NOS NieuwsAangepast
Na de parlementsverkiezingen van afgelopen week is Fatima-Zahra El Mansouri door koning Mohammed VI benoemd tot premier van Marokko. Het is voor het eerst dat Marokko een vrouwelijke premier krijgt.
El Mansouri is een prominent lid van PAM, de liberaal-centristische partij die vorige week de verkiezingen won in het Noord-Afrikaanse land. Ze loopt al lang mee in de Marokkaanse politiek. In het vorige kabinet was ze minister van Ruimtelijke Ordening en Huisvesting en sinds 2021 is ze burgemeester van Marrakech, de vierde stad van het land. Deze functie bekleedde ze eerder al in 2009. Ook toen had ze een primeur als eerste vrouwelijke burgemeester van de ‘rode stad’.
Voor de verkiezingen werd al gespeculeerd over de premierskandidaten van de Partij voor Authenticiteit en Moderniteit (PAM). De verwachting was dat die partij zou winnen en dat mogelijk de voorzitter van de Marokkaanse voetbalbond, Faouzi Lekjaa, premier zou worden. Marokko is met Spanje en Portugal gastland van het volgende WK voetbal in 2030. Lekjaa was al minister, maar hij is dus gepasseerd.
Dat een vrouw premier kon worden, was in Marokko al onderwerp van gesprek op straat en op sociale media. Het land kent nog altijd sterke patriarchale structuren, hoewel vrouwen de afgelopen decennia op politiek vlak aan terrein hebben gewonnen.
Zo was er tijdens de afgelopen verkiezingen een nieuwe regeling van kracht om vrouwenparticipatie in de Marokkaanse politiek te verhogen. Van de 395 parlementszetels zijn er 90 gereserveerd voor vrouwen, die bij regionale verkiezingen onder de partijen worden verdeeld. Elke vijf jaar mogen Marokkanen naast een stem op een kandidaat in hun kiesdistrict ook een stem uitbrengen op een kandidaat die hun regio in het parlement moet vertegenwoordigen.
In Marokko krijgt de eerste vrouwelijke premier een gemengde ontvangst. Zo zijn er op sociale media berichten te lezen waarin mannen zich afvragen of er vrouwenorganisaties op hen worden afgestuurd als ze kritiek leveren op de minister-president. Marokkaanse vrouwen reageren veelal positief. “Eindelijk een vrouw die het land eens gaat leiden”, zo valt te lezen.
Maar lang niet alle vrouwen zien de benoeming van El Mansouri als een overwinning. De 22-jarige Soumaya zegt dat voor haar vooral de kleur van de politieke partij telt. “Ik ben niet enthousiast, omdat ik geen voorstander ben van de PAM. Ik zie dit daarom niet als een overwinning voor het feminisme. Het programma en waar een partij voor staat, vind ik belangrijker”, zegt ze. Tegelijkertijd noemt ze een vrouwelijke regeringsleider “een goede stap voor Marokko en voor het internationale imago van het land”.
Ook is het de vraag wat er gaat gebeuren met de religieuze ceremonies waarbij de premier een rol heeft. Bij sommige ceremonies is het gebruikelijk dat mannen en vrouwen van elkaar gescheiden zijn.
De benoeming betekent niet dat El Mansouri de politieke koers van Marokko bepaalt. Koning Mohamed VI heeft binnen het Marokkaans staatsbestel omvangrijke bevoegdheden en speelt een centrale rol op strategische beleidsterreinen als buitenland en binnenlandse veiligheid.
Een belangrijk dossier is de sociale onrust in het land. Vorig jaar gingen jongeren van de Gen Z 212-beweging massaal de straat op om betere gezondheidszorg en beter onderwijs te eisen. In juli en augustus staken tienduizenden migranten de grens over bij de Spaanse exclave Ceuta. Het ging voornamelijk om Marokkanen die in hun eigen land geen toekomst meer zien.
De opkomst van slechts 38 procent van de geregistreerde kiezers bij de verkiezingen was nog een signaal dat het vertrouwen van Marokkanen in de politiek zich op een dieptepunt bevindt. Het is de vraag of de nieuwe regering onder leiding van El Mansouri hier verandering in kan brengen.
De benoeming van El Mansouri is niet zonder controverse. Dit voorjaar publiceerde de nieuwssite Le Desk een serie artikelen over de vermeende belangenverstrengeling van El Mansouri toen ze minister en burgemeester was.
Uit gehackte en gepubliceerde documenten zou blijken dat El Mansouri en haar familie voordeel hebben gehad van haar voorkennis bij meerdere vastgoedtransacties in Marrakech. Ze spreekt de beschuldiging tegen en zegt dat alle transacties volgens de wet zijn verlopen.
El Mansouri moet nu een coalitie gaan vormen. Haar partij behaalde bij de verkiezingen van vorige week 97 van de 395 parlementsleden. De PAM was ook onderdeel van het vorige kabinet dat werd geleid door premier Aziz Akhannouch, die lid is van RNI. Zijn partij viel terug van 102 naar 66 zetels.
