.

Hamas liet zaterdag weten(opent in nieuw venster) door te willen met de overeenkomst die er ligt. De groep roept de bemiddelaars en Amerika op om druk uit te oefenen op Israël om zich aan de afspraken te houden.

Israëlische ministers en veiligheidsfunctionarissen waarschuwen ondertussen dat Hamas tijd probeert te winnen. Zo spreekt(opent in nieuw venster) het hoofd van de binnenlandse veiligheidsdienst David Zini van “een proces van strategisch bedrog”. Volgens hem probeert Hamas het proces te rekken om ervoor te zorgen dat Israël niet opnieuw een grootschalige aanval opent voor de Israëlische verkiezingen eind oktober.

Premier Netanyahu heeft altijd gezegd dat hij Hamas definitief zal verslaan. Het is daarom de vraag of hij vóór die verkiezingen op 27 oktober grote stappen zal zetten en een begin maakt met het terugtrekken van troepen zonder dat Hamas is verslagen of volledig is ontwapend.

Trump is de belangrijkste bondgenoot van Israël en kan daadwerkelijk druk uitoefenen op Netanyahu. Maar inwoners in Gaza betwijfelen of hij dat zal doen.

“Ik ben totaal niet optimistisch over de plannen en ik denk niet dat Israël zich uit Gaza zal terugtrekken”, vertelt Younis al-Tatar. “Als Netanyahu iets wil, dan voert Amerika het uit. Dat zie je niet alleen in Gaza, maar bijvoorbeeld ook bij Iran.”

In onderstaand verhaal laten we op basis van onder meer satellietbeelden zien dat Israël zijn gele lijn steeds verder Gaza in schuift. De laatste weken heeft het leger daarnaast ook versneld een kilometerslange zandwal opgeworpen: