Belarus laat 250 gevangenen vrij, VS versoepelt sancties

VS-gezant John Coale(midden) en een deel van de vrijgelaten gevangenen

NOS Nieuws•vandaag, 18:25•Aangepast vandaag, 19:51

Belarus heeft 250 politieke gevangenen vrijgelaten na een deal tussen het land en de VS, meldt de Amerikaanse ambassade in Litouwen. De vrijlatingen komen na gesprekken tussen VS-gezant Coale en president Loekasjenko in de Belarussische hoofdstad Minsk.

In ruil voor de vrijlating van de politieke gevangenen versoepelt de VS opgelegde sancties op twee Belarussische banken en het ministerie van Financiën. Daarnaast worden overgebleven sancties op Belarussische potasbedrijven opgeheven. Potas is een belangrijk bestanddeel van kunstmest. Belarus is een van de grootste potasproducenten ter wereld.

“De vrijlating van 250 mensen vandaag is een belangrijke humanitaire stap en laat zien dat de (Amerikaanse) president zich inzet voor directe en daadkrachtige diplomatie. Vrijheid is ons doel”, schrijft VS-gezant Coale op X.

Het grootste gedeelte van de vrijgelaten mensen kan in Belarus blijven, maar volgens de Belarussische mensenrechtenorganisatie Viasna worden achttien personen uitgezet naar buurland Litouwen.

Deals met Washington

Veel van de gevangenen werden opgepakt bij grootschalige protesten in 2020. De Belarussische president is al meer dan dertig jaar aan de macht en treedt hard op tegen oppositie en journalisten. Nadat Loekasjenko onder andere werd beschuldigd van verkiezingsfraude, gingen veel Belarussen de straat op. Bij die protesten werden tienduizenden mensen gearresteerd.

Belarus kreeg wegens de repressie een reeks sancties opgelegd. Het land raakte verder geïsoleerd door nog meer sancties na het begin van de oorlog in Oekraïne. Loekasjenko steunt de Russische inval en stelde in 2022 Belarussisch grondgebied beschikbaar voor de Russische aanval.

Er zijn volgens Viasna meer dan 1100 politieke gevangenen in Belarus.

Correspondent Geert Groot Koerkamp:

“Nooit eerder zijn zoveel gevangenen in Belarus tegelijk vrijgelaten, sinds Belarus en de Verenigde Staten begin vorig jaar toenadering tot elkaar zochten. Sindsdien heeft Belarus vele honderden gevangenen laten gaan, onder hen bekende oppositieleden als Viktor Babariko en Maria Kolesnikova, en ook mensenrechtenactivisten en Nobelprijswinnaar Ales Bialiatski.

Belarus streeft naar versoepeling van de sancties, de VS hoopt Belarus enigszins los te weken uit de greep van Rusland en via Loekasjenko een extra ingang te hebben bij de Russische president Vladimir Poetin. Hoewel dankzij de gemaakte afspraken enkele Amerikaanse sancties zijn ingetrokken, heeft de Europese Unie eerder dit jaar het bestaande sanctiepakket tegen Belarus met een jaar verlengd.

De vrijlating van honderden gevangenen is goed nieuws, maar volgens mensenrechtengroepen zitten bijna duizend mensen nog altijd vast. Zij zullen ongetwijfeld de inzet worden van vervolggesprekken tussen Minsk en Washington. De vrijlating van gevangenen kan niet verhullen dat van vermindering van de repressie in Belarus geen sprake is, en dat tot op de dag van vandaag mensen worden vervolgd voor hun deelname aan de protesten van 2020.”