De vicepresident van de VS JD Vance heeft voor het eerst gereageerd op de grote verkiezingsnederlaag. “De reden dat we verloren hebben, is de oorlog. De president heeft dat gisteravond zelf gezegd”, schrijft hij in een lange verklaring op X.
“Als je wil beweren dat het de moeite waard was dat het verlies van de Senaat voor de komende zes jaar een acceptabele prijs was, ga je gang”, zegt hij. “Maar iedereen weet waarom we verloren hebben. En elk eerlijk gesprek over hoe we verder moeten, moet daar beginnen.”
Vance schrijft verder dat hij de verkiezingsdag al met een “somber gevoel” inging, nadat “een opiniepeiler” tegen hem zou hebben gezegd dat de Republikeinen gingen verliezen. De slechte verkiezingsresultaten zouden naast de oorlog te wijten zijn aan onder meer oplopende kosten van levensonderhoud en de relatie van de VS met Israël.
In twee staten, Mississippi en Alaska, is de uitslag van de Senaatsverkiezingen nog niet bekend. In Alaska gaat volgens de meest recente tussenstand van persbureau AP de Democratische kandidaat Mary Peltola (48,2 procent) nipt aan de leiding tegen haar Republikeinse tegenstrever Dan S. Sullivan (47,9 procent). Met 77 procent van de stemmen geteld, kreeg ze 626 stemmen meer dan Dan S. Sullivan.
Naast Peltola en S. Sullivan staan er nog twee namen op het stembiljet, waarvan die van de onafhankelijke kandidaat Dan J. Sullivan vooral opvalt. The New York Times onthulde vorige week dat medewerkers van de Democratische campagne betrokken waren bij het werven van deze naamgenoot van de Republikeinse kandidaat. Het doel zou zijn om verwarring te veroorzaken bij Republikeinse kiezers en zo stemmen af te snoepen van de zitten senator Dan S. Sullivan.
De onafhankelijke kandidaat Dan J. Sullivan kreeg tot dusver 3583 stemmen, ruim vijf keer het verschil in stemmen tussen de Democratische en Republikeinse kandidaat.
Nog kleiner verschil
Ongeacht de uitslag in deze twee staten staat al vast dat de Republikeinse partij de meerderheid in de Senaat kwijt is.
Trump-loyalist Johnson is sinds oktober 2023 voorzitter van het Amerikaanse Lagerhuis, nadat zijn voorganger Kevin McCarthy werd afgezet. Door de verkiezingswinst van de Democraten, levert die partij naar alle waarschijnlijkheid de nieuwe voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. Het nieuwe Huis kiest op 3 januari een voorzitter.
Steve Scalise, nu nog de meerderheidsleider in het Huis, en Jim Jordan, de huidige voorzitter van de Justitiële Commissie van het Huis van Afgevaardigden, gaan zich volgens Amerikaanse media kandideren voor het leiderschap. Beiden deden in 2023 ook al een gooi naar het voorzitterschap van het Huis.
De Republikeinse leiderschapsverkiezingen worden volgende week gehouden.
Inmiddels is de ochtend ook aangebroken aan de Westkust van de VS. Amerikanen zijn wakker geworden in een nieuw politiek landschap, waarin de Democratische Partij het overwicht heeft gekregen in het Congres. Wat is er de afgelopen uren gebeurd?
- Democraten winnen ook bij gouverneursverkiezingen: de blauwe partij verovert minstens zes zetels op de Republikeinen. In twee staten moet nog duidelijk worden wie de race om het gouverneurschap heeft gewonnen.
- Iran stelt dat Amerikanen nee hebben gestemd tegen de oorlog: parlementsvoorzitter Ghalibaf waarschuwt de regering in Washington om hiernaar te luisteren.
- Uitslag Mississippi kan nog dagen op zich laten wachten: in absolute zin is het verschil slechts 43 stemmen, in het voordeel van de Democraat Scott Colom.
- Hertekenen kiesdistricten heeft Republikeinen weinig opgeleverd: Trump en zijn partij hoopten door middel van gerrymandering de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden te houden. Onder meer in Texas, Florida, Alabama en North Carolina heeft dat niet gewerkt.
Een blue wave is over Amerika gespoeld. De Democraten hebben zowel de meerderheid in de Senaat als het Huis van Afgevaardigden behaald.
In januari worden de nieuwe leden beëdigd en de Democraten hebben grootse plannen om Trump in de laatste twee jaar van zijn presidentschap te dwarsbomen. Wat kunnen de Democraten eigenlijk doen als ze straks het Congres domineren?
In de aanloop naar de verkiezingen heeft de Republikeinse Partij vol ingezet op het hertekenen van kiesdistricten. Trump en zijn partij hoopten door middel van gerrymandering de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden te houden. Maar die strategie heeft op meerdere plekken slecht uitgepakt voor de Republikeinen, schrijven persbureau AP en nieuwszender NPR.
Bijvoorbeeld in Texas werden drie kiesdistricten, die in Republikeins voordeel waren heringedeeld, gewonnen door Democratische kandidaten. In deze gebieden is de Latijns-Amerikaanse gemeenschap sterk oververtegenwoordigd. Aan de vooravond van de midterms was al duidelijk dat deze bevolkingsgroep Texas op z’n kop zou kunnen gaan zetten.
Eveneens in Florida, Alabama en North Carolina wisten Democraten te winnen of hun zetel in het Huis van Afgevaardigden te behouden in een aantal aangepast kiesdistricten.
Het besluit van Trump om kiesdistricten aan te passen in het voordeel van de Republikein had gezorgd voor een tegenbeweging onder de Democraten. Gerrymandering werd ook gebruikt als munitie door Democraten om Republikeinen te betichten van ondemocratische praktijken. Als reactie op Trumps strategie heeft onder meer ook de Democratische gouverneur Newsom ingezet op gerrymandering om het Democratische voordeel in Californië te vergroten.
Veel buitenlandse leiders hebben positief gereageerd op de overwinning van de Democraten bij de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen, waardoor de partij de controle krijgt over zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat. Rusland en China reageerden terughoudend.
Het kan nog dagen duren voordat er in Mississippi een uitslag is bij de verkiezingen voor een senator. Met 96 procent van de stemmen geteld staan de Democratische kandidaat Scott Colom en de Republikeinse Cindy Hyde-Smith allebei op 48,9 procent. In absolute zin is het verschil slechts 43 stemmen, in het voordeel van de Democraat.
Dat betekent volgens CNN dat pas kan worden bepaald wie de winnaar is na het tellen van de stemmen die per post zijn uitgebracht. De deadline daarvoor is 10 november, volgende week dinsdag dus.
Er komt in principe geen tweede stemronde, aldus CNN. De kieswet in Mississippi staat dat niet toe.
Mississippi is een van de twee staten waar de uitslag voor de Senaat nog niet bekend is. Dat geldt ook voor Alaska. Daar is op dit moment 72 procent van de stemmen geteld. De Republikeinse kandidaat Dan S. Sullivan staat aan kop met 48,5 procent en zijn Democratische uitdager Mary Peltola heeft 47,7 procent.
Ongeacht de uitslag in deze twee staten staat al vast dat de Republikeinse partij de meerderheid in de Senaat kwijt is. De Democraten zullen uitkomen op 54 tot 56 zetels, de Republikeinen op 44 tot 46.
