NOS NieuwsAangepast
-
Gabi Verbergcorrespondent Oost-Azië -
Jules Jessurunredacteur Online
De Amerikaanse president Trump, de Russische president Poetin en de Chinese president Xi hebben hun gesprek afgerond. In hun slotverklaring kwam weinig concrete actie naar voren, maar hadden ze harde woorden voor het Internationaal Strafhof, waar China, Rusland en de VS alledrie niet bij aangesloten zijn.
Het was de eerste keer dat de drie samen in één ruimte met elkaar spraken. Vooraf was de verwachting dat er weinig grote concrete afspraken gemaakt zouden worden in de Zuid-Chinese stad Shenzhen, en het lijkt er inderdaad op dat de top weinig tastbaars heeft opgeleverd. Wel vielen er voor de buitenwacht grote woorden.
Het gesprek duurde ongeveer anderhalf uur. Wat achter gesloten deuren is besproken, is niet bekend, maar de slotverklaring suggereert dat ze zich vooral willen uiten over zaken waarover ze het makkelijk eens zijn, en dan nog in termen die weinig of geen verplichtingen opleggen.
In hun slotverklaring erkent het drietal het belang van de Verenigde Naties, maar stellen zij wel dat er hervormingen nodig zijn “om effectiever op globale uitdagingen te reageren”. Waar ze daarmee op doelen, werd niet duidelijk.
Tegelijkertijd waren zij kritisch op het Internationaal Strafhof. Bij het hof zijn 125 landen aangesloten, maar Rusland, China en de VS erkennen net als bijvoorbeeld Iran, Israël, Turkije en India het hof niet. De drie stellen in de slotverklaring dat “respect voor immuniteit van overheidsfunctionarissen” belangrijk is en dat het ICC “zijn jurisdictie niet mag misbruiken”.
Vooral Trump geeft al langere tijd hard af op het Strafhof. Ook heeft hij sancties ingesteld tegen leden daarvan. Trump deed dat nadat het hof arrestatiebevelen had uitgevaardigd tegen onder meer de Israëlische premier Netanyahu, wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.
Zo zag de ontmoeting tussen de leiders eruit:

Vlak voor het gesprek met de leiders van China en Rusland had Trump al individuele ontmoetingen met hen, waarin hij ook al met Poetin sprak over Oekraïne. Dat gesprek ging volgens Trump zelfs helemaal over Oekraïne.
Volgens de Chinese staatsomroep opende Xi het gezamenlijke gesprek van de drie leiders. Hij noemde de ontmoeting van “baanbrekende betekenis”.
Hij zei onder meer dat “wanneer grote mogendheden met elkaar in conflict raken, de wereld in chaos belandt”. Wat deze woorden waard zijn is de vraag: China is nog altijd de belangrijkste handelspartner van Rusland, dat door deze handel de oorlogseconomie en dus ook de oorlog in Oekraïne kan bekostigen.
Ook sprak de Chinese president over kernwapens, die volgens hem als het zwaard van Damocles boven de mensheid hangen. Wat Xi betreft, zouden kernwapens “volledig verboden en vernietigd moeten worden, met als einddoel een wereld zonder kernwapens”.
Trump meldde daarvoor dat hij graag tot een nieuw kernwapenverdrag met Rusland zou komen en ook China daarin wil meenemen. Het kernwapenverdrag tussen Rusland en de VS liep dit jaar af.
Het is echter onwaarschijnlijk dat China bereid is het aantal eigen kernwapens terug te brengen. Het land heeft zich in het verleden herhaaldelijk beroepen op het feit dat het veel minder kernkoppen heeft dan Rusland en de VS.
Poetin noemde de drie landen “de overwinnaars van de Tweede Wereldoorlog”. Daarmee dragen ze volgens hem “een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het handhaven van de internationale vrede en veiligheid.” Hij repte met geen woord over andere Europese landen.
Over de oorlog in Oekraïne zei hij dat Rusland, China en de VS “tal van gemeenschappelijke belangen bij de beslechting van regionale conflicten, waaronder uiteraard het conflict in Oekraïne, hebben”. Volgens de Russische president heeft hij dit gisteren ook met Xi en vandaag met Trump besproken. In de gezamenlijke slotverklaring blijft Oekraïne ongenoemd.
Ook is het volgens Trump van “vitaal belang” dat de landen samenwerken om de dreiging van nucleaire proliferatie naar andere landen tegen te gaan. Dat is volgens Trump wat de VS in Iran aan het doen is. “We laten niet toe dat Iran een kernwapen heeft”, aldus de Amerikaanse president.
In hun gezamenlijke verklaring na afloop stellen de landen het eens te zijn dat de productie en distributie van geraffineerde olieproducten moet worden opgevoerd. Dat is weinig verrassend: zowel Rusland als VS zijn grote producenten en exporteurs van olie, terwijl China veel olie importeert uit die landen.












