Golf van ontvoeringen legt Nigeriaanse structurele veiligheidsproblemen bloot

Nog altijd is het merendeel van de ruim 300 ontvoerde Nigeriaanse kinderen spoorloos. Ze werden twee weken geleden samen met twaalf leraren van een katholieke kostschool meegenomen door gewapende mannen. Het is één van de grootste ontvoeringen ooit in het West-Afrikaanse land.

In de eerste uren na de ontvoering wisten nog 50 kinderen te ontsnappen. Sindsdien is het stil. Het is onduidelijk waar de andere kinderen zijn.

De ouders van de ontvoerde kinderen zitten in grote onzekerheid. “Ik mis ze. Ik kan niet slapen of eten”, zegt een vader. “Ze zitten in de wildernis. We weten niet hoe het met hen gaat. Wat eten of drinken ze?” zegt een ander tegen persbureau Reuters.

De massa-ontvoering op de kostschool vond plaats op 21 november in het dorpje Papiri, aan de oevers van de Niger-rivier, in de deelstaat Niger in het westen van het land. In de deelstaat zijn gewapende bandieten actief, die ontvoeringen zien als een snelle manier om geld te verdienen.

Sunday Gbazali’s 14-jarige zoon werd meegenomen tijdens de ontvoering. “De politie vertelt ons alleen maar dat we geduld moeten hebben, dat ze de kinderen proberen te redden. We zijn niet blij met wat er gebeurt, we hebben weinig hoop.”

Het aantal ontvoeringen in Nigeria is recent weer toegenomen. Volgens de VN-mensenrechtorganisatie OHCHR zijn sinds half november naast de 300 schoolkinderen nog eens 100 mensen ontvoerd, voornamelijk meisjes. Zij werden ontvoerd in vier verschillende deelstaten verspreid over het land: Borno, Niger, Kebbi en Kwara.

Een paar dagen voor de massa-ontvoering in Niger werden 25 meisjes meegenomen van een andere kostschool in de noordwestelijke deelstaat Kebbi. Onder de hashtag #bringbackkebbigirls werd online opgeroepen tot de vrijlating van de schoolmeisjes.

Inmiddels zijn ze inderdaad vrijgelaten. Twee personeelsleden van de school werden gedood toen ze de meisjes probeerden te beschermen.

Volgens de BBC werden de meisjes ontvoerd vlak bij veekampen waar bandieten zich schuilhouden. De bandieten zijn volgens de omroep etnische Fulani, die van oudsher nomadische veehouders zijn. Het is niet bekend of er losgeld is betaald.

Een week eerder werden in de noordoostelijke deelstaat Borno twaalf tienermeisjes ontvoerd. In dat deel van het land zijn al jaren jihadistische groepen actief, zoals Boko Haram en een afsplitsing van Islamitische Staat (IS) Ook deze meisjes zijn inmiddels vrijgelaten.

De vele ontvoeringen in Nigeria hebben internationaal tot grote verontwaardiging geleid. Er wordt gevreesd dat de ontvoerde katholieke kinderen eindigen zoals de Chibok-meisjes, die in 2014 werden ontvoerd door moslimextremisten van Boko Haram en pas jaren later werden vrijgelaten. Van die 300 meiden zitten nog altijd 82 vast, meldt Amnesty International.

“Hoewel dit probleem na de Chibok-meisjes uit de internationale krantenkoppen is verdwenen, gaan de ontvoeringen van kinderen in of op weg naar school in Nigeria door. Uit analyses blijkt dat de situatie verslechtert”, schrijft Save the Children. “Het leven en welzijn van studenten wordt in groot gevaar gebracht.”

Intussen neemt de kritiek op de Nigeriaanse president Tinubu toe. Ouders van de ontvoerde kinderen uiten hun onvrede over de trage reactie van Nigeriaanse autoriteiten en hun onvermogen om de ontvoeringen te stoppen. De overheid stelt dat jihadistische groeperingen verantwoordelijk zijn voor de golf van ontvoeringen.

Door de kritieke situatie in het land zijn meer dan 20.000 scholen gesloten, waardoor miljoenen kinderen thuis zitten. Volgens de VN heeft Nigeria met 20 miljoen een van de hoogste aantallen ongeschoolde kinderen ter wereld.

Vorige week riep president Tinubu vanwege de vele ontvoeringen de noodtoestand uit. Kort daarna trad zijn defensieminister af, naar eigen zeggen om gezondheidsredenen, maar waarschijnlijk als gevolg van het falende veiligheidsbeleid.

De Nigeriaanse bevolking maakt zich zorgen over de ontvoerde kinderen en leraren:

De ontvoeringen hebben de aanhoudende onveiligheid in Nigeria opnieuw onder de aandacht gebracht. Zelfs president Trump sprak zich daarover uit. Hij kondigde woensdag aan de visa te beperken voor Nigerianen en hun families “die betrokken zijn bij het geweld tegen christenen”. Volgens hem zijn “radicale islamisten verantwoordelijk voor deze massaslachting”.

Volgens Nigeriaanse veiligheidsdeskundigen die de NOS heeft gesproken ligt dat verhaal een stuk genuanceerder. In Nigeria zijn sinds 2009 tienduizenden mensen omgekomen door jihadistisch terreurgeweld, maar dat zijn vooral mensen met een islamitische achtergrond.

Tinubu heeft opgeroepen 50.000 extra politieagenten te rekruteren. Daarnaast zijn boswachters en vrijwilligers ingezet in de strijd tegen de gewapende bendes.

Het is de vraag of dat genoeg is. Het indammen van de ontvoeringen in Nigeria vraagt volgens experts om meer dan alleen extra personeel. De regering moet volgens Nigeria-onderzoeker Anietie Ewang bij Human Rights Watch investeren in veiligheid, maar vooral ook de onderliggende oorzaken aanpakken: de economie, werkgelegenheid en onderwijs.