Ook in het Huis van Afgevaardigden hebben de Democraten de meerderheid veroverd. Nog 68 van de 435 zetels moeten worden toegekend, maar het is al duidelijk dat de Democratische partij boven de grens van 218 zetels uitkomt.
De Iraanse parlementsvoorzitter Ghalibaf heeft de Amerikaanse verkiezingsuitslag met instemming ontvangen. Hij schrijft op X dat de Amerikaanse kiezer “nee heeft gezegd tegen oorlog”, en dat Iran die boodschap steunt.
Ghalibaf waarschuwt de Amerikaanse regering om de wil van de kiezer niet naast zich neer te leggen. Anders dreigt volgens hem “een nachtmerrie”.
De Verenigde Staten begonnen eind februari samen met Israël een oorlog tegen Iran. Er gaan verhalen dat president Trump na de tussentijdse verkiezingen in eigen land een nieuw offensief tegen Iran zal beginnen.
Trump heeft daar nog niets over gezegd. Wel heeft hij in een reactie op de verkiezingsuitslag gezegd dat hij denkt dat de oorlog met Iran mogelijk heeft bijgedragen aan de zware nederlaag van zijn Republikeinse partij. Veel Amerikanen zijn tegen die oorlog, blijkt al geruime tijd uit peilingen.
De Democraat Abdul El-Sayed is verkozen als senator voor de staat Michigan, na een verkiezingscampagne die landelijk veel aandacht kreeg. Onder meer vanwege zijn islamitische achtergrond kreeg El-Sayed het zwaar te verduren van het Republikeinse kamp.
In zijn overwinningsspeech zei El-Sayed dat hij trots en vereerd is:
De Democratische partij is niet alleen de grote winnaar geworden bij de verkiezingen voor het Congres, ook bij de gouverneursverkiezingen boekten veel Democratische kandidaten succes.
In 36 staten werd gestemd voor een gouverneur, de persoon die aan het hoofd staat van een staat en verantwoordelijk is voor het dagelijks bestuur. In twee staten is er nog geen uitslag: Kansas en Alaska. Dat is te zien in de NOS-uitslagentool.
Van de wel getelde staten gingen er 22 naar een Democraat en 12 naar een Republikein. Inclusief de staten waar geen verkiezingen waren is de verhouding nu 28 Democratische en 20 Republikeinse gouverneurs.
In vijf gevallen wisselde een staat van een Republikeinse naar een Democratische gouverneur. Dat was bijvoorbeeld het geval in Georgia, waar Keisha Lance Bottoms werd gekozen als eerste vrouwelijke zwarte gouverneur in de VS. Ook onder meer Texas en Ohio, waar de kandidaten in de peilingen gelijk opgingen, vielen de kant op van de Democratische kandidaat.
Buitenlandse leiders hebben positief gereageerd op de overwinning van de Democratische partij bij de verkiezingen in de Verenigde Staten. Onder meer Spanje, Duitsland en Zuid-Afrika verwelkomen de uitslag.
De Spaanse premier Sánchez, verklaard tegenstander van de Republikeinse president Trump, schrijft op X dat de Amerikaanse kiezer zich heeft uitgesproken “tegen beleid dat mensen alleen maar armer maakt”. De uitslag is volgens hem “een afwijzing van haat, machogedrag, klimaatontkenning en privileges voor de elite”.
De Zuid-Afrikaanse president Ramaphosa ziet in de verkiezingsuitslag “een nieuw tijdperk in de internationale betrekkingen”. Volgens hem hebben de Amerikanen zich duidelijk uitgesproken door de macht in het Congres aan de Democraten te geven.
De Duitse minister Pistorius van Defensie heeft de Democraten gefeliciteerd met hun “historische overwinning”. Hij voegde eraan toe dat Berlijn blijft samenwerken met Washington. Hij tekende wel aan dat hij niet weet hoe Trumps plannen voor de nabije toekomst eruitzien.
Ook Frankrijk wijst er in een reactie op dat Trump nog steeds aan de macht is, ondanks het verlies van zijn partij. Minister Lescure van Financiën benadrukte tegen de Franse zender BFM TV dat Trump nog altijd de leiding over het buitenlandbeleid heeft en onvoorspelbaar is.
In New Hampshire is de Democraat Chris Pappas verkozen tot senator. Hij is de eerste openlijk homoseksuele man in de Senaat. In zijn overwinningsspeech bedankte hij onder anderen zijn man Vann.
De Senaatszetel van Kansas die na 94 jaar naar de Democraten is gegaan en de staat Georgia die de eerste zwarte vrouwelijke gouverneur ooit heeft verkozen. In de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen, die lijken te resulteren in een zogenoemde blue wave voor de Democratische partij, wordt geschiedenis geschreven. In onderstaand artikel zetten we een aantal primeurs op een rij.
De Republikein Kurt Alme wordt senator voor de staat Montana. Hij versloeg zijn belangrijkste tegenstander, de onafhankelijke kandidaat Seth Bodnar, met een ruime marge. Er was ook een Democratische kandidaat, maar die speelde geen rol van betekenis.
De zetel in Montana kwam vrij vanwege het vertrek van de Republikeinse senator Steve Daines.
Ook in Nebraska blijft de Senaatszetel Republikeins. Zittend senator Pete Ricketts versloeg de onafhankelijke kandidaat Dan Osborn.
Er zijn nog twee staten over waarin de Senaatsverkiezingen nog geen uitslag hebben opgeleverd: Alaska en Mississippi. In Alaska gaat de Republikeinse kandidaat Dan S. Sullivan nipt aan kop, in Mississippi is het een nek-aan-nekrace.
Bij de Democraten heerst vreugde na de verkiezingen, bij de Republikeinen is de stemming minder goed. De blijdschap en het verdriet zijn vastgelegd door fotografen van internationale persbureaus.
Keisha Lance Bottoms wordt de eerste zwarte vrouwelijke gouverneur in de VS. Haar aanhangers zijn zich bewust van de historische betekenis hiervan en hopen dat ze een voorbeeld wordt voor de rest van Amerika.
De Democraat Abdul El-Sayed heeft de verkiezing voor een Senaatszetel in Michigan gewonnen. Michigan werd vooraf gezien als een van de swing states, waar de uitslag lastig was te voorspellen. El-Sayed wordt de eerste moslim in de Amerikaanse Senaat.
De 42-jarige El-Sayed nam het op tegen de Republikeinse kandidaat Mike Rogers. Die voerde een keiharde verkiezingsstrijd: zo beweerde hij dat El-Sayed banden had met de extremistische Moslimbroederschap, iets wat El-Sayed fel tegensprak. Ook president Trump bemoeide zich met de zaak. Hij maakte El-Sayed uit voor leugenaar.
El-Sayed stevent nu af op een tamelijk afgetekende overwinning. Met 85 procent van de stemmen geteld heeft hij een voorsprong van 6 procentpunt op Rogers, reden voor AP om de zege aan hem toe te wijzen. Daarmee komen de Democraten op 54 zetels in de Senaat. In vier staten is nog geen uitslag bepaald.
Lees hieronder meer over Abdul El-Sayed:
Oud-president Obama zegt dat de verkiezingsuitslag een boodschap bevat voor de politiek. “Vannacht heeft het Amerikaanse volk een duidelijke boodschap afgegeven”, schrijft hij op X. “Ze willen politiek die mensen samenbrengt in plaats van verdeelt en leiders die concrete oplossingen bieden voor de problemen waarmee ze te maken hebben.”
