NOS Nieuws••Aangepast
Het Israëlische defensiebedrijf Elbit Systems mag sinds 31 juli niet meer meedoen met aanbestedingsprocedures van de NAVO vanwege mogelijke corruptie. Ook zijn lopende samenwerkingen tussen de NAVO en het Israëlische bedrijf stilgelegd, blijkt uit onderzoek van Follow the Money (FTM), La Lettre uit Frankrijk en de Belgische media Knack en Le Soir.
Elbit Systems is het grootste defensiebedrijf van Israël en had in 2024 een omzet van 6,8 miljard dollar. De NAVO kocht er de afgelopen tien jaar voor tientallen miljoenen euro’s aan defensiematerieel zoals munitie en antiraketsystemen. Dit bedrag ligt volgens FTM mogelijk nog veel hoger, omdat veel contracten niet openbaar worden gemaakt.
De NAVO heeft het besluit genomen vanwege “ernstige beschuldigingen waaruit blijkt dat Elbit zich mogelijk schuldig heeft gemaakt aan strafbare praktijken, waaronder onregelmatigheden bij de toekenning van contracten”, staat in een document dat de onderzoeksjournalisten hebben ingezien.
Smeergeldzaak
De beschuldigingen hangen samen met een omkoopschandaal waar het NATO Support & Procurement Agency (NSPA) in is verwikkeld. Dat NAVO-agentschap gaat over de defensieaankopen van de 32 landen die lid zijn van het bondgenootschap. Defensiebedrijven zouden (oud-)medewerkers van NSPA miljoenen euro’s smeergeld hebben betaald om daarmee NAVO-contracten binnen te halen.
Het Israëlische bedrijf zou onder meer nauw contact hebben gehad met de Italiaan Eliau E. Tegen hem is een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd. E. runt meerdere advieskantoren en zou Elbit aan NAVO-contracten hebben geholpen. De consultant wordt verdacht van deelname aan een criminele organisatie en omkoping.
Eliau E. zou ook contact hebben gehad met de Belgische hoofdverdachte in het corruptieonderzoek, Guy M. Deze Belg werkte voor Defensie in eigen land en heeft ook voor het NSPA gewerkt. Hij heeft volgens het Openbaar Ministerie in België voor bijna 2 miljoen euro aan smeergeld ontvangen in ruil voor contracten. M. wordt verdacht van deelname aan een criminele organisatie, corruptie en witwassen.
In mei werd ook de Rotterdammer Hans de J. opgepakt, die jarenlang verantwoordelijk was voor de inkoop van munitie voor de Nederlandse defensie. Hij zou zich in 2023 hebben laten omkopen door defensiebedrijven. NAVO-secretaris-generaal Rutte zei eerder over het corruptieonderzoek dat “de onderste steen boven moet”.
Munitie voor Oekraïne
Omdat Elbit Systems meerdere lopende contracten heeft met het NSPA, treft de NAVO-maatregel de toevoer van wapens naar het bondgenootschap. Volgens FTM-journalist Jesse Pinster gaat het met name om munitiecontracten, bijvoorbeeld materiaal dat wordt aangeschaft om aan Oekraïne te geven.
Andere contracten van het Israëlische defensiebedrijf, die geen rol spelen in het corruptieonderzoek, worden niet geraakt door het opschorten van de samenwerking. Zo heeft Nederland volgens de Israëlische krant Haaretz eind vorig jaar voor 175 miljoen dollar aan zelfbeschermingssystemen gekocht bij het bedrijf voor de nieuwe Caracal-helikopters en C390-transportvliegtuigen. Het staat lidstaten van het bondgenootschap vrij om zelf nog wel zaken te doen met Elbit.
Het bedrijf stelt in een verklaring aan de vier media geen commentaar te kunnen geven op hun berichtgeving, omdat het er niets van weet.
