Bijzondere WO II-beelden: nazi’s vieren feest met hotelpersoneel in Alkmaar

• Tessa Neijland

  redacteur Binnenland

Een roestig blikje met daarin een verzuurde, korrelige filmband uit de Tweede Wereldoorlog. Bij het Regionaal Archief Alkmaar is onlangs een bijzondere schenking binnengekomen. Op de beelden staan hoge Duitse officieren die in Hotel Proot in Alkmaar een feestje vieren, samen met onder anderen het hotelpersoneel. Er wordt gerookt, gedronken, muziek gemaakt en gelachen.

“Dat er tijdens de oorlog goed werd gefeest, is wel bekend”, zegt Jesse van Dijl van het archief in Alkmaar. “Maar daar waren eerder geen bewegende beelden van.”

Dat zegt ook onderzoeker Harco Gijsbers van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies. “In de 26 jaar dat ik dit werk doe, heb ik dit soort beelden nog nooit gezien. Er waren alleen wat foto’s van.”

Gijsbers denkt dat de komst van een hoge SS-functionaris naar Alkmaar aanleiding was voor het feestje. Verschillende rangen van de nazi’s zijn aanwezig. “Er zijn SS’ers, leden van de Wehrmacht en ik zie ook een hele hoge marineofficier”, zegt Gijsbers. Volgens de onderzoeker zag je die verschillende geledingen niet vaak samen. “Want dat kon nog wel eens botsen.” Wie het waren, wordt nog onderzocht.

Het personeel van Hotel Proot feest met de Duitsers mee. De eigenaar van het hotel is te zien op de beelden, net als verschillende medewerkers.

Het feit dat er werd gecollaboreerd met de Duitsers is geen verrassing voor conservator Van Dijl. “Dat gebeurde aan de lopende band in het hele land. Voor veel mensen was het een manier om door de beroerde situatie heen te komen”, zegt hij.

Wel is het opvallend dat deze beelden bewaard zijn gebleven. “Met het naderen van de bevrijding zijn veel beelden in de kachel verdwenen. Mensen waren bang dat het als bewijs tegen hen zou worden gebruikt als de oorlog voorbij zou zijn.”

In het Alkmaarse hotel waren tijdens de oorlog veel vaker nazi-bijeenkomsten. “NSB-leider Mussert heeft er weleens gegeten en de NSB had er film- en kameraadschapsavonden”, zegt Gijsbers. Vermoedelijk waren er ook geregeld feestjes. “De eigenaar was nogal Duitsgezind.”

Van Dijl voegt daaraan toe dat in Alkmaar iedereen wist dat het “niet pluis” was in het hotel. “Het was algemeen bekend dat de Duitsers hier meer dan welkom waren. En dat is nu voor het eerst ook echt in beeld.”

Nabestaanden van de voormalige hoteleigenaar hebben de beelden ook gezien. “Dat vonden ze pijnlijk en aangrijpend”, zegt Van Dijl, die contact heeft met de kleinkinderen. “Zij hebben hun opa, die een flinke straf heeft gekregen na de oorlog, leren kennen als een aardige man.”

Toch vindt de familie het belangrijk dat de beelden naar buiten komen. “Zij zien ook in dat het bijzondere, historische beelden zijn. Maar het is voor hen erg dubbel.”

Wanneer de video is gemaakt is onduidelijk, net als wie er gefilmd heeft. “Het enige dat we weten, is dat het gefilmd is in opdracht van de Duitsers. Dat kan niet anders, het was streng verboden om zomaar te filmen”, zegt Van Dijl. “Daar stond de doodstraf op.”