De Democratische oud-president schrijft dat de komende tijd moet worden benut om de nieuw verworven macht in te zetten. “Terwijl deze regering nog twee jaar in functie is, is het nu onze taak om de mouwen op te stropen, veranderingen door te voeren voor zover dat in onze macht ligt, verdere schade te voorkomen en een fundament te leggen voor de toekomst.”
In Mississippi is de Senaatsrace uitgelopen op een nek-aan-nekrace. Met 97 procent van de stemmen geteld staan beide kandidaten op 48,9 procent van de stemmen. In absolute aantallen heeft de Democraat Scott Colom 28 stemmen voorsprong op Cindy Hyde-Smith van de Republikeinse partij.
Dat het zo dicht bij elkaar ligt, wordt gezien als een verrassing. Sinds 1982 is er geen Democratische senator meer namens Mississippi geweest. Hyde-Smith is een van de twee zittende Republikeinse senatoren in deze staat.
De Democratische senatorskandidaat in Maine, Troy Jackson, is apetrots op zijn zege. In zijn overwinningsspeech benadrukte hij zijn ‘eenvoudige’ verleden als houthakker.
De Republikein Jim Risch heeft zoals verwacht de senatorsverkiezing in Idaho gewonnen. Zijn Democratische tegenstander trok zich enkele dagen geleden terug uit de race, waardoor er alleen nog een onafhankelijke tegenstander was, Todd Achilles.
Risch is al zeventien jaar senator in Idaho. Hij versloeg zijn tegenstander Achilles met ruime marge.
Persbureau AP heeft inmiddels ook de uitslag van de Senaatsverkiezing in Maine bevestigd. Die staat ging naar de Democraat Troy Jackson. Dat betekent dat nog vijf staten resteren.
De Democraten hebben ook de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden veroverd. In de tellingen van persbureau AP heeft de Democratische Partij de benodigde grens van 218 zetels bereikt. Eerder was al duidelijk dat de Democraten ook een meerderheid krijgen in de Senaat.
Het resultaat betekent dat president Trump het in de rest van zijn ambtstermijn moeilijk zal krijgen om zijn beleid uit te voeren. Hij heeft in een reactie al gezegd dat hij de samenwerking zal zoeken, al kondigde hij ook aan dat hij het gebruik van zijn vetorecht niet zal schuwen.
De nieuw verkozen senator in Texas, de Democraat James Talarico, zegt dat in zijn staat de onderliggende partij heeft gewonnen. In een eerste reactie vergeleek hij zichzelf met de Bijbelse figuur David, die streed tegen de sterkere Goliath.
“We hebben net Texas heroverd”, zei Talarico in een speech. “We hebben net bewezen dat ondanks al het geld in de wereld de inwoners van Texas niet te koop zijn. We hebben laten zien dat een politiek van verdeeldheid niet op kan tegen een politiek van liefde.”
Talarico noemde de uitslag een boodschap aan “iedere corrupte verdediger van dit kapotte politieke systeem”. Hij doelde met name op Elon Musk, die Talarico’s Republikeinse tegenstander Ken Paxton steunde met vele tientallen miljoenen.
President Trump heeft bij Fox News een eerste, telefonische reactie gegeven op de verkiezingsuitslagen. “Ik ben wel verrast. Ik dacht dat ze het beter zouden doen”, zegt hij over zijn partijgenoten.
In zeven staten heeft persbureau AP nog geen uitslag van de Senaatsverkiezingen bekendgemaakt. Dat zijn Alaska, Idaho, Michigan, Mississippi, Montana, Nebraska en Maine. Die laatste staat is inmiddels door CNN en NBC al wel toegewezen aan de Democraten.
In drie van de overige zes staten gaat een Republikein aan kop bij de tellingen, in de andere drie staten een Democratische kandidaat. Duidelijk is in elk geval dat een meerderheid van de Senaat Democratisch wordt: de tussenstand van de wél gecallde zetels is 52 tegen 41.
Volgens CNN en NBC News gaat ook de staat Maine naar de Democraten. Ook deze staat betekent een grote verrassing, omdat de Democraten hun gedroomde kandidaat Graham Platner zagen afvallen vanwege aantijgingen van verkrachting. De Republikein Susan Collins is er al sinds 1997 senator.
Na de val van Platner werd halsoverkop Troy Jackson naar voren geschoven en dat blijkt volgens meerdere media een succes: ze verwachten dat Collins het aflegt tegen hem. Dat betekent dat er een zevende Republikeinse staat naar de Democraten zou gaan.
De race in Alaska, waar men nu sluit, werd wereldnieuws door beschuldigingen dat de Democraten een naamgenoot van senator Dan Sullivan naar voren hadden geschoven in de hoop kiezers te verwarren. Democratische kandidaat Mary Peltola zei er niets van te weten, de regering-Trump vroeg al bij voorbaat hier de uitslag niet goed te keuren als hun Sullivan verliest. Kan dus nog een spannend staartje krijgen de komende tijd. Ook de gouverneursstrijd is hier nog spannend: doordat er drie Republikeinen en een Democraat op het strembiljet staan, zou het splitsen van het Republikeinse blok Democraat Jonathan Kreiss-Tomkins kunnen helpen.
Weer een overwinning voor de Democraten, die in de swingstates nog geen misslag hebben gemaakt. In landbouwstaat Iowa verslaat oud-paralympisch rolstoelbasketballer Josh Turek het huidige Congreslid voor de GOP Ashley Hinson.
Hiermee hebben de Democraten officieus een meerderheid in de Senaat: 51 van de 100 zetels. En er zit nog meer in het vat: de uitslag van tien races moet nog worden bekendgemaakt, acht daarvan zijn nu nog in handen van de Republikeinen. Welke daarvan zullen ze aan het einde van de nacht nog over hebben is de grote vraag.
In een eerste reactie op de slechte resultaten voor zijn Republikeinse partij zegt president Trump dat hij hoopt te kunnen samenwerken met de Democratische politici in het Huis en de Senaat. “Ik ben echt bereid de resultaten te accepteren”, zegt hij tegen The New York Times. Vooraf was er nog de vrees dat hij een slechte uitslag niet zou accepteren, zoals hij ook nog altijd niet doet bij zijn eigen verlies in 2020.
“We zullen samenwerken met de Democraten, we kijken ernaar uit om met hen te werken. We kunnen vast iets regelen.”
Overigens plaatste hij kort na dit bericht een plaatje met prominent het woord VETO op sociale media, dus het is afwachten wat hij waar zal maken van zijn handreiking.
Wow
The New York Times schrijft dat Trump tijdens het gesprek meekeek met de uitslagen en live zag hoe zijn kandidaat de senaatszetel in South Carolina verloor. “Ik zie dat Darline heeft verloren, wow, ongelofelijk. Hoe denk je dat Lindsay het zou hebben gedaan?”, vroeg hij met een verwijzing naar Darline Grahams overleden broer, senator Graham.
Op Truth Social toonde hij zich kritisch over partijgenoten. “Als Greg Abbott, gouverneur van Texas, een echte Republikein was gebleven, had hij niet verloren.”
94 jaar stuurde Kansas geen Democraat als senator naar Washington, maar nu wel. Adam Hamilton verslaat Roger Marshall, een uitslag die niemand een jaar geleden nog voor mogelijk hield. Hamilton is een predikant van een grote kerk in Kansas. In de landbouwstaat waren de Trumps importheffingen en de hoge prijzen voor diesel en kunstmest door de oorlog in Iran belangrijke thema’s.
