NOS Nieuws
Rusland en de Verenigde Staten hebben een veto uitgesproken over elkaars resolutie over de verlenging van de VN-vredesmissie in de Westelijke Sahara. Hiermee dreigt een einde te komen aan de aanwezigheid van VN-militairen en waarnemers in het gebied.
Het mandaat voor de missie loopt officieel vandaag af. Normaal gesproken werd de missie sinds 1991 vrij routinematig verlengd, maar dit keer verliep de stemming in de VN-Veiligheidsraad anders.
De VS had een resolutie ingediend waarin stond dat de missie een jaar zou worden verlengd en dat daarbij het Marokkaanse autonomieplan voor het gebied de enige basis was voor onderhandelingen. Ook stond erin dat er minder VN-militairen in het gebied zouden zijn. Dat voorstel werd weggestemd door Rusland.
Vervolgens kwam Rusland eveneens met een resolutie voor verlenging van een jaar, maar dan zonder de voorgestelde wijzigingen van de Verenigde Staten. Dat voorstel werd vervolgens door de Verenigde Staten weggestemd.
Als de Veiligheidsraad er niet alsnog in slaagt overeenstemming te bereiken, loopt het mandaat van Minurso af. Dat betekent dat de toekomst van de 35 jaar oude vredesmissie hoogst onzeker is.
Het koninklijk paleis van Marokko heeft verheugd gereageerd op het uitblijven van de verlenging. Het stelt dat alle troepen en materieel de komende dagen weg moeten uit het gebied. De vertegenwoordiger van Polisario Front, Sidi Omar, zegt dankbaar te zijn dat Rusland het voorstel van de VS blokkeerde omdat dat voorstel volgens hem “de fundamenten van het VN-vredesproces zou torpederen”.
Vorig jaar verlegde de Veiligheidsraad de koers door het Marokkaanse autonomieplan als basis voor onderhandelingen te ondersteunen. Dat was een diplomatieke opsteker voor Marokko. Maar dat betekende niet dat de VN het plan formeel had goedgekeurd of het recht op zelfbeschikking had laten vallen.
Maar het voorstel van de VS ging verder: de missie zou worden omgedoopt van Minurso naar Minuso, dus zonder de R, die verwijst naar een referendum uit de naam van de missie. De Amerikaanse ambassadeur Mike Waltz wees er na de stemming op dat er nooit een referendum heeft plaatsgevonden, vanwege aanhoudende meningsverschillen over wie er kiesgerechtigd is.
“Helaas hebben sommige leden van deze Veiligheidsraad hun vetorecht gebruikt om de letter ‘R’ voor referendum in de naam van de missie te behouden, terwijl de Verenigde Naties zich al decennialang niet meer voorbereiden op het houden van zo’n stemming”, voegde hij eraan toe.
Volgens Rusland ging het voorstel van de VS te ver in de steun voor Marokko in het betwiste gebied. “De Veiligheidsraad mag een dergelijke eenzijdige benadering niet goedkeuren”, stelde de Russische VN-ambassadeur Nebenzia. “Daarom zagen wij ons genoodzaakt de aanname van het voorstel te blokkeren.”
Hoewel Marokko zegt een staakt-het-vuren in het gebied te respecteren, vreest organisatie Oxfam voor verslechtering in het gebied. “Het wegvallen van de toezichts- en de-escalatietaken van Minurso dreigt de veiligheid en stabiliteit te ondermijnen, met ernstige gevolgen voor burgers en de vooruitzichten op een vreedzame oplossing”, zegt de organisatie.
