NOS Nieuws
Het herfstweer lijkt vandaag dan echt zijn intrede te doen, maar de extreme droogte van de afgelopen maanden zal Nederland nog lang parten spelen. Ook bouwbedrijven die funderingen herstellen hebben er hun handen vol aan.
Meer mensen trekken aan de bel omdat ze na hun vakantie scheuren in de muur hebben ontdekt. Naar verwachting kunnen nog veel meer huizen de komende jaren schade krijgen door problemen met hun fundering. Extreme weersomstandigheden door klimaatverandering kunnen die problemen verergeren.
Bodemdalingsexpert Otto Levelt van kennisinstituut Deltares denkt dat mensen met een huis met een ondiepe fundering op kleigrond in deze periode wel wat schade kunnen verwachten. “Zo was 2018 erg droog en toen zagen we in die gebieden ook meer problemen ontstaan.”
Door droogte krimpt de kleigrond en bij een ondiepe fundering kan dat krimpen verdergaan tot onder het huis. Hierdoor kunnen scheuren in muren ontstaan, of kan een raam of deur gaan klemmen.
Deltares houdt op een paar plekken in Nederland in de gaten wat er in de klei gebeurt, zoals in Arnhem. Daar zijn enkele wijken met funderingsproblemen. De kosten kunnen oplopen tot tienduizenden euro’s. In Arnhem en andere gemeenten zijn daarom loketten geopend om inwoners te helpen, maar preventie is nog beter, zegt Levelt.
Er zijn ook veel huizen op palen en veen- en zandgrond die te maken hebben met verzakkingen. Deltares berekende samen met onderzoeksinstituut TNO dat 425.000 huizen problemen hebben met de fundering of die binnen korte tijd kunnen krijgen. Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) verwacht dat dit aantal door klimaatverandering over zo’n dertig jaar is opgelopen tot circa 687.000 panden.
Daarmee hangt er een donkere wolk boven de woningmarkt. Sinds 1 april moeten taxatierapporten bij de verkoop van een huis een indicatie bevatten van hoe het met de fundering is gesteld. Alleen weten mensen vaak niet wat de échte staat van hun fundering is. In het rapport blijft het vaak bij die indicatie, gebaseerd op de locatie van het huis.
“We vinden dat huizen een soort woningpaspoort moeten krijgen”, zegt directeur Frank van Lier van KCAF. “Daarmee kunnen mensen alles over hun huis te weten komen.” Hij ziet dat huiseigenaren de kop in het zand steken als het gaat om funderingsproblematiek. “Terwijl 30 procent van de huizen met deze problemen te redden zou zijn met preventie.”
Bodemdalingsexpert Levelt ziet dat er nog veel mogelijk is. “Alleen moeten we dan wel klimaatbestendig bouwen.” Kleigrond kan bijvoorbeeld worden afgedekt om uitdroging tegen te gaan. “Ook denken we dat druppelirrigatie rondom het huis kan helpen om het vochtig te houden. Dieper funderen is natuurlijk ook heel belangrijk.”
Levelt wijst erop dat langdurige droogte, afgewisseld met hevige buien, vaker te verwachten is door klimaatverandering. Voor allerlei huizen is dat een probleem. “Een ondiep gefundeerd huis zakt bij een slappe ondergrond steeds dichter naar het grondwater toe.” Het kan leiden tot vochtproblemen en schimmel, of wateroverlast als er veel regen valt.
Als de grondwaterstand te laag wordt, kunnen huizen op palen ook te lang droog staan. Dan kan er paalrot ontstaan, wat de huizen uiteindelijk instabiel maakt. Het is alleen moeilijk om de grondwaterstand onder je huis te beïnvloeden.
Daarnaast blijven huurders afhankelijk van hun woningcorporatie of particuliere verhuurder om funderingsproblemen aan te pakken. De politiek moet dus ingrijpen, vinden KCAF en Vereniging Eigen Huis.
Vereniging Eigen Huis vindt dat huiseigenaren ondersteuning moeten krijgen. “Natuurlijk kan de overheid niet altijd de portemonnee trekken, maar de onzekerheid is nu wel erg groot door de kosten die op sommige mensen afkomen”, zegt Simon Vrijsen van de belangenvereniging. “Als huiseigenaar heb je geen invloed op de oorzaken en je kunt je er ook niet tegen verzekeren.”
De Autoriteit Financiële Markten heeft eerder berekend wat de totale kosten zijn als alle woningen met funderingsproblemen worden hersteld. Dat komt neer op ruim 11 miljard euro. Een deel van de huiseigenaren kan dit zelf betalen, bijvoorbeeld door de hypotheek te verhogen, maar zo’n 75.000 van hen kunnen dit niet.