De Democraten hebben nu officieel vijftig zetels in de Senaat. Nog één erbij en ze maken de dienst uit in het hogerhuis.
De midterms lopen vaak uit op een referendum over het beleid van de zittend president en geregeld geven kiezers een afstraffing. Gemiddeld is het zetelverlies voor de partij van een president 28 in het Huis en 4 in de Senaat. Slechts drie keer eindigde een president met winst, in 1934, 1998 en 2002.
Donald Trump had in zijn eerste termijn een gemixt beeld, met 41 verloren Huiszetels maar twee erbij in de Senaat. Barack Obama schreef in 2010 het naoorlogs record op zijn naam, met een verlies van respectievelijk 63 en 6 zetels.
De senator van Ohio wordt ook een Democraat. President Trumps constante loftuitingen over de kont van kandidaat John Husted hebben hem geen overwinning op oud-senator Sherrod Brown kunnen opleveren. Daarmee krijgen de Democraten na Texas, North én South Carolina hun vierde rode zetel van de avond binnen. Als ze hun eigen zetels weten te behouden, komen ze daarmee op 51 zetels in de Senaat en nemen ze de macht in het 100 zetels tellende hogerhuis over.
Ook AP is nu om: Talarico wint in Texas. Daarmee hebben de Democraten nog maar één zetel nodig om de macht in de Senaat te krijgen.
CNN meldt nu ook dat de Republikeinen in Texas eveneens het gouverneurschap verliezen. Gina Hinojosa wint het van oudgediende Greg Abbott. Dit is een enorme opsteker voor de Democratische partij, die al jaren probeert de rode staat paars te kleuren. Hinojosa is de eerste Latina die de staat zal leiden.
Dit is een haast persoonlijke afstraffing van Donald Trump, die er alles aan deed om de ervaren senator John Cornyn van zijn eigen partij pootje te lichten, omdat die MAGA niet enthousiast genoeg omarmde. Hij was het ook die keer op keer Ken Paxton de hand boven het hoofd hield, hoewel de Republikein constant geplaagd werd door schandalen.
De winst van Talarico is ook een tegenslag voor Elon Musk, die in zijn thuisstaat vele tientallen miljoenen stak om de Republikeinen te laten winnen.
Meerdere media melden een verbijsterend verlies voor de Republikeinen in Texas: Democraat James Talarico zou volgens NBC, CNN en Reuters de nieuwe senator worden voor de staat. AP durft deze conclusie nog niet te trekken, maar wel is te zien dat hij een flinke voorsprong heeft op Ken Paxton. Het zou voor het eerst sinds 1990 zijn dat een Democraat daar senator wordt.
Donald Trump heeft voor het eerst van zich laten horen sinds de slechte cijfers voor zijn partij binnenlopen. “Ik stond niet op het stembiljet en als dat wel zo was geweest, hadden wij dik gewonnen. Dank voor uw aandacht.”
Een van de meest controversiële campagnes, die voor gouverneur in de staat Ohio, is gewonnen door de Democraten. Amy Acton versloeg de Republikein Vivek Ramaswamy, die in 2022 nog Republikeins presidentskandidaat wilde worden. Hij was ook samen met Elon Musk verantwoordelijk voor Doge, de externe dienst die vele miljarden moest bezuinigen op de overheid.
Deze gouverneursrace kwam de voorbije week in het nieuws vanwege een campagnespotje, dat breed op veroordeling kon rekenen. Het team van Ramaswamy had de biologische moeder van Acton ingezet om haar dochter zwart te maken. De twee zijn gebrouilleerd en hadden al tientallen jaren geen contact nadat zij haar stiefvader beschuldigde van seksueel misbruik.
De westkust mag nu ook beginnen met tellen: met Californië, Oregon en Washington zijn de stembureaus in de hele continentale VS nu dicht. Wel is het nog een uurtje wachten op Alaska en Hawaï.
In Californië staat de opvolger van gouverneur Newsom op het stembiljet. Hij werd de afgelopen twee jaar bekend als Trump-criticus door de stijl van de president op sociale media feilloos na te doen. De Democraten hebben hier kiesdistricten hertekend, als wraak voor de Republikeinse initiatieven daartoe. Er mocht ook gestemd worden over Propositon 40, een eenmalige 5 procent belasting voor miljardairs.
Democraat Annie Andrews is voor haar aanhangers verschenen om de overwinning in haar staat op te eisen. Meerdere media melden dat ze interim-senator Darline Graham heeft verslagen, waaronder inmiddels ook AP, die de NOS volgt. Volgens Andrews heeft ze telefonisch contact gehad met Graham en heeft die haar gefeliciteerd. Sinds 1998 was er geen Democratisch senator uit South Carolina.
Andrews noemt haar zege een overwinning op politiek venijn en miljardairs die politieke successen proberen te kopen. “South Carolina, jullie hebben laten zien wat mogelijk is.” Ze zegt dat ze de afgelopen maanden heeft overleefd op “proteïnerepen en bekers frisdrank van benzinepompen”.
Met South én North Carolina hebben de Democraten nu twee zetels overgenomen van de Republikeinen. Bovendien staan zes Republikeinse zetels nu op verlies, tegenover slechts één waar de Democraat in de telling achterstaat. Als de Democraten nog twee zetels weten over te nemen, herwinnen ze de macht in de Senaat.
Zeker vijf progressieve Democraten komen na deze verkiezingen voor het eerst in het Huis van Afgevaardigden. Het betreft leden van de Democratic Socialists of America, een beweging aan de linkerkant van de partij die steeds meer aan invloed wint.
Twee socialisten komen in New Yorkse kiesdistricten aan de macht. Daarnaast is er nog een kandidaat uit Colorado, een uit Michigan en nog een in Pennsylvania.
Dat staat weer symbool voor de interne machtsstrijd in de partij, waar gematigde Democraten soms fel tegenover linkse partijgenoten staan, die zich doorgaans willen afzetten tegen het establishment.
Niet alleen Decision Desk HQ, maar ook CNN en NBC News melden nu dat de Democraten een meerderheid krijgen in het Huis van Afgevaardigden.
Een schokkend verlies voor de Republikeinen in South Carolina, als we CNN en NBC mogen geloven: Darline Graham verliest er van Democraat Annie Andrews. Persbureau AP heeft deze conclusie nog niet getrokken, maar als het klopt is dat opnieuw een pijnlijke aderlating voor de Republikeinen, en voor Trump persoonlijk. Hij was een van de grootste aanjagers voor de kandidatuur van Graham.
Graham werd op het schild gehesen toen haar broer Lindsay in juli plotseling overleed. Hij stond bekend als dossiervreter en een geharnast voorstander van een harde lijn tegenover Rusland, die al sinds 2003 voor zijn staat in de Senaat zat. Trump schoof zus Darline na zijn overlijden naar voren, maar zij bleek een stuk minder ervaren. Zo struikelde ze in debatten bij vragen over het buitenlandbeleid van de VS.
Met nu twee zetels veroverd – volgens CNN en NBC – op de Republikeinen komt een Democratische overmacht in de Senaat binnen handbereik.
President Trump “blijft strijdbaar”, laat het Witte Huis weten aan CNN, hoewel de uitslagen tot nu toe weinig reden tot optimisme geven. De president verwijt het kandidaten die verliezen dat ze niet genoeg hebben gedaan om te winnen. “De president heeft meer gedaan voor hen dan zij voor zichzelf”, meldt een anonieme woordvoerder aan de zender.
