AFM: funderingsschade voor veel woningeigenaren niet te betalen

• Pomme Rademaker

  redacteur Economie

Zo’n 120.000 Nederlandse woningeigenaren hebben zoveel last van funderingsproblemen dat een hersteloperatie nodig is. Ze kampen bijvoorbeeld met scheuren in de muren, vochtoverlast of scheefstand. Maar uit onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) blijkt dat het merendeel dat niet “direct” kan betalen.

Volgens de AFM is de totale herstelopgave 11 miljard euro. Een deel van de woningeigenaren zou dat financieel wel aan kunnen, maar 75.000 niet. Zij komen bij elkaar 6 miljard te kort.

De AFM zegt dat voor 25.000 van hen zelfs een lening geen verantwoorde optie lijkt. En hoe langer ze wachten met repareren, hoe hoger de schadekosten kunnen oplopen.

In totaal hebben 425.000 gebouwen in Nederland funderingsproblemen, berekenden Deltares en TNO eerder. Daar is al verzakkingsschade of zal die er in de komende 10 jaar komen.

Volgens bodemdalingsdeskundige Arend van Woerden (van architecten- en ingenieursadviesbureau Sweco) loopt dat aantal door klimaatverandering nog verder op. “Tot 1970 was het voornamelijk in laaggelegen delen van het land met slappe bodems gebruikelijk om woningen op houten palen te bouwen. Met meer droge periodes zakt het grondwater. Daardoor komen houten palen droog te staan en gaan ze rotten.”

Ook woningen in andere delen van Nederland krijgen volgens hem problemen door de drogere grond. “Door de grote variatie in grondwaterstanden gaan ook kleigronden krimpen. Dus woningen die niet op palen zijn gebouwd kunnen dan ook last krijgen van schade.”

Mandy Korff, expert funderingstechniek bij Deltares en universitair hoofddocent aan de TU Delft, ziet dat woningeigenaren er meestal niet bij stilstaan. “We weten dat je moet sparen om een dak te vervangen, maar ook een fundering gaat niet eeuwig mee.”

Veel mensen komen daardoor volgens Korff voor onverwachte, soms forse, kosten te staan. “Bij die 425.000 huizen zitten al serieuze scheuren waarbij de reparatiekosten boven de 10.000 euro uitkomen. Dat kan oplopen tot misschien wel 100.000 euro. Natuurlijk heeft niet iedereen dat liggen.”

Volgens directeur van het Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek Frank van Lier is de herstelopgave zo groot dat innovatie en geld van de overheid noodzakelijk worden.

“Een nieuwe keuken wil je, een fundering overkomt je. Je hebt vaak geen andere keus dan het herstel uit te laten voeren.” Toch ziet hij dat huiseigenaren terughoudend zijn om problemen aan te pakken.

Volgens Korff doen dat er maar zo’n duizend per jaar. “Ik denk dat mensen zich niet genoeg bewust zijn van het probleem en het is lastig om op je bord te krijgen. Dat is een van de basisproblemen”, zegt Korff.

Het gaat volgens haar om meer dan alleen geld. “Veel rijtjeshuizen met problemen zijn aan elkaar gekoppeld. Iedereen in het blok moet dan wel mee willen en kunnen werken en betalen aan het herstel”.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken is in gesprek met onder meer gemeenten en waterschappen over funderingsrisico’s bij woningen. Deze maand presenteerde het ministerie de Nationale Aanpak Funderingen die eigenaren moet ondersteunen. Het kabinet maakt daar tot eind 2028 56 miljoen euro voor beschikbaar.

Bovendien is er sinds 1 juli vorig jaar het Fonds Duurzaam Funderingsherstel, dat woningeigenaren moet helpen wanneer ze herstel niet zelf kunnen financieren door bijvoorbeeld hun hypotheek te verhogen.

Om bewustzijn te vergroten bij potentiële woningkopers bevat een taxatierapport sinds deze maand ook een funderingsscore die informatie geeft over mogelijke problemen.

Toch roept de AFM op tot meer actie. De Autoriteit pleit voor preventieve maatregelen zoals grondwaterbeheer en tijdige informatie over risico’s. Daarnaast roept de AFM op het financieringstekort van woningeigenaren te verkleinen. Daarbij ziet de Autoriteit een rol voor hypotheekaanbieders, de Nederlandse Vereniging van Banken, de Nationale Hypotheek Garantie en de politiek.

Ook Van Lier vindt dat er meer geld moet komen om huishoudens te helpen. “Het geld dat er nu is, is een mooie aanzet om zaken op te starten, maar het is absoluut niet genoeg. Er moet structureel geld komen om de herstelopgave daadwerkelijk uit te voeren.”

Maar ook woningeigenaren zelf moeten eerder in actie komen, vindt Korff. “Het helpt als je weet dat je op lange termijn iets aan de fundering moet doen, dan kun je sparen. Hoe eerder je erbij bent, hoe beter.”