NOS Nieuws•
Al een paar maanden raast een interstellair object met 220.000 kilometer per uur door ons zonnestelsel. NASA heeft nu nieuwe beelden vrijgegeven van de komeet die ooit bij een andere ster is weggeslingerd.
3I/ATLAS, zoals de interstellaire indringer heet, is pas het derde object afkomstig van buiten ons zonnestelsel dat ooit is waargenomen. Astronomen volgden het hemellichaam daarom gespannen sinds het begin juli werd ontdekt.
Niet alleen astronomen hebben 3I/ATLAS in het vizier. Net als bij twee eerdere interstellair objecten in 2017 en 2019, 1I/Oumouamoua en 2I/Borisov, werd op allerlei forums en sociale media gespeculeerd over een mogelijk buitenaards ruimteschip. Dat is het zeker niet, verzekerde adjunct-directeur Amit Kshatriya van NASA bij de presentatie van de nieuwe beelden.
“Het ziet eruit als een komeet, het gedraagt zich als een komeet, alles wijst erop dat het een komeet is”, aldus Kshatriya. Adjunct-directeur Nicky Fox van het Science Mission Directorate van NASA voegde toe dat er niets is waargenomen wat op een vorm van technologie zou wijzen. “Er is niets dat ons zou doen geloven dat het iets anders dan een komeet is.”
Ruimtetelescoop en Marsrover
NASA richtte een hele batterij instrumenten op het object vanuit verschillende plaatsen in het zonnestelsel, waaronder de James Webb-ruimtelescoop, de Mars Reconnaissance Orbiter en zelfs de Marsrover Perseverance.
“We hebben de instrumenten gepusht tot voorbij hun normale kunnen”, zei Fox. 3I/Atlas denderde vlak langs Mars, dus zijn veel nieuwe beelden afkomstig van satellieten rond die planeet. De Mars Reconnaissance Orbiter naderde het interstellaire object het dichtst en legde het vast vanaf 31 miljoen kilometer. Het leverde een wat wazige stip op, maar dat is ook precies wat je verwacht bij een komeet, geeft sterrenkundige Lucas Ellerbroek aan.
“Een komeet bestaat uit een kern van een paar kilometer en daaromheen heb je een hulsel van gas en stof, daardoor kun je de kern niet goed zien, en hij heeft ook een staart. 3I/ATLAS heeft al die dingen, en er is ook ontdekt dat er veel kooldioxide bij is, wat iets zegt over de plek waar hij vandaan komt in het sterrenstelsel waaruit hij is weggeslingerd”.
-
De komeet gezien door de lens van Marssatelliet MRO -
3I/ATLAS vastgelegd door planetoïdensonde Lucy -
De concentratie waterstofatomen rond de komeet, gemeten door Marssatelliet MAVEN -
De baan van de komeet door ons zonnestelsel
Er zijn sinds juli al de nodige beelden voorbijgekomen van de komeet. Daarop waren uitbarstingen van ijs en stof te zien, een normaal verschijnsel bij kometen als ze dichter bij de zon komen en het oppervlak opwarmt.
De nieuwe beelden van NASA lijken op het eerste gezicht niet enorm spectaculair, zegt Ellerbroek, maar ieder beeld van het hemellichaam maakt het totaalplaatje completer. “Dit is echt een buitenkans voor sterrenkundigen. Er zijn al bijna honderd papers over verschenen en we zullen er nog veel meer krijgen, Ik hoop op meer details over de grootte, samenstelling en baan van de komeet.”
Die baan zou iets kunnen zeggen over de ster waar hij vandaan komt, al blijft dat lastig, want mogelijk is de komeet al miljarden jaren onderweg.” Hij is zeker 25 sterren in de buurt gepasseerd waar hij waarschijnlijk niet vandaan komt. Maar van waar dan wel? Andere hemellichamen hebben door hun zwaartekracht ook invloed hebben op de baan, ook dat maakt het moeilijker.”
In deze explainer wordt uitgelegd wat het belang is van 3I/ATLAS voor sterrenkundigen:
Voor Ellerbroek en andere astronomen die zich veel bezighouden met planeten bij andere sterren is alles wat van buiten ons zonnestelsel komt goud waard. Die zogenoemde exoplaneten staan zo ver weg dat het veel moeite kost gegevens te verzamelen. “Waarschijnlijk is deze komeet afkomstig van een ster met een wolk van stof eromheen, een planetenstelsel in de babyfase”, zet Ellerbroek. “Zo kunnen van deze komeet iets leren over het ontstaan van planetenstelsels.”
Hij verwacht dat er de komende jaren meer van dit soort interstellaire objecten worden ontdekt. “Voor 2017 zagen we er nooit een, inmiddels zijn er al drie waargenomen. Waarschijnlijk zal dat de komende jaren steeds vaker gebeuren. Dankzij het Vera Rubin Observatory in Chili bijvoorbeeld, dat scant elke paar nachten een groot deel van de hemel, en kan dit soort objecten sneller oppikken.”
Tot die tijd moeten wetenschappers het doen met de drie tot nu toe ontdekte interstellaire ruimterotsen. 3I/Atlas zal op 19 december de aarde het dichtst naderen (op 270 miljoen kilometer afstand), in maart de baan van Jupiter passeren en uiteindelijk het zonnestelsel weer verlaten.