De bron voegt eraan toe dat “president Trump niet op het stembiljet staat, en Trump-stemmers juist dan zouden gaan stemmen”. De president riep zijn achterban de afgelopen tijd op maar te doen alsof hij wel op het stemformulier stond, omdat het moeilijker wordt zijn agenda uit te voeren als de Democraten de macht in het Congres krijgen. Analisten vroegen zich af of dat wel de juiste strategie was, omdat uit peilingen bleek dat veel kiezers juist Trump verantwoordelijk houden voor bijvoorbeeld de hoge brandstofprijzen en de oorlog in Iran.
Trump zette aan het begin van de avond nog enkele berichten op zijn Truth Social, waaronder kritiek op Fox News en lovende enquêtes onder aanhangers, maar heeft inmiddels al enkele uren niet meer gepost.
Het lijkt erop dat de Democraten inderdaad de macht zullen krijgen in het Huis van Afgevaardigden. Hoewel de uitslag in een meerderheid van de staten nog moet binnenkomen, voorspelt Decision Desk HQ, dat data van uit het hele land verzamelt, dat de Democraten genoeg zetels van de Republikeinen zullen afsnoepen om een meerderheid in handen te krijgen. Momenteel kleuren van de 435 zetels er 92 blauw en 50 rood.
CNN wijst erop dat het er goed uitziet voor de Democraten: op de plekken waar nog wordt geteld, staan 58 Democraten voor bij zetels die nu nog Republikeins zijn, terwijl er andersom maar op 4 plekken Republikeinen voorstaan in Democratische districten. Het is zeker nog geen vaststaande uitslag, maar in het kamp-Trump zal die informatie niet goed vallen.
Ook The New York Times acht het zeer waarschijnlijk dat de Democraten het Huis in handen krijgen. Zelfs de Senaat zou volgens de krant “zeer waarschijnlijk” in Democratische handen komen.
Nevada, Idaho, Montana en Utah sluiten de stemlokalen. In Nevada kan een uitslag lang op zich laten wachten, omdat poststemmen nog een paar dagen na de verkiezingsdag mogen aankomen.
In Georgia verliezen de Republikeinen hun gouverneur. De Democraat Keisha Lance Bottoms heeft daar de strijd gewonnen van Rick Jackson. Lance Bottoms zal de eerste zwarte vrouw zijn die gouverneur wordt in de Verenigde Staten. Het is de eerste staat waar de functie van partij wisselt.
En één staat verderop richting het zuiden, in Florida, is er sprake van een Republikeins feestje wat betreft de gouverneurszetel. Byron Donalds heeft daar aan het langste eind getrokken in de strijd met Democraat David Jolly (die eerder in de nacht nog voor stond in de voorlopige uitslagen). Donalds is de eerste zwarte gouverneur van Florida. Hij volgt scheidend gouverneur Ron DeSantis op.
Verder is de Democraat Ned Lamont gouverneur van Connecticut gebleven. En er is een zetel in de Senaat rood gebleven: Andy Barr wint in Kentucky en wordt de opvolger van oudgediende Mitch McConnell.
Het moment dat Roy Cooper North Carolina won, werd perfect getimed vastgelegd door de camera’s van CNN:
Met een zetel veroverd op de Republikeinen (North Carolina) moeten de Democraten nog drie andere staten binnenhalen om de macht in de Senaat te pakken. Er is bij 21 zetels nog geen uitslag, maar velen daarvan zijn al zeker voor de ene partij of de andere. Vooraf waren er dertien races waar het spannend werd. Daarvan zijn North Carolina, Georgia en New Hampshire al gewonnen door de Democraten.
Blijven over om in de gaten te houden: Alaska, Nebraska, Kansas, Iowa, Texas, Ohio, South Carolina en Maine. Die zijn nu nog in Republikeinse handen. Minnesota en Michigan zijn momenteel Democratisch. Op verschillende plekken in de Republikeinse staten staan de Democraten voor op hun tegenstanders, maar overal is het nog te vroeg om definitieve uitspraken te doen.
Opnieuw komen er uitslagen binnen zonder grote verrassingen. De Democraten houden senaatszetels in New Mexico, Colorado, Delaware en Rhode Island, de Republikeinen slagen erin Wyoming en West Virginia in handen te houden. Al deze verkiezingen waren vooraf al een uitgemaakte zaak.
Aan het begin van de nacht vertelden we je over het zesde kiesdistrict in Kentucky, dat normaal gesproken dieprood kleurt maar nu onzeker is voor de Republikeinen. Uit de voorlopige uitslagen blijkt dat de Democraten daar nu een voorsprong hebben. Het is wel nog te vroeg om deze race als gelopen te beschouwen.
Weer een resem aan staten komt erbij, voornamelijk in het Midwesten, maar ook New York. In Iowa strijden oud-paralympische rolstoelbasketballer Josh Turek (D) en Congreslid Ashley Hinson (R) om de zetel van vertrekkend Republikeins senator Joni Ernst. In Minnesota hoopt Peggy Flanagan de eerste vrouwelijke native American te worden in de Senaat. Ze neemt het op tegen Michele Tafoya in een staat waar het afgelopen jaar veel geweld door immigratiedienst ICE werd gezien.
Om 03.00 uur begint onze livestream, waarin verslaggever Arjen van der Horst (oud-correspondent in de VS) je de hele nacht bijpraat vanaf de NOS-redactie. Ook schakelen we naar de belangrijkste nieuwsmomenten en verslaggevers in de VS. De uitzending is hier live te volgen.
Ashley Moody pakt de eerste Republikeinse Senaatszetel van vannacht. Zij verslaat haar Democratische tegenstander Angie Nixon. Vroeger was Florida nog een swing state, een staat die elke verkiezing wel van kleur verandert. De laatste jaren is dat niet meer zo, mede door demografische ontwikkelingen. Het was dan ook verwacht dat Florida rood zou kleuren, al is het wel minder comfortabel dan gehoopt voor de Republikeinen.
Het is de Democraten gelukt een Senaatszetel af te snoepen van de Republikeinen: Roy Cooper wint North Carolina. Sinds 2008 is het niet meer voorgekomen dat deze staat een Democraat voor de Senaat koos.
Coopers tegenstander was Michael Whatley, een nauw medestander van Trump, die door de president persoonlijk naar voren was geschoven. Hij stond voorhand al op een flinke achterstand: Whatley moest zelfs reclamespotjes schrappen omdat belangrijke donateurs geen geld meer in zijn campagne wilden steken.
Het is een belangrijke overwinning voor de Democraten. Als ze de macht willen heroveren in de Senaat, moeten ze nog drie Republikeinse zetels binnenhalen en er zelf niet een verliezen.
Eén staat begint om 02.30 uur met tellen: Arkansas. Republikeinse Senator Tom Cotton zal waarschijnlijk zijn zetel houden.
Chris Pappas wordt de nieuwe senator van New Hampshire. Het voormalige lid van het Huis nam het op tegen Republikein John Sununu, telg uit een geslacht van een bestuurder uit de staat. De staat was ook al in handen van de Democraten, de 79-jarige Jeanne Shaheen nam er afscheid.
Pappas wordt de eerste openlijk homoseksuele senator ooit.
Sununu heeft zijn verlies erkend in een toespraak voor zijn aanhangers. “Het is een eer om kandidaat te zijn en we hebben van stad tot stad en van persoon tot persoon campagne gevoerd, Maar dit was niet een jaar om te winnen.”
