NOS Nieuws
-
Robert Alting
redacteur Online
-
Robert Alting
redacteur Online
De Surinaamse acteur Borger Breeveld is op 82-jarige leeftijd overleden, meldt zijn familie. In Nederland, maar vooral in Suriname, was Breeveld bekend door zijn hoofdrol in Wan Pipel, de eerste grote Surinaamse speelfilm uit 1976, geregisseerd door filmmaker Pim de la Parra. Daarin vertolkte Breeveld de rol van Roy Ferrol.
De Surinaamse president Jennifer Simons zegt diepbedroefd te zijn vanwege het overlijden van de acteur. Op sociale media schrijft zij: “Met zijn talent, visie en liefde voor Suriname heeft Borger Breeveld een blijvende bijdrage geleverd aan de Surinaamse cultuur en media. Ik condoleer de totale Surinaamse samenleving.”
Volgens Simons was Breeveld “een nationalist in hart en ziel”. “Je hield van Suriname en hebt dat op jouw creatieve manier uitgedragen.”
Taboes doorbreken
Wan Pipel (Eén volk) vertelt het verhaal van Roy Ferrol die rond de onafhankelijkheid van Suriname in Nederland economie studeert maar met geleend geld terugkeert naar Paramaribo om afscheid te nemen van zijn stervende moeder.
Terug in zijn geboorteland komt hij voor beladen keuzes te staan: kiest hij voor een leven in Nederland met zijn witte Nederlandse vriendin Karina, gespeeld door Willeke van Ammelrooy, die zijn ticket naar Suriname betaalde, of volgt hij zijn hart en kiest hij als creool voor de vrouw op wie hij in Suriname verliefd raakt, de hindoestaanse Rubia, en daarmee voor Suriname?
De La Parra wilde met de film furore maken op het filmfestival in Cannes, maar de film flopte en een faillissement volgde. Toch groeide de film in de jaren daarna uit tot een klassieker in de Surinaamse gemeenschap, geroemd om zijn poging om taboes op etnische scheidslijnen in het land te doorbreken.
In Suriname kennen ze de dialogen uit de film nog altijd woord voor woord, ook de jongere generatie. Wan Pipel wordt nog altijd elk jaar rond de Onafhankelijkheidsdag op 25 november op de Surinaamse televisie uitgezonden.
Simons: “De scène uit Wan Pipel waarin je zegt: ‘Ik houd van mijn land.’ Daaraan moet ik nu denken.”
Het Eye Filmmuseum in Amsterdam vertoont de film jaarlijks, vaak in een uitverkochte zaal. Eye beschrijft de film als een klassieker die de gespannen verhouding toont tussen jonge Surinaamse idealisten en het voormalige moederland. “Ook nu nog geldt de film als richtingwijzer voor wie iets van Suriname wil begrijpen,” schrijft het filminstituut.
Wan Pipel is in 2010 als een van de eerste films door Eye gerestaureerd, als onderdeel van het Beelden voor de Toekomst-erfgoedproject.
In een interview uit 2019 met De Volkskrant zegt Breeveld dat hij zich herkende in het personage Roy Ferrol: “Hij is een zelfbewuste jonge Surinamer die zijn vaderland op de eerste plaats zet. Ik deel die opvatting. Ik heb in Nederland gestudeerd, maar ben ook teruggegaan om bij te dragen aan de ontwikkeling van mijn land.”
De rol bezorgde hem een heldenstatus, zegt hij in datzelfde interview. “Ook nu nog, veertig jaar later, word ik herkend op straat en sta ik levensgroot geportretteerd op een muur van de Centrale Markt in Paramaribo.”
Borger Breeveld was behalve acteur ook jarenlang directeur van de Surinaamse staatstelevisie, de STVS, en woordvoerder van het militaire regime van Desi Bouterse. Ook na de decembermoorden van 1982, waarbij vijftien tegenstanders van het militaire regime in Fort Zeelandia standrechtelijk werden geëxecuteerd, bleef hij loyaal aan de legerleider.
Tegenover De Volkskrant zei hij over zijn band met Bouterse: “Hij is bij uitstek een leider geweest die heeft geprobeerd van dit land één volk te maken. Er zijn natuurlijk ook dingen fout gegaan, maar dat heb je in elk land. Ik kijk terug met mijn borst vooruit en mijn hoofd rechtop, omdat ik weet dat ik geen dingen heb gedaan die het daglicht niet kunnen verdragen. Ik ben en blijf nationalist.”
Breeveld is de vader van actrice Manoushka Zeegelaar Breeveld. Zij schrijft op Instagram: “We gaan hem enorm missen, maar we gunnen hem ook welverdiende rust.” Breeveld was al langere tijd ziek. Hij leed aan diabetes en overleed vandaag in een Nederlands ziekenhuis aan nierfalen, aldus zijn familie.
