NOS Nieuws•
De Amerikaanse gezant Steve Witkoff heeft in een telefoongesprek met het Kremlin tips gegeven over hoe de Russen het beste president Trump konden benaderen over een einde aan de oorlog in Oekraïne. Dat schrijft persbureau Bloomberg, dat citeert uit een opname van het gesprek. Het is niet duidelijk wie het heeft gelekt.
Het telefoongesprek van 14 oktober duurde iets meer dan 5 minuten en biedt een inkijkje in de aanpak van Witkoff. Van Russische en Amerikaanse kant wordt het bericht niet weersproken.
Witkoff had een gesprek met de hoogste Russische buitenlandvertegenwoordiger, Poetins adviseur Joeri Oesjakov. Witkoff zegt in het gesprek dat het een goed idee is als Poetin en Trump met elkaar bellen. Dat gebeurt later die week ook, kort voor de Oekraïense president Zelensky naar Washington komt.
Witkoff zegt in het telefoontje dat het goed zou zijn als de Russische president Trump zou feliciteren met de vredesovereenkomst in Gaza, die kort daarvoor was beklonken.
Poetin zou verder kunnen zeggen dat Rusland het Gazaplan steunt en dat hij Trump ziet als een man die vrede brengt, suggereert Witkoff. “Vanuit daar wordt het een heel goed gesprek.” Dat ziet Oesjakov wel zitten, zo blijkt. Witkoff laat verder weten dat hij diep respect heeft voor Poetin en dat hij ervan overtuigd is dat Rusland altijd al een vredesakkoord wilde.
28-puntenplan
De Amerikaanse gezant geeft ook een aanzet tot een plan om de oorlog te beëindigen, blijkt uit het telefoongesprek. Hij verwijst daarbij naar het succes van de Gazadeal. “We hebben een plan van Trump in elkaar gezet met twintig punten die naar vrede moeten leiden en ik dacht dat we bij jullie hetzelfde moeten doen.” Witkoff vindt dat Oesjakov dat tegen Poetin moet zeggen. “Klinkt goed, klinkt goed”, reageert Oesjakov.
“Even onder ons, ik weet wat er nodig is voor een vredesplan”, zegt Witkoff verder, “Donetsk en misschien ergens een ruil van gebieden.”
Vorige week kwam naar buiten dat het Witte Huis een 28-puntenplan heeft opgesteld voor Oekraïne, waarbij Kyiv vergaande concessies zou moeten doen aan de Russen. Zo zou Oekraïne naast de regio Donetsk ook de rest van de Donbas moeten opgeven, ook de delen die niet door Rusland worden bezet.
Nieuwsuur sprak inwoners van Kyiv die onder vuur zijn genomen door Russische drones. Ze vinden dat hun land moet nadenken over territoriale concessies:
‘We hebben veel gestreden om grondgebied, maar ik vind mensenlevens belangrijker’
Dat plan leidde binnen en buiten de VS tot de kritiek dat de Amerikanen hun oren wel erg hadden laten hangen naar het Kremlin. Twee senatoren die met Rubio hadden gesproken, verklaarden dat de minister hun had verteld dat de voorstellen vooral afkomstig waren van de Russen. Rubio trad daarop snel naar buiten om te zeggen dat ze het verkeerd hadden begrepen; het was wel degelijk een Amerikaans plan.
Oekraïne en Europese landen reageerden geschrokken en vanuit Europa kwam een tegenvoorstel, dat al snel door het Kremlin werd afgeschoten.
Onderdeel van onderhandelingen
De afgelopen dagen spraken delegaties van de VS en Rusland elkaar in Abu Dhabi. Witkoff en Oesjakov ontmoeten elkaar volgende week in Moskou om verder te praten over de plannen. Volgens Trump is daar mogelijk ook zijn schoonzoon Jared Kushner bij, die bij diplomatieke kwesties optreedt als adviseur van Trump.
Trump noemt het telefoongesprek van Witkoff onderdeel van de onderhandelingen. “Hij moet Oekraïne aan Rusland verkopen. Dat is wat een dealmaker doet.” Volgens het Witte Huis bewijst het gesprek dat Witkoff elke dag contact heeft met Russische en Oekraïense functionarissen om vrede te bereiken. “Dat is precies waarvoor president Trump hem heeft aangesteld.”
Oesjakov zegt dat het telefoongesprek niet door de Russen naar buiten is gebracht. Volgens hem is het waarschijnlijk gelekt om de relatie tussen de VS en Rusland te “dwarsbomen”. Over de inhoud wil hij niets zeggen, omdat die “vertrouwelijk” is. Hij zegt “vrij vaak” met Witkoff telefonisch contact te hebben.
Geen deadline meer
Trump wilde aanvankelijk dat Oekraïne uiterlijk morgen, op de feestdag Thanksgiving, zou laten weten of het plan zou worden geaccepteerd, maar die deadline werd al snel weer losgelaten. De president wil er nu geen einddatum meer op plakken. “De deadline is voor mij als het voorbij is”, aldus Trump.
Trump is nog altijd vol goede moed dat er snel een akkoord kan worden gesloten, maar Europese leiders temperen de verwachtingen. De Franse president Macron zei dat hij nog geen Russische bereidheid tot een staakt-het-vuren heeft gezien. Volgens het kantoor van de Britse premier Starmer is er nog een lange, moeilijke weg te gaan.