De Republikeinen hebben verschillende districten door het hele land hertekend om het Democraten moeilijker te maken een zetel te behouden. In Florida is dat geen succes: zittend Congreslid Jared Moskowitz wint het nieuwe 25ste district, niet Republikein Scott Singer. Ook het in 14e district wint een Democraat, Kathy Castor. CNN meldt ook al dat een derde hertekend district in deze staat Democratisch blijft, het 22ste. Die conclusie wil AP met 94 procent van de stemmen nog niet trekken, maar ook hier staat de Democratische kandidaat voor het Huis van Afgevaardigden voor.
Nu de stembureaus in een batterij aan staten is gesloten, kunnen diverse veilige Senaatszetels al verdeeld worden. New Jersey (Cory Booker), Illinois (Juliana Stratton) en Massachusetts (Edward Markey) gaan naar de Democraten. Alle drie de staten hadden al Democratische senatoren, enkel Illinois krijgt een nieuwe Democratische senator omdat Dick Durbin met pensioen gaat.
Daarnaast zijn enkele gouverneursposten te verdelen. Democraat JB Pritzker is herkozen in Illinois, net als Democraat Josh Shapiro in Pennsylvania. Wes Moore houdt de gouverneurszetel in Maryland blauw.
AP meldt dat Jon Ossoff is herkozen als senator van Georgia. Het is opvallend dat diverse media de winst al zo snel aan Ossoff durven te geven: in 2022 was de uitslag hier zo krap dat er een tweede ronde nodig was. Met 38 procent van de stemmen ziet het persbureau zijn voorsprong nu al zo groot dat Republikein Mike Collins hem niet meer kan inhalen.
Georgia was een belangrijke race voor de Democraten: ze moesten de zetel behouden als ze kans willen hebben op het veroveren van de Senaat. Tegenstander Mike Collins werd door Ossoff afgeschilderd als een een witte nationalist, omdat zijn schoonzoon racistische posts deelde op social media. Collins probeerde op zijn beurt Ossoff neer te zetten als elitair en socialist.
Georgia gold vroeger altijd als Republikeinse staat, maar door demografische verschuivingen maken de Democraten er een steeds grotere kans om te winnen. Ook in de race voor gouverneur is het daar nog spannend. Democraat Keisha Bottoms staat er momenteel voor in de voorlopige uitslag.
Weer een hausse aan uitslagen wordt verwacht. Alle staten van de oostkust lopen nu binnen, op New York na. Daarnaast een hele rij staten uit het diepe zuiden en meerdere uit het Midwesten. Er kan politiek vuurwerk zijn in onder meer Texas, Michigan, Kansas en Maine.
In die laatste staat is het de vraag of de kiezer Susan Collins na drie decennia in de Senaat nog ziet zitten. Wist ze zich met kritiek op Trump genoeg van hem los te weken? Of kosten de stemmen voor zijn beleid haar toch de kop? De Democraten moesten zich in de staat met Troy Jackson snel herpakken toen de populaire Graham Platner zich terugtrok na beschuldigingen van verkrachting.
Kansas stuurde al 94 jaar geen Democraat meer naar de Senaat, maar gematigd kandidaat Adam Hamilton doet het verbazingwekkend goed, een predikant die hoopt in de landbouwstaat de onvrede over Trumps importheffingen en hoge prijzen voor diesel en kunstmest door de oorlog in Iran uit te melken. Republikein Roger Marshall heeft er een zware dobber aan.
In het staartje van de campagne veroorzaakte de dissidente Democraat Haley Stevens nog veel deining in Michigans race door zich uit te spreken tegen partijgenoot Abdel El-Sayed en voor de Republikein Mike Rogers. Het wordt een spannende race om de senaatszetel van de staat, nu nog in Democratische handen. El-Sayed werd weggezet als ondersteuner van de Moslimbroederschap, racistisch en islamofoob noemden Democraten dat.
Texas zou het kroonjuweel kunnen worden voor de Democraten, een staat die al jaren langzaam steeds paarser kleurt, maar waar Republikeins rood tot nu toe altijd won van Democratisch blauw. Lukt het senaatskandidaat James Talarico met zijn uitgesproken christelijk profiel wel? Of wordt het toch de door corruptieschandalen geplaagde Ken Paxton, van wie zelfs Trump weinig flatteus kritiek had op hoe hij praat, kleedt en eruitziet. Beide mannen strijden om de zetel van vertrekkend Senator John Cornyn, die voor de Republikeinen te kritisch was op Trump. In de staat moet gouverneur Greg Abbott het opnemen tegen de Democraat Gina Hinojosa, die het ook onverwacht goed doet. De vraag is of kiezers haar aandacht over de betaalbaarheid van levensmiddelen zwaarder zullen laten wegen dan zijn focus op illegale immigratie.
In New Hampshire gaat het tussen twee oudgedienden uit de staat: Chris Pappas (D) en Republikein John Sununu (zoon en broer van populaire gouverneurs hier).
Het is nog héél vroeg in de nacht, maar de eerste uitslagen zien er gunstig uit voor de Democraten. Nog lang niet alle stemmen zijn geteld, dus het beeld kan nog kantelen, maar er zijn een paar interessante ontwikkelingen.
Zo is de gouverneursrace in Florida spannend: daar staat de David Jolly (D) nu een kleine 200.000 stemmen voor op Byron Donalds (R). Iets meer dan de helft van de stemmen is daar geteld. Het zou voor het eerst sinds 1994 zijn als er geen Republikeinse gouverneur in Florida komt.
En met bijna de helft van de stemmen geteld in districten 22 en 25 staan de Democratische kandidaten voor het Huis van Afgevaardigden daar voor op hun Republikeinse tegenstanders. Dat is saillant, omdat de grenzen van die kiesdistricten onlangs hertekend zijn door de Republikeinen waardoor zijn in het voordeel zouden moeten zijn – gerrymandering zoals dat heet.
Nogmaals: het is nog vroeg en veel kan nog kantelen. Er is de afgelopen dagen ook veel op voorhand al gestemd. De meeste mensen die dat doen, kiezen Democratisch, waardoor het ook kan zijn dat de eerste uitslagen blauwer lijken dan ze uiteindelijk zijn. Ook wordt er nog gestemd in het westelijke deel van de staat, de Panhandle. Daar stemt men over het algemeen Republikeinser.
De stemlokalen sluiten om 01.30 uur in Ohio, North Carolina en West Virginia. Hoe oordeelt de kiezer in Ohio over Vivek Ramaswamy, die de moeder van zijn Democratische tegenstander inzette om haar weg te zetten als leugenaar? Het leidde tot wijdverbreide afkeuring, omdat het ging over beschuldigingen van seksueel misbruik door Amy Actons stiefvader.
Daarnaast in die staat een belangrijke Senaatsrace tussen Sherrod Brown (D) en Jon Husted (R) waarbij de laatste vooral bekend werd vanwege de vleiende opmerkingen die Donald Trump maakte over zijn welgevormde kont (“Ik keek naar zijn kont,” bekende Trump meermaals, “jeetje, wat een hoop spieren.”) Zittend senator Husted werd in 2024 benoemd als opvolger van JD Vance toen die vicepresident werd, het is dus de eerste keer dat kiezers zich over hem mogen uitspreken. Brown is een populair oud-senator van de staat.
