Tientallen ouders donorkinderen mogelijk misleid door klinieken Noord-Cyprus

Vermoedelijk zijn minstens dertig kinderen, voornamelijk Britten, met het verkeerde donorzaad bij vruchtbaarheidsklinieken in Noord-Cyprus verwekt. Dat meldt de BBC(opent in nieuw venster). De Britse omroep bracht de misstanden al eerder(opent in nieuw venster) aan het licht, maar nu blijkt het aantal gedupeerde ouders en kinderen nog groter te zijn.

In alle gevallen die de BBC onderzocht, bleken de ouders niet de donoren te hebben gekregen die zij hadden uitgekozen. Het gaat om meerdere klinieken in het Turkse deel van Cyprus. Dat gebied staat buiten de wetgeving van de Europese Unie en wordt alleen wettelijk erkend door Turkije.

Klinieken worden daar nauwelijks gereguleerd maar toch kiezen veel patiënten voor de lage prijzen, beloftes van hoge slagingspercentages en een ruime keuze aan sperma- en eiceldonoren.

Een kliniek sprong eruit in het onderzoek: het Dogus IVF Centre. Zeker de helft van de donorkinderen is geboren na een behandeling in die kliniek. Ouders zeggen dat ze donoren zorgvuldig kozen, op basis van bijvoorbeeld gezondheid, uiterlijk, opleiding, hobby’s en karakter. Maar die wensen zijn vermoedelijk genegeerd.

Elf van de dertig kinderen hebben inmiddels een DNA-test gedaan. Daaruit bleek dat ze genetische voorouders uit Turkije of omliggende landen hebben. Dat terwijl de meerderheid van de ouders gescreende, gezonde donoren uit West-Europa was beloofd. Na de geboorte kregen de ouders al argwaan door hun uiterlijke kenmerken, maar de afgelopen tijd vielen de puzzelstukjes steeds verder in elkaar.

“Het is ronduit schandalig”, zei een van de moeders, Rachel, in een interview met de BBC. Onlangs ontdekte ze dat ze de verkeerde spermadonor had gekregen.

De moeder koos specifiek voor een donor uit Denemarken via Cryos International, de grootste spermabank ter wereld. In zijn profiel gaf de donor aan dat hij het prima zou vinden dat de kinderen zijn identiteit konden ontdekken wanneer zij 18 jaar werden, iets wat Rachel ook graag wilde als mogelijkheid voor haar kind.

Ze kreeg een goede indruk van de Dogus-kliniek, die zei het donorzaad voor haar te kunnen bestellen. Ze reisde af naar Noord-Cyprus voor de behandeling en raakte al snel zwanger. Later begon zij zich al zorgen te maken omdat ze geen toegang kreeg tot medische dossiers waarin moest staan dat het sperma van de man was gebruikt.

Ook riepen de uiterlijke kenmerken van haar kind, Jonah, veel vragen op. Na de eerste publicatie van de BBC eerder dit jaar besloten zij een DNA-test te doen, waaruit bleek dat het 13-jarige kind Turkse en Zuid-Europese voorouders had. “Gelukkig was Jonah gefascineerd door zijn afkomst”, zei de moeder. “Desondanks is wat er gebeurd is niet oké”. Ze dacht eerst dat het ging om een eenmalige fout totdat duidelijk werd dat het bij meer ouders was misgegaan.

De families zitten nog met veel vragen. Zoals wie de donors zijn en hoe het zit met hun medische geschiedenis. Vooralsnog wordt dat niet duidelijk uit navraag van de BBC bij medewerkers van de kliniek. De medische geschiedenis van een donor kan weer invloed hebben op de donorkinderen, bijvoorbeeld als sprake is van erfelijke ziektes. Ook kunnen kinderen, indien gewenst, mogelijk minder gemakkelijk achterhalen wie hun biologische vader is en eventueel een ontmoeting aangaan.

Het Britse ministerie van Volksgezondheid heeft gezegd een onderzoek in te stellen naar de praktijken. Ondertussen ontdekte de BBC dat de Dogus-kliniek al ruim tien jaar op de zwarte lijst staat van spermabank Cryos International.

Het is onduidelijk of ook Nederlanders het slachtoffer zijn geworden van vruchtbaarheidsklinieken in Noord-Cyprus. “We weten wel dat Nederlanders naar Cyprus gaan voor vruchtbaarheidsbehandelingen”, zegt Ties van der Meer, voorzitter van Stichting Donorkind. Het eiland is volgens hem “een bekende speler voor de import en export van donorzaad, eiercellen en embryo’s, omdat er redelijk veel anonieme mogelijkheden zijn.”

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd laat desgevraagd weten dat de instantie alleen toezicht houdt op klinieken in Nederland. Er wordt nog nagegaan of er signalen over de kliniek zijn ontvangen.