Artsen willen weten hoeveel rokers en vapers in een dag spoedzorg nodig hebben

Nederlandse ziekenhuizen gaan vandaag in kaart brengen hoeveel patiënten in een dag op de spoedeisende hulp binnenkomen met acute medische klachten vanwege roken, vapen of het gebruiken van snus.

Volwassenen komen regelmatig naar de spoedeisende hulp met klachten die samenhangen met langdurig roken, zoals hartproblemen, beroertes en chronische bronchitis (COPD). Maar hoe groot de impact van nicotinegebruik op de acute zorg daadwerkelijk is, is nog nooit onderzocht.

Nicole Kraaijvanger, spoedeisendehulparts aan het Leids UMC en initiatiefnemer van dit landelijke onderzoek, stelt dat artsen al langer het gevoel hebben dat een toenemend aantal mensen acute hulp nodig heeft vanwege roken of vapen. “Dat willen wij nu eens zeker weten.”

Ook bestaan er grote zorgen over het vapegebruik onder jongeren. Volgens onderzoek van het Trimbos-instituut heeft een kwart van de leerlingen tussen 12 en 16 jaar wel eens een vape gebruikt. Vier procent doet dat dagelijks; een derde van hen rookt ook tabakssigaretten.

De nicotineconcentraties in vapes zijn hoog en verslavend, vooral door het gebruik van nicotinezouten die snel in de hersenen aankomen, zegt Esther Croes, epidemioloog van het Trimbos-instituut.

“Nicotine is extra slecht voor tieners, omdat het de hersenontwikkeling verstoort. Dat kan zorgen voor blijvende hersenschade en mentale problemen, denk aan angststoornissen, concentratieproblemen en depressies. Deze schade aan de hersenen is onherstelbaar.”

En anders dan bij sigaretten (waarbij het vaak jaren duurt voordat gebruikers ernstig ziek worden) kan dat bij kinderen die vapen meteen gebeuren. Bekende voorbeelden zijn acute longontstekingen, astma-aanvallen en klaplongen. “In enkele gevallen was het zo ernstig dat een opname op de intensive care nodig was”, aldus Kraaijvanger.

Mede daarom willen zowel de beroepsverenigingen van spoedeisendehulpartsen, kinderartsen, longartsen, het Trimbos-instituut als het preventieplatform Vapen#Jouwkeuze de feiten op een rij. De uitslagen van het onderzoek, die over een maand worden verwacht, moeten helpen met het verbeteren van beleid om roken en vapen te voorkomen.

Doel is ook betere zorg. Want hoe krijg je mensen na een bezoek aan de spoedeisende hulp bij zorgverleners die gebruikers kunnen helpen om te stoppen met roken? Zo krijgt iedereen die vandaag meedoet aan het onderzoek en rookt of vapet een doorverwijzing naar zorg aangeboden om te proberen met roken te stoppen.

Die hulp is cruciaal want stoppen heeft niets te maken met een gebrek aan wilskracht, zo benadrukt Kraaijvanger. “Een nicotineverslaving houdt mensen in zijn greep, soms zelfs als ze ernstig ziek worden.”

Volgens de arts blijkt uit de praktijk dat therapieën om te stoppen met roken wel degelijk succesvol kunnen zijn. Alleen moet je wel op weg worden geholpen.

“Het Trimbos-instituut heeft daarom voor artsen een methode ontwikkeld om patiënten via een kort advies, binnen één minuut, te informeren met daarna een verwijzing naar rookstopbegeleiding. Onderzoek laat zien dat dit de kans op succesvol stoppen met roken verdubbelt.”