In North Carolina vertrekt de Trump-kritische Thom Tillis als Republikeins Senator en de Democraten hopen met Roy Cooper de swingstate binnen te halen. Tegenstander Michael Whatley lijkt daar al van uit te gaan: hij moest stoppen met tv-advertenties, omdat een grote donorgroep de belofte van miljoenen dollars introk.
Een bijzonder spannende strijd wordt deze verkiezingen uitgevochten voor de senaatszetel in Texas. De Republikein Ken Paxton neemt het daar op tegen James Talarico. De normaal gesproken rode staat dreigt voor het eerst sinds 1990 blauw te kleuren. Miljardair Elon Musk, die Texas als thuisstaat heeft, stak de afgelopen tijd bakken met geld in campagnes om Paxton een duw te geven.
Zijn verkiezingsfeestje vindt plaats in Dallas. Campagnemedewerkers proberen daar de sfeer er een beetje in te krijgen door een kanon het podium op te rijden, schrijft The New York Times. Het is onduidelijk of het een echte of een replica is. Volgens de krant lijkt het op het befaamde kanon dat symbool stond voor de Slag van Gonzales in 1835. Dat was de eerste grote slag tussen Texanen en Mexicanen in de Revolutie van Texas.
In de staat Idaho mogen kiezers zich in een niet-bindend referendum uitspreken over de vraag wat het officiële vuurwapen van de staat moet worden. Veel Amerikaanse staten hebben een officiële vogel, boom of groente (in Idaho de bergsialia, Gordons boerenjasmijn en de aardappel), maar geregeld komen er ook andere officiële symbolen voorbij zoals een dinosaurus of insect. In Idaho mogen kiezers nu stemmen op zes vuurwapens, vier geweren en twee pistolen. Onder de keuzes zijn de Winchester 1873 (“The gun that won the West“) en de 1873 Colt single action, ook bekend als Peacemaker.
Een Republikeinse voorstander van het referendum zegt dat vuurwapens nauw verbonden zijn met de Amerikaanse geschiedenis. “Zonder vuurwapens had ons land niet bestaan, dan waren we nog steeds een Britse kolonie.”
De eerste grote golf van uitslagen wordt om 01.00 uur verwacht, waaronder enkele spannende. Behalve in de rest van Kentucky en Indiana gaan de stembussen ook dicht in Vermont, Virginia, South Carolina, Georgia en Florida. Van deze staten wordt vooral Georgia spannend: lukt het de Republikein Mike Collins om zittend senator (en mogelijk presidentskandidaat in 2028) Jon Ossoff te verslaan? Collins probeerde Ossoff weg te zetten als elitaire socialist, andersom schilderde Ossoff Collins af als een witte nationalist.
In South Carolina wordt het interessant te zien hoe Republikein Darline Graham het doet tegen Democraat Annie Andrews. Graham werd uit het niets door de Republikeinse partij op het schild gehesen toen haar broer in juli overleed, de populaire en invloedrijke senator Lindsay Graham. Hoewel die bekendstond als een dossiervreter en geharnast voorvechter van Oekraïne, bleek zij de buitenlandthema’s tijdens debatten wat minder goed in de vingers te hebben. Ze zal waarschijnlijk wel winnen, maar het is afwachten hoe goed haar cijfers zijn.
In Florida wordt bekend wie de opvolger van vertrekkende gouverneur Ron DeSantis wordt, in 2022 nog enige tijd de tegenstrever van Trump als Republikeinse presidentskandidaat. Democraat David Jolly is de underdog, al blijft de vraag of de uitgesproken steun voor Trump van Republikein Byron Donalds hem stemmen kost. In de Senaatsrace verwacht niemand dat Angie Nixon (D) zal stunten tegen Ashley Moody (R). De vraag is ook wat voor invloed het partijdig hertekenen van de kiesdistricten voor invloed gaat hebben op hoe de Democraten het doen.
In Virginia leek het er vooraf op dat zittend senator Mark Warner (D) zijn Republikeinse rivaal Bert Mizusawa voorblijft.
Het zesde kiesdistrict in de dieprode staat Kentucky is eentje waar normaal gesproken niet veel aandacht naartoe gaat, maar dat is vannacht anders. Het traditioneel Republikeinse district met als grootste stad Lexington is zo’n beetje het enige in die staat waar het een beetje spannend is tussen de Republikeinen en de Democraten.
Politieke experts kijken met veel belangstelling naar de resultaten in dat district, omdat het een voorbode zou kunnen zijn voor wat er de rest van de nacht gaat gebeuren. Het zesde district van Kentucky is een plattelandsdistrict, dat in 2016 met overmacht naar Trump ging. In 2022 won Trump er met 15 procentpunt voorsprong. Nu heeft de Democratische gouverneur Andy Beshear veel tijd en geld geïnvesteerd in een poging het district blauw te laten kleuren.
Zelfs als de Democraten het district niet winnen, zal er toch met extra aandacht gekeken worden naar de verschillen. Als ze het een stuk beter doen dan in 2022, kan het een aanwijzing zijn voor andere vergelijkbare staten. Dat weet ook de Democratische leider in het Huis van Afgevaardigden, Hakeem Jeffries. Tegen journalisten zei hij net bijzonder geïnteresseerd te zijn in het zesde district van Kentucky.
De economische malaise is voor de kiezer het belangrijkste thema dit jaar, blijkt uit een peiling van persbureau AP. Vier op de tien kiezers noemt dit als belangrijkste motivatie om te stemmen, gevolgd door het thema ‘democratie’, dat door drie op de tien wordt genoemd. Andere onderwerpen als misdaad, gezondheid en migratie scoren veel minder.
Zeven van de tien ondervraagden vindt dat het Congres niet genoeg doet om president Trump tegenmacht te bieden. Zo’n 60 procent van de kiezers is niet tevreden over hem, maar driekwart van de kiezers vindt dat Congres niet voldoende doet.
Om middernacht Nederlandse tijd worden de eerste uitslagen verwacht, uit grote delen van Indiana en Kentucky. De stembureaus sluiten daar om 18.00 uur plaatselijke tijd, maar omdat delen van beide staten in een andere tijdzone liggen, hebben kiezers daar nog een uurtje langer de tijd.
Uit Indiana worden geen spannende uitslagen verwacht, in de Senaatsrace van Kentucky is de verwachting dat Democraat Charles Booker het niet zal winnen van Republikein Andy Barr. Die wordt dan de opvolger van scheidend oud-gediende Mitch McConnell, tevens Republikein.
Op deze verkiezingsdag kwam president Trump nog met opmerkelijk nieuws: hij schrapt de jaarlijkse gift aan Israël van 3,8 miljard dollar om wapens te kopen in de VS. Die betaalt de VS al sinds de Camp Davidakkoorden van 1978. Tegen Fox News zei hij dat de jaarlijkse gift een politiek mikpunt van linkse politici was en hij daarom in goed overleg met premier Netanyahu de keuze heeft gemaakt.
“We geven ze 4 miljard die ze eigenlijk niet nodig hebben. Bibi Netanyahu benaderde mij en we praatten er al een paar jaar over, want het is een hoop geld”, zei Trump. Hij voegde eraan toe dat het makkelijk scoren is voor linkse politici om daar kritiek op te hebben. “Dat mogen we niet laten gebeuren.” Netanyahu heeft nog niet gereageerd op de aankondiging, maar zinspeelde eerder al op een einde aan het hulpgeld.
