NOS Nieuws
Wie tot voor kort de diagnose endeldarmkanker kreeg, had om te genezen en te overleven maar één optie: een chirurgische ingreep waarbij de hele endeldarm werd verwijderd. Dat hoeft nu vaak niet meer. Groot internationaal onderzoek laat zien dat een combinatie van bestraling en chemotherapie in de meeste gevallen ook tot genezing leidt, terwijl de endeldarm behouden blijft.
De studie, die mede onder leiding stond van het Radboudumc, is vandaag gepubliceerd in The Lancet Oncology en heeft er samen met andere studies voor gezorgd dat de behandelrichtlijnen in Nederland zijn aangepast.
“De nieuwe behandelopties zijn een enorme verbetering voor de kwaliteit van leven voor de patiënten”, vertelt Hans de Wilt, chirurg-oncoloog en onderzoeker aan het Radboudumc. De endeldarm slaat immers de ontlasting op en geeft een signaal af wanneer het tijd is om naar het toilet te gaan.
“Zonder endeldarm en in sommige gevallen de anus, heb je vaak een stoma nodig en heb je dus vaak problemen met jouw stoelgang. Maar problemen op het gebied van seksualiteit kunnen ook een gevolg zijn van deze ingreep.”
‘Effectief bij meerderheid patiënten’
Patiënten met vergevorderde endeldarmkanker kregen naast de verwijdering van de endeldarm al bestraling- en chemotherapie om uitzaaiingen naar de klieren weg te krijgen. Het viel De Wilt jaren geleden al op dat een klein aantal van deze patiënten alleen al na bestraling en chemotherapie genazen.
De hoeveelheid patiënten die op deze manier van hun tumor afkwamen kon niet op tegen de behandeling waarbij de endeldarm werd verwijderd. Dus de praktijk werd niet veranderd om in principe altijd het orgaan te verwijderen. Maar de vraag was geboren of patiënten met een tumor in een vroeger stadium wel veel vaker konden genezen met combinatie van bestraling en chemotherapie.
Dat blijkt het geval. Ruim 500 patiënten uit verschillende landen deden mee aan de studie. Zij konden zelf kiezen voor een operatie of een orgaansparende behandeling. De grote meerderheid van de patiënten koos voor dat laatste. Binnen deze groep kreeg de helft een korte serie bestralingen. De anderen werden behandeld met een combinatie van meer bestralingen en chemotherapie.
Bij 79 procent van de patiënten die bestraling en chemotherapie kregen, was de behandeling effectief en was opereren niet meer nodig of kon worden beperkt tot een kleine ingreep waarbij de endeldarm behouden bleef. In de groep die alleen een korte serie bestralingen kreeg, gold dit voor 61 procent.
‘Echt verder met het leven’
Yvonne Treffers onderging vijf jaar geleden de gecombineerde bestraling- en chemobehandeling na een alarmerend resultaat toen ze meedeed aan het bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Sindsdien is ze kankervrij. In september is haar laatste controle.
“Ik ben zo blij dat ik toen het geluk had om in het kader van een wetenschappelijke studie voor deze behandeling te kunnen kiezen. Het vooruitzicht van een stoma en andere problemen zag ik niet zitten.”
Al was de vijf weken durende behandeling met bestraling en chemo ook geen pretje. “Met name die bestraling werd op gegeven moment heftig. Maar ook dat gaat voorbij en kun je weer echt verder met het leven. Met zo’n operatie is dat denk ik toch echt anders.”
Bevolkingsonderzoek
Ongeveer 3500 mensen krijgen jaarlijks de diagnose endeldarmkanker. Als de ziekte op tijd wordt opgemerkt is de kans dus groot dat een orgaanbesparende behandeling voldoende is. Uit eerder onderzoek van het Erasmus MC blijkt dat de bevolkingsonderzoeken naar kanker jaarlijks duizenden mensen het leven redden omdat artsen vaker op tijd kunnen ingrijpen.
Met behulp van een MRI-scan wordt het stadium en de locatie van de tumor nog preciezer in kaart gebracht. Met gevorderde tumoren blijft het verwijderen van de endeldarm soms wel noodzakelijk.
“Het fijne voor patiënten is dat ze afhankelijk van hun situatie in overleg met hun arts de beste keuze kunnen maken”, vertelt De Wilt. Dat deze keuzes en een meer gepersonaliseerde behandeling mogelijk worden past in een bredere trend. Oncologen en wetenschappers zijn continu op zoek naar de meest gerichte behandeling per individu. Het betekent vaak minder bijwerkingen en kan zelfs ook goedkoper zijn.
“Sommige mensen kunnen vanwege gezondheidsredenen geen chemotherapie ondergaan, dan is er ook de optie om het alleen met bestralen te proberen. Als die behandelingen niet succesvol zijn kan altijd nog gekozen worden voor een chirurgische ingreep.”
