NOS Nieuws
Het jaarlijkse belastingplan leidt dit najaar tot een zware coalitiecrisis. Lange tijd ging het in politiek Den Haag vooral over hoe vermogen in box 3 moest worden belast. Nu draait de vraag om hoeveel belasting er moet worden betaald en vooral: door wie?
In het belastingplan regelt de overheid de inkomsten voor volgend jaar. In totaal gaat dat om zo’n 500 miljard euro.
In het belastingplan staat welke veranderingen het kabinet wil doen in de belastingen.
Het wordt elk jaar op Prinsjesdag bekendgemaakt, daarna wordt het besproken en erover gestemd in beide kamers.
De politieke crisis gaat over een klein deel van het plan, een aanpassing (amendement) van Pro en Volt, waar coalitiepartijen D66 en CDA akkoord mee zijn.
Vermogenden zouden als die aanpassing doorgaat een miljard meer gaan betalen. Geld dat vervolgens gebruikt wordt om een belastingverhoging voor werkenden te verminderen.
Niet alleen de inhoud, ook de manier waarop de aanpassing er kwam, leidt tot verdeeldheid. Want volgens coalitiegenoot VVD kwam het plan er zonder hun instemming.
Die partij zegt te zijn overvallen door de gang van zaken en noemt de lastenverzwaring voor vermogenden en ondernemers schadelijk voor de economie en het vestigings- en investeringsklimaat.
Dat is de mate waarin een land, regio of stad aantrekkelijk en voorspelbaar is voor bedrijven om zich er te vestigen, te investeren en ook te blijven.
3. Om hoeveel geld gaat het?
In dit plan wordt 1 miljard euro verschoven van de inkomstenbelasting naar de vermogensbelasting. Zo zouden er twee belastingtarieven in plaats van één tarief moeten komen voor geld dat je verdient met vermogen, zoals winst uit aandelen, vastgoed en crypto.
Wie in een jaar hiermee meer dan 60.000 euro verdient moet hierover 38,5 procent gaan betalen in plaats van 36 procent. Dit moet 221 miljoen opleveren.
In de praktijk betekent dat dat iemand met een vermogen van 1 miljoen en een rendement van 80.000 euro daar nu 28.800 euro belasting over betaalt. Met de nieuwe voorgestelde tarieven betaalt diegene 29.000 euro: 200 euro extra belasting per jaar.
Ook worden de papieren schenkingen aangepakt, zeg maar het voorschot op de erfenis. Dit inperken van deze mogelijkheid moet 274 miljoen opleveren.
Daarnaast moet dit plan ervoor zorgen dat meer ondernemers in de hogere schijf terechtkomen van box 2, waarin zij belasting betalen over hun inkomsten uit bedrijven waarvan ze een groot aandeel in handen hebben. Dat moet 93 miljoen opleveren.
Tot slot moet het overgrote deel (412 miljoen) opgehoest worden door te schrappen in allerlei bestaande belastingvoordeeltjes voor vermogenden.
4. Wat vindt het bedrijfsleven?
De VVD zegt dat dit plan slecht is voor het Nederlandse vestigingsklimaat. Maar volgens Barbara Baarsma, hoofdeconoom bij PwC, zijn tal van zaken hiervoor relevant, zegt zij in radioprogramma Spraakmakers.
“Het ondernemersklimaat is veel breder dan dat. Door het te verengen naar belastingmaatregelen doe je de werkelijkheid geweld aan”, zegt Baarsma.
PwC monitort de kwaliteit en de ontwikkeling van het Nederlandse ondernemingsklimaat. Volgens Baarsma staat de onvoorspelbaarheid van het overheidsbeleid hoog op het lijstje ergernissen. Een kabinet dat valt zou in dat opzicht slecht nieuws zijn.
In reactie op de politieke crisis schrijven ook ondernemersorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland dat ondernemers dringend behoefte hebben aan stabiliteit.
Hoofdeconoom bij ING Marieke Blom stelt dat de miljoenen aan belastingen dan ook een politieke crisis onwaardig zijn. Zij noemt het geen klein maar piepklein bier.
“Het is meer symbolisch dan dat ik denk dat hiermee de economische toekomst van Nederland wordt bepaald.”
Hoogleraar fiscale economie aan de UvA Edwin Heithuis ziet dat ook, maar denkt wel degelijk dat de belastingverhoging het sentiment onder vermogenden negatief beïnvloedt.
Niet alleen door deze aanpassing, ook door verhogingen in het verleden. Lang is het 30 procent geweest, sinds 2021 is het gaan stijgen tot straks 38,5 procent voor de allerrijksten. “Vermogenden zullen hierdoor denken: waar eindigt dit?”