De Democratische Senaatskandidaat Abdul El-Sayed uit Michigan, die vaker kritiek had op de miljardenuitgave, reageerde gelaten op de aankondiging van de president: “Ook een stilstaande klok geeft toch twee keer per dag de juiste tijd”.
Media zijn verbijsterd over een van de laatste spotjes van de Republikeinse Senator Roger Marshall uit Kansas. In zijn verbeten strijd tegen Democraat Adam Hamilton probeert hij diens aantijgingen weg te wuiven, maar geeft er daardoor juist lucht aan.
Voordat hij de politiek in ging was Marshall arts. The New York Times onthulde in september dat hij bijzonder hard optrad tegen wanbetalers: hij voerde rechtszaken tegen 700 patiënten, 81 van hen werden zelfs opgepakt wegens gemiste betalingen, van soms niet meer dan 50 dollar. Het maakte het voor tegenstanders makkelijk Marshall weg te zetten als hardvochtige geldwolf.
Enkele dagen voor de verkiezingen kwam via via de verdediging van Marshall naar buiten. Hij noemt zichzelf de enige dokter in de wijde omtrek, en iemand die geregeld rekeningen verscheurde als mensen niet konden betalen. “Maar de schoorsteen moest wel roken, dus droegen we soms rekeningen over aan een incassobureau, zoals bijna iedere arts doet.” Marshall stelt daarbij dat “mijn betrokkenheid bij die zaken eindigde op het moment dat we zo’n bedrijf inschakelden”.
Politiek commentatoren zijn verbaasd dat Marshall in het staartje van de campagne zo uitgebreid ingaat op een kritiekpunt van zijn tegenstander. “Wie vond dit een goed idee?”, vraagt maandblad The Atlantic zich af. The New York Times schrijft dat Marshall het advies van zijn campagneteam in de wind sloeg en het spotje eigenhandig heeft opgenomen.
De Republikeinen voeren al langer een strijd tegen illegale stemmen, een probleem dat volgens experts nauwelijks voorkomt in de VS. Critici zijn het als een manier om legaal uitgebrachte stemmen te schrappen, vooral in Democratische bolwerken als Californië.
Het federale Hooggerechtshof wees gisteren het verzoek van de regering-Trump af om duizenden stemmen in Californië apart te houden. Het gaat om de 20.000 stembiljetten van mensen die volgens de president geen staatsburger zijn en dus niet stemgerechtigd. Het hof gaat niet mee in dat verhaal. Uit steekproeven door Amerikaanse media bleek eerder al dat veel mensen op die lijst wel degelijk mogen stemmen. Ook lagere rechters wilden al geen toestemming geven voor de plannen in Californië.
Het is de tweede keer in een week dat het Hooggerechtshof niet ingaat op verzoeken van Trump om stemmen apart te houden. Hij wilde hetzelfde doen bij de Senaatsrace in Alaska, waar de Democraten een naamgenoot van senator Dan Sullivan zouden hebben ingezet om stemmen te kapen. Ook daar weigerde het hof toestemming te geven om in te grijpen.
Niet in alle regio’s gaat het stemmen zonder slag of stoot. Zo konden stemmachines in Westchester County in de staat New York geen stembiljetten scannen. Kiezers in het district, zo’n 70.000, kunnen wel hun stem uitbrengen – die worden naar verwachting later geteld. De biljetten worden volgens lokale media in speciale zakken bewaard. Daar zouden er volgens CNN al zo’n 250.000 in beland zijn. Oorzaak van de storing met de machines zou een programmeerfout zijn.
In Florida moesten tientallen stembureaus in allerijl worden verplaatst vanwege overstromingen. Volgens CNN zijn verschillende districten samengevoegd op locaties die wel open konden blijven.
It’s the economy, stupid is al jaren het politieke devies in de VS. Verminderde koopkracht, verhoogde inflatie, hoge prijzen van brandstof en levensmiddelen raken de kiezers direct. Hoewel Trump het allemaal afschuift op keuzes van zijn voorganger Biden, spelen zijn voorliefde voor importheffingen en de oorlog tegen Iran een grote rol in het oplopen van de prijzen. Vraag is dan hoezeer de kiezer dat de Republikeinse kandidaten zal aanrekenen.
Kiezers noemen ook de zelfverrijking, belangenverstrengelingen en corruptie onder Trump als thema. Trump verdiende miljarden met het aanprijzen van producten met zijn naam erop, zoals een twijfelachtige cryptomunt die niet meer dan nieuwsgierigheidswaarde heeft. Mensen om hem heen liften ondertussen mee op het lakse ethische toezicht. Zo zag zijn zoon Don junior er geen probleem in zijn huwelijk te laten financieren door een Rus die banden heeft met Poetin (hij betaalde het geld pas terug toen er ophef over ontstond).
Migratie blijft ook een thema, met verdeeldheid over de vraag hoe effectief het draconische beleid is dat Trump voorstaat. Kiezers werd beloofd dat vooral criminele elementen doelwit zouden zijn, maar uitzetacties tegen immigranten die keurig voor procedures kwamen opdagen, leidden tot protest en dodelijk geweld tegen betogers.
Nieuw thema is AI, en dan met name de datacentra die nodig zijn om aan die digitale vraag tegemoet te komen. Amerikanen willen niet anonieme, energie en koelwater slurpende gebouwen in hun eigen achtertuin, dus groeit het verzet hiertegen.
Hoewel president Trump nergens op het stembiljet staat, zullen veel kiezers hem toch in het achterhoofd houden: gunnen ze hem nog twee jaar met praktisch carte blanche in het Congres, of willen ze meer controle op zijn macht en stemmen ze voor een Democratische meerderheid.
Er staat nationaal (AI, corruptie, migratie), maar internationaal (Iran, Oekraïne, NAVO) veel op het spel. We houden je hier op de hoogte, na middernacht worden de eerste uitslagen verwacht.
Elke twee jaar wordt het hele Huis en een derde van de Senaat gekozen, 435 Afgevaardigden en 35 Senatoren. Daarnaast zijn er in 36 van de 50 staten gouverneursverkiezingen, al is het slechts in vier daarvan spannend (Alaska, Kansas, Ohio en Texas).
Trumps Republikeinen hebben nu nog de meerderheid in beide huizen van het Congres, wat betekent dat de president weinig tegenwerking krijgt. In het Huis zitten 218 Republikeinen, een onafhankelijk lid dat met hen meestemt en 214 Democraten, twee zetels zijn vrij. In de Senaat hebben de Republikeinen 53 zetels en de Democraten 45, met nog twee onafhankelijken die hen steunen.
Als de Democraten vier Senaatszetels weten te veroveren en hun eigen zetels behouden, herwinnen ze daar de macht. Er zijn verkiezingen voor 22 Republikeinse en 13 Democratische zetels, dus dat werkt in het voordeel van de Democraten. In het Huis moeten de Democraten zeker 3 zetels “flippen”. De verkiezingen voor een stuk of vijftig lijken spannend te worden.
De midterms lopen vaak uit op een referendum over het beleid van de zittend president en geregeld geven kiezers een afstraffing. Donald Trump had in zijn eerste termijn een gemixt beeld, met 41 verloren Huiszetels maar twee erbij in de Senaat. Barack Obama schreef in 2010 het naoorlogs record op zijn naam, met een verlies van respectievelijk 63 en 6 zetels. Gemiddeld is het zetelverlies voor de partij van een president 28 in het Huis en 4 in de Senaat. Slechts drie keer eindigde een president met winst, in 1934, 1998 en 2002.
