NOS Nieuws••Aangepast
Het aantal tbs’ers dat in een gewone gevangenis op hun behandeling wacht is in vijf jaar tijd fors toegenomen. Dat bevestigt het ministerie van Justitie en Veiligheid na berichtgeving van het AD. Lang wachtende tbs-veroordeelden hebben recht op een schadevergoeding.
Het aantal wachtende tbs-veroordeelden is in vijf jaar vervijfvoudigd, blijkt uit cijfers van het ministerie. Op dit moment zijn dat er 250. In 2020 ging het om 49 personen, sindsdien liep het jaarlijks op.
Soms duurt het langer dan twee jaar voordat een veroordeelde aan zijn tbs-behandeling kan beginnen. Het komt voor dat het OM de rechtbank vraagt een tbs-maatregel te verlengen, terwijl de behandeling nog niet eens is begonnen.
Tbs’ers die langer dan vier maanden in de gevangenis wachten tot er een plek vrijkomt, hebben recht op schadevergoeding. Dat kost de samenleving steeds meer geld. In 2021 ging het nog om 25.250 euro voor alle lang wachtende tbs-veroordeelden. Vorig jaar was dat opgelopen tot 356.554 euro. Gemiddeld kwam dat per gevangene neer op 2875 euro, en één gevangene kreeg vorig jaar zelfs 19.250 euro.
Doekje voor het bloeden
Volgens Judith Serrarens, voorzitter van de Vereniging van TBS-Advocaten, is de situatie ernstig. “Omdat ze behandeling nodig hebben. Je krijgt tbs omdat een psychiatrische behandeling dringend noodzakelijk is. Dan moet je niet in een gevangenis zitten waar die zorg ontbreekt”, zegt ze tegen de NOS. “Die vergoeding kan niet goedmaken dat je tijd verliest met wachten. Dat is heel erg frustrerend voor die mensen.”
Ze wijst erop dat de veroordeelden van die schadevergoedingen ook maar weinig terugzien. Van dat geld worden eerst vorderingen aan de Staat betaald en die zijn er vaak omdat tbs-veroordeelden vaak een schadevergoeding aan nabestaanden moeten betalen. “Die vergoeding is een doekje voor het bloeden. Van wat er overblijft krijgen ze ook niets in handen. De kliniek beheert het geld en het wordt vastgezet voor resocialisatie op langere termijn.”
‘Hele systeem verstopt’
De oorzaken van die stijging zijn al langer bekend. Rechters leggen vaker tbs op, er zijn minder tbs-plekken en ook de uitstroom gaat niet zoals gewenst. Veel gemeenten en instellingen zijn terughoudend met het opvangen van ex-tbs’ers.
“Het hele systeem is verstopt”, zegt Serrarens. “Er zijn in het verleden tbs-klinieken gesloten. En aan het einde van de behandeling is de doorstroom moeilijk. Er zijn te weinig huizen en te weinig bedden voor beschermd wonen. En er speelt nog een ander probleem: personeelsgebrek.”
De regering wil het probleem aanpakken met meer tbs-plekken. Tussen nu en 2030 moeten er 200 behandelplekken bij komen. Daar is geld voor vrijgemaakt in de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Of het aantal echt gehaald wordt, hangt volgens het ministerie ook af van de vraag of er voldoende personeel geworven wordt en op lokaal niveau de benodigde vergunningen worden afgegeven.
