NOS Nieuws
Een Oekraïense man is in Kroatië aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij het opblazen van de Nord Stream-gaspijpleidingen in september 2022. Hij werd vorig jaar al in Polen aangehouden en weer vrijgelaten. De Duitse justitie heeft Kroatië om zijn overlevering gevraagd.
Z. zou deel hebben uitgemaakt van de groep die de explosieven op de Nord Stream-pijpleidingen in de Oostzee plaatste. Volgens Duitse media werkte hij eerder als instructeur bij een duikschool in Kyiv, waarmee meerdere verdachten in het onderzoek banden zouden hebben. Daarvoor zou hij in het Oekraïense leger hebben gediend.
Arrestatie en vrijlating
Hij werd in september vorig jaar al eens aangehouden in Polen, waar hij met zijn gezin in een stadje ten westen van Warschau woonde. Een Poolse rechter weigerde hem aan Duitsland over te leveren en beval zijn vrijlating.
Volgens de rechter moest het opblazen van de pijpleidingen worden gezien als een militaire actie in oorlogstijd. Ook twijfelde de rechter of Duitsland bevoegd was de zaak te behandelen, omdat de explosies in internationale wateren plaatsvonden. Z. heeft de beschuldigingen ontkend.
Z. is na Serhii K. de tweede verdachte die is opgepakt in verband met de zaak. K., een voormalige Oekraïense legerofficier, werd vorig jaar in Italië gearresteerd. Hij zou de operatie hebben gecoördineerd en werd in november overgeleverd aan Duitsland. Zijn proces begint over enkele weken in Hamburg. K. ontkent iedere betrokkenheid.
Zeven verdachten
Duitse onderzoekers kregen vorig jaar zeven Oekraïense verdachten in beeld. Een van hen, Vsevelod K., is aan het front in Oekraïne gesneuveld, bleek eerder uit onderzoek van de Volkskrant en Nieuwsuur.
Wie opdracht gaf voor de sabotage, een halfjaar naar de grootschalige Russische invasie in Oekraïne, is nog altijd niet duidelijk. De Oekraïense regering en president Zelensky hebben betrokkenheid altijd ontkend.
Nord Stream
Nord Stream was een Duits-Russisch miljardenproject dat bestond uit twee gaspijpleidingen. Nord Stream 2 was nog niet in gebruik genomen toen in het najaar van 2022 de explosies plaatsvonden. Bij die ontploffingen raakten drie van de vier leidingen van Nord Stream 1 en 2 zwaar beschadigd.
Volgens de Duitse omroepverband ARD zou Z. samen met anderen minstens vier explosieven aan de pijpleidingen hebben bevestigd, op ongeveer 80 meter diepte. De explosieven zouden elk 20 tot 35 kilo explosief materiaal hebben bevat.
Op het door de groep gehuurde zeiljacht Andromeda werden later sporen gevonden van explosieven die ook voor militaire doeleinden worden gebruikt. Rusland had de gasleveringen via Nord Stream 1 kort voor de explosies stilgelegd, ruim een halfjaar na de Russische invasie van Oekraïne.
Bekijk hier een uitgebreide reconstructie die Nieuwsuur twee jaar geleden maakte over hoe het spoor van de sabotage naar Oekraïne leidt:
