Australische bisschop schuldig aan seksueel misbruik van jonge Aboriginal mannen

• Meike Wijers

  correspondent Australië en Nieuw-Zeeland

Een oud-bisschop in Australië is schuldig bevonden aan verkrachting en seksueel misbruik van meerdere jonge, Aboriginal mannen. De 76-jarige Christopher Saunders was van 1995 tot 2021 bisschop van Broome, in het noordwesten van Australië. Volgende maand hoort hij welke straf hij krijgt. Tot die tijd blijft hij vastzitten.

Saunders werd in 2024 opgepakt. Als bisschop had hij een centrale rol binnen de Australische katholieke kerk. In het afgelegen gebied de Kimberley, waar hij de dienst uitmaakte, kon hij jarenlang zijn gang gaan. Hij stond erom bekend veel afgelegen Aboriginal gemeenschappen te bezoeken. De vergrijpen vonden plaats in zijn woning, motels en een vakantiehuis van de kerk tussen 2008 en 2019.

Tijdens de rechtszaak die drie weken duurde kwamen schokkende details aan het licht. De bisschop, die bekend stond als ‘Broer B’, hield zogenoemde ‘shirt uit’-feesten, waarbij hij jonge Aboriginal mannen veel alcohol gaf en hen opdroeg zich tot hun ondergoed uit te kleden. Volgens de aanklagers betastte hij hen regelmatig met zowel zijn voeten als zijn handen. Een jury achtte het bewezen dat hij zeker eenmaal een man tot orale seks had gedwongen.

Een van de slachtoffers was 16 jaar oud toen Saunders hem begon te misbruiken in zijn huis in Broome. Hij werd gedurende tien jaar verkracht, aangerand en gedwongen om naakt te worstelen. Volgens de aanklager voelde de jongen zich gedwongen om het de toenmalige bisschop naar de zin te maken, omdat hij bang was buitengesloten te worden. Saunders zou de jongen hebben gezegd dat hij als een zoon voor hem was.

Vlak voor de start van het proces werden nog vier aanklachten van seksueel misbruik van een kind jonger dan 13 jaar ingetrokken. Volgens de openbaar aanklager worden deze aanklachten mogelijk op een later moment alsnog ingediend.

De oud-bisschop zelf besloot niet te getuigen tijdens de rechtszaak. Zijn advocaat wees erop dat het gedrag van zijn cliënt weliswaar ongebruikelijk, “beschonken” en “ongepast” was, maar ontkende dat er seksueel misbruik had plaatsgevonden. Hij stelde dat de getuigenissen van de Aboriginal mannen niet te vertrouwen zijn omdat ze een crimineel strafblad, alcohol- en drugsproblemen hebben.

De Aboriginal-bevolking is zeer kwetsbaar in Australië. Vanaf het begin van de kolonisatie in de 18de eeuw werd de oorspronkelijke bevolking uitgemoord, achtergesteld en onderdrukt. In heel Australië gold tot begin jaren 70 het ‘White Australia’-beleid, met als doel het land een zo wit en westers mogelijke identiteit te geven. Inheemse kinderen werden op grote schaal weggehaald bij hun ouders en in tehuizen of bij witte gezinnen geplaatst voor gedwongen assimilatie.

Dat leidt ook nu nog tot grote sociaaleconomische achterstanden op het gebied van gezondheid, inkomen en onderwijs in vergelijking met andere Australiërs. De levensverwachting ligt bij Aboriginals tien jaar lager dan de rest van de bevolking. Zelfmoord komt twee keer zo vaak voor, ook onder kinderen. Daarnaast maakt de Aboriginal-bevolking een onevenredig groot deel uit van de gevangenispopulatie, ook jeugdgevangenissen zitten vol met Aboriginal-kinderen.

In het afgelegen gebied rondom Broome komen al deze problemen in grote mate voor. Er zijn weinig kansen voor de bevolking, van wie meer dan 40 procent Aboriginal is. In veel gemeenschappen geldt een alcoholverbod, vanwege de problemen die drank oplevert. De oud-bisschop maakte misbruik van zijn machtspositie door jonge Aboriginal mannen om te kopen met sigaretten, alcohol en kleding. Die spullen werden betaald door de kerk.

Saunders is een van de hoogstgeplaatste katholieke geestelijken in Australië die zijn beschuldigd van seksueel misbruik. De inmiddels overleden Australische kardinaal George Pell werd voor kindermisbruik veroordeeld in 2019. Een jaar later werd hij alsnog vrijgesproken door het Hooggerechtshof.

De huidige bisschop van Broome, Tim Norton, heeft in een verklaring zijn excuses aangeboden aan de slachtoffers. “Het spijt ons dat het zo lang heeft geduurd voordat er naar hen werd geluisterd, en hun pijn werd erkend”, aldus de bisschop.