Regionale verkiezingen in Spanje gedomineerd door landelijke politiek

• 

  Miral de Bruijne

  correspondent Spanje en Portugal

Thema’s als landbouw, ontvolking van het platteland en de gezondheidszorg: het is zomaar een greep uit de onderwerpen die spelen bij de regionale verkiezingen in de Spaanse regio Castilië en León. Toch gaat het tijdens de campagne ook over een oorlog duizenden kilometers verderop. De Spaanse premier Pedro Sánchez bezocht de regio met zijn boodschap ‘nee tegen de oorlog’. Maar gaat dat zijn socialistische PSOE-partij redden?

Landelijke verkiezingen staan pas over bijna anderhalf jaar op de agenda, maar de repetities lijken al begonnen. Vandaag stemmen inwoners van Castilië en León voor een nieuw regionaal parlement.

Het zijn de derde regionale verkiezingen in korte tijd. In december werd gestemd in Extremadura en vorige maand in Aragón. De uitslagen vertoonden een vergelijkbaar patroon: winst voor de conservatieve Partido Popular, sterke groei voor het radicaal-rechtse Vox en zetelverlies voor de PSOE.

De verwachting is dat het in Castilië en León vandaag niet anders zal verlopen. Dat denkt ook politicoloog Pablo Simón. “De conservatieven regeren daar al veertig jaar”, zegt hij. Volgens Simón gebruikt de PSOE van Sánchez de regionale campagne vooral als een opstap naar de landelijke verkiezingen.

Volgens de laatste peilingen is zo’n 70 procent van de Spanjaarden tegen de oorlog in Iran. “Het is een populair standpunt in Spanje en is ook duidelijk in het verlengde van de meeste regeringen wereldwijd. Al is dat bij westerse landen anders.” Door velen wordt Sánchez’ tegendraadse houding tegenover de Amerikaanse president Donald Trump geprezen. Maar de vraag is wat dat zijn partij op langere termijn oplevert.

“Het zal hem zeker ten goede komen”, denkt politicoloog Simón. “Maar op de zeer korte termijn.” Hij verwacht dat het de komende tijd zichtbaar zal zijn in de landelijke peilingen, mede omdat de conservatieve oppositie geen duidelijk standpunt inneemt, terwijl Spanjaarden wel een uitgesproken mening hebben. “Over het algemeen keuren Spanjaarden oorlog af. We zijn nog getraumatiseerd omdat we het kortgeleden nog hebben meegemaakt.” Daarmee doelt hij op de burgeroorlog in de jaren 30 en de daaropvolgende dictatuur.

Tegenstanders van Sánchez zien zijn opstelling tegenover de oorlog in Iran vooral als politiek gemotiveerd. Volgens hen probeert hij daarmee zijn partij te redden. Ze noemen hem hypocriet. Voorstanders zien juist een progressieve leider die zich uitspreekt tegen Trump. “Ik denk dat het een beetje van beiden is”, analyseert Simón. “Hij kan het doen uit eigen principes, maar het is makkelijker om je principes te verdedigen als die populair zijn onder de bevolking.”

Dat de premier alles uit de kast haalt om het tij voor zijn partij te keren, lijkt duidelijk. En dat is ook nodig. Als er nu landelijke verkiezingen zouden worden gehouden, zou de PSOE waarschijnlijk verliezen van de conservatieve Partido Popular. Die zou dan mogelijk een regering moeten vormen met het radicaal-rechtse Vox. Een scenario dat in verschillende regio’s al werkelijkheid is geworden, ondanks de spanningen tussen beide partijen.

Dat een regeringspartij wordt afgestraft, is niet ongebruikelijk. “Door de inflatie voelen mensen zich armer. Er is een woningtekort en we hebben problemen met de infrastructuur, denk aan de treinen. Al die dingen hebben een duidelijke impact op het dagelijks leven van mensen”, somt Simón op. Het zijn de onderwerpen waarop de regering wordt afgerekend.

Daarnaast maakte de PSOE zich vanaf het begin niet populair door samen te werken met Catalaanse onafhankelijkheidspartijen om een meerderheid te vormen. Ook spelen corruptieschandalen een rol. Personen in de omgeving van de PSOE raakten de afgelopen tijd verwikkeld in verschillende affaires. Overigens geldt dat ook voor de grootste oppositiepartij, de Partido Popular.

De lachende derde lijkt voorlopig Vox. De partij is de afgelopen jaren sterk gegroeid en zal naar verwachting ook na deze verkiezingen in een nieuwe regio aan invloed winnen.

Volgens Simón is dat vooral een uiting van protest tegen het politieke systeem in Spanje, dat sinds het einde van de dictatuur in de jaren 70 lange tijd werd gedomineerd door twee grote blokken. “Je ziet dat de twee grote partijen nu worden gestraft. De socialisten iets meer omdat zij aan de macht zijn, maar ook zeker de conservatieven.”

Het is daarom niet zo vreemd dat de campagne voor de landelijke verkiezingen, hoewel die pas over anderhalf jaar plaatsvinden, nu al lijkt te beginnen in Castilië en León.