NOS Nieuws
In Zweden kunnen kiezers vandaag naar de stembus om een keus te maken voor een nieuwe rechtse of linkse regering. De huidige, conservatieve premier wordt dit keer gesteund door een radicaalrechtse partij en neemt het op tegen de voormalige centrumlinkse premier.
Recente peilingen duiden op een nek-aan-nekrace tussen de twee kampen. In een peiling van afgelopen vrijdag van het Zweedse persbureau Ekot stond het linkse blok op 50,8 procent en het rechtse blok stond op 47,6 procent.
Het rechtse blok wordt geleid door premier Ulf Kristersson, die de afgelopen vier jaar met een minderheidsregering het land bestuurde. Zijn coalitie bestaat uit zijn centrumrechtse partij Moderaterna en de gelijkgestemde christendemocraten en liberalen. Die coalitie kreeg gedoogsteun van de radicaalrechtse partij Zweden Democraten.
Die partij won de vorige verkiezingen, maar vier jaar geleden was het voor de Zweedse politiek een brug te ver om te regeren met een anti-immigratiepartij met extreemrechtse wortels; een aantal partijoprichters is neo-Nazi. Inmiddels heeft de partij zich ontwikkeld tot belangrijke steunpilaar voor centrumrechts en Kristersson beloofde de Zweden Democraten daarom dat zij na verkiezingen van vandaag wel deel mogen uitmaken van de coalitie, mocht hij winnen.
Tijdelijke voorsprong
Die belofte leek even een negatief effect te hebben: Kristerssons partij zakte in de peilingen. Het leek er een maand geleden op dat links zou winnen, maar de linkse voorsprong is inmiddels flink geslonken.
Op links strijdt oud-premier Magdalena Andersson van de centrumlinkse sociaaldemocraten. Haar partij is sinds de Tweede Wereldoorlog meestal aan de macht geweest. Andersson was premier van 2021 totdat ze in de laatste verkiezingen in 2022 haar zetel verloor.
De vraag is of en met wie haar partij een meerderheid zou kunnen vormen. De twee grote blokken in de Zweedse politiek bestaan beide uit vier partijen. Die partijen hebben minimaal 4 procent van de stemmen nodig om een zetel in het parlement te bemachtigen.
Anderssons sociaaldemocraten, de Groenen, de Linkse Partij en de Centrumpartij zijn het in grote lijnen eens over hogere sociale uitkeringen en overheidsuitgaven, maar verschillen bijvoorbeeld over immigratie. Anderssons partij wil meer restricties dan de anderen. Daarnaast wil de Centrumpartij een regering met de Linkse Partij niet steunen.
Geen eenduidig thema
De Zweden Democraten werden in 2022 de grootste partij met een campagne die focuste op de misdaad en immigratie. Sindsdien heeft het rechtse kabinet strenge regels ingevoerd: de jaarlijkse migratie werd teruggebracht van 117.000 mensen in 2016 naar 12.000 vorig jaar.
Dit jaar is het verkiezingsthema minder eenduidig. Uit een peiling van de publieke omroep SVT blijkt dat de Zweedse kiezers zich vooral zorgen maken over de gezondheidszorg, onderwijs, recht en orde, ouderenzorg en het milieu.
De eerste voorlopige resultaten van de parlementsverkiezingen worden rond 21.00 uur vanavond bekendgemaakt, meldt de Zweedse kiescommissie.
