Gebrek aan drinkwater aanjager van nieuwe demonstraties in Tunesië

• Samira Jadir

  correspondent Marokko

Onder de Tunesische bevolking neemt de onvrede over de staat van het land toe. Sinds het aantreden van president Saied in 2019 is de repressie toegenomen. Journalisten, activisten en politici die kritiek hebben op de regering belanden steeds vaker in de gevangenis. Nu basisvoorzieningen zoals elektriciteit en stromend water niet meer vanzelfsprekend zijn, gaan Tunesiërs de straat op om te demonstreren.

De onvrede in het Noord-Afrikaanse land wordt op dit moment vooral aangejaagd door een tekort aan flessenwater. Vanwege de slechte kwaliteit van het drinkwater was het al gebruikelijk om water in de winkel te kopen. Sinds een aantal weken is er in buurtwinkels en supermarkten nauwelijks nog water op voorraad. Tunesiërs staan in de ongekend hete zomer uren in de rij in de hoop een paar flessen te kunnen bemachtigen.

Bij het vervallen El Menzah-stadion in het centrum van de hoofdstad Tunis hebben zich enkele honderden demonstranten verzameld. Volgens mensenrechtenactivist Nafea Aribi is er bewust voor deze locatie gekozen. “Het stadion ligt bijna helemaal in puin, het is de autoriteiten ondanks diverse beloften nog steeds niet gelukt om het te renoveren.” Het verval van het stadion staat volgens hem symbool voor de staat waarin het land al jaren verkeert.

De demonstratie is georganiseerd door de Nafas-beweging, die in het voorjaar is opgericht. “Deze protestbeweging heeft verschillende eisen”, vertelt advocaat Anas Kadousi.

Sommige hebben te maken met het opeisen van rechten en vrijheden, zoals politieke vrijheid en de vrijlating van politieke gevangenen. Maar nu zijn de eisen vooral ook van economische en sociale aard. “Essentiële diensten zoals de watervoorziening en elektriciteit brokkelen steeds verder af”, zegt Kadousi. “En er is nu zelfs een tekort aan fleswater.”

Die problemen komen boven op de zware repressie. De meest prominente politieke gevangenen van Tunesië zitten inmiddels al drie jaar vast. In 2023 werd een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen veertig politici, zakenlieden en activisten die volgens de Tunesische justitie een coup zouden willen plegen. Twintig van hen wisten het land te ontvluchten, de andere helft werd veroordeeld tot gevangenisstraffen oplopend tot 45 jaar.

Vorige week bleek dat het hoger beroep dat de gevangenen hadden aangespannen niets aan hun situatie verandert. De Tunesische rechter oordeelde dat de opgelegde straffen blijven staan.

Op de dag van de uitspraak was er ook een nieuwe arrestatie. De hoofdredacteur van de website Alqatiba, Mohamed Youssfi, stond op het punt om deel te nemen aan radio-uitzending over de drinkwatercrisis toen hij werd aangehouden door de politie.

Daarnaast bleek in juli dat er in twee verschillende Tunesische gevangenissen in korte tijd drie gedetineerden zijn overleden. Volgens nabestaanden en de Tunesische mensenrechtenorganisatie LTDH toont dat aan dat de omstandigheden in de gevangenissen van het Noord-Afrikaanse land erbarmelijk zijn.

Door de economische malaise, repressie en de slechte staat van de basisvoorzieningen hebben veel jonge Tunesiërs de hoop op een goede toekomst al opgegeven. “Ik zie hier geen toekomst, niet voor mezelf en eigenlijk voor niemand van mijn leeftijd”, zegt de 29-jarige Malouk. “Niets is hier stabiel. We leven in een constante staat van verwarring en onzekerheid.”

Malouk noemt het openbaar vervoer als voorbeeld van de vele problemen waar hij dagelijks mee te maken heeft. “Openbaar vervoer bestaat hier eigenlijk niet meer. De taxi pakken is ook geen optie, die zijn er gewoon te weinig. Het is onmogelijk om er een te vinden.”

Jonge Tunesiërs worstelen met de vraag of ze nog wel in het land willen blijven. Ook Malouk heeft die twijfel. “Moeten we blijven om te vechten voor het weinige dat er nog van ons land over is? Om Tunesië niet achter te laten in de handen van de mensen die het al geruïneerd hebben? Of rennen we weg om ergens anders ons leven op te bouwen?”

Voor kleine ondernemers is vooral de gebrekkige stroomvoorziening een groot probleem. Mohamed werkt al van jongs af aan als meubelmaker. Om aan de vraag van zijn klanten te kunnen voldoen is hij compleet afhankelijk van zijn machines. “We leven niet meer in de oude tijden, waarin je alles met simpel gereedschap kon doen”, zegt hij.

Omdat niet te voorspellen is wanneer er wel elektriciteit is, is Mohamed soms op ongebruikelijke tijdstippen nog aan het werk. “Ik zit hier soms om twee uur ’s nachts te werken. Als er stroom is, moet ik de kans grijpen om iets gedaan te krijgen. Ik hoop dat de buren mij kunnen vergeven voor de geluidsoverlast.”