Boegbeeld TomTom zwaait af, opvolger moet bedrijf nieuwe richting wijzen

Na 34 jaar en zes maanden zwaait Harold Goddijn af als topman van navigatiebedrijf TomTom. Onder zijn leiding groeide het bedrijf uit van kleine start-up tot groot voorbeeld van innovatie uit Nederland.

Hoewel TomTom daarin inmiddels is ingehaald door bedrijven als ASML en Adyen, gaf Goddijn wel het voorbeeld hoe een klein Nederlands bedrijf een wereldspeler kan worden.

“Soms hoor ik mensen vragen: bestaan jullie nog wel?”, zei Goddijn twee jaar geleden in dagblad Trouw. Want de tijd dat ruim de helft van alle Europese automobilisten een TomTom op het dashboard had staan voelt als lang geleden. Rond de eeuwwisseling was een TomTom zó populair dat de naam synoniem stond voor een navigatie-apparaat.

“Toen de losse verkoop van kastjes groter was, hadden wij massa’s consumenten als klant. Nu hebben wij vijfhonderd klanten die er echt toe doen”, legde Goddijn in Trouw de transformatie van TomTom uit. Want het bedrijf maakt nog wel ‘navigatiekastjes’, maar levert vooral kaarten en routes voor autobouwers en technologiebedrijven als Apple en Uber.

Goddijn was in 1991 één van de vier oprichters van TomTom, waar hij in 2001 de hoogste baas werd. De econoom leidde vanaf eind jaren 80 de Nederlandse divisie van Psion, een Britse producent van zakcomputers.

Rond de eeuwwisseling waren de navigatiekastjes van TomTom niet meer weg te denken uit de auto. In 2005 volgde een beursgang. Daar liet Goddijn zich ontvallen dat het toen succesvolle TomTom het niet makkelijk zou krijgen. “TomTom moet een winnaar zijn in een markt waarin de komende jaren ook veel verliezers zullen zijn”, citeerde het Financieele Dagblad hem.

De gratis routeplanners op de mobiele telefoon drukten TomTom in de jaren daarna snel van de kaart. Het bedrijf zakte in de rode cijfers, ook doordat een dure overname van kaartenmaker TeleAtlas in 2008 in eerste instantie niet goed uitpakte.

De overname hielp TomTom wel bij de transitie naar een technologische variant van het oud-Hollandse ambacht van kaarten maken. “Wij zijn een ander bedrijf geworden”, aldus Goddijn in Trouw. “TomTom brengt meer dan dertig jaar de wereld in kaart en dit is de derde keer dat wij ons opnieuw hebben uitgevonden.”

Wie de artikelen in kranten en op nieuwswebsites van de afgelopen twintig jaar erop naslaat leest vooral dat het succesverhaal van TomTom ten einde zou zijn. De laatste grote tegenvaller was de malaise in de Europese auto-industrie, waar ook TomTom als maker van de navigatiesoftware last van kreeg.

Op de beurs is van de recordprijs van ruim 56 euro per aandeel met een waarde van zo’n 4,5 euro niet zo veel meer over. Goddijn is met 12,9 procent nog altijd de grootste aandeelhouder, gevolgd door zijn vrouw, de Française Corinne Vigreux, met 12,4 procent. Vorig jaar kocht het paar aandelen bij als teken van vertrouwen in het bedrijf.

Inmiddels ziet TomTom de markt van zelfrijdende auto’s als groeimarkt voor zijn kaarten. Nederland is het eerste Europese land waar een zelfrijdende auto, van Tesla, de weg op mag. De RDW gaf hier vrijdag goedkeuring voor.

Ook de Europese wens om minder afhankelijk te worden van grote Amerikaanse techbedrijven biedt kansen: “Je hebt Google, maar wij zien dat daarnaast behoefte is aan een onafhankelijke speler. Niet iedereen zit erop te wachten om al zijn data met hen te delen en hun technologie heeft ook beperkingen. Wij zijn meer ingericht om met onze partners samen te werken”, zei Goddijn al in 2021 in De Telegraaf.

Bij de beursgang in 2005 beloofde hij niet te vertrekken voordat hij van TomTom weer een succes had gemaakt: “Dat is wat ik leuk vind. Daarom wil ik nog heel lang aanblijven als ceo.” Het grote succes is er nog niet, maar TomTom is er nog steeds. “Het opbouwen en leiden van TomTom is het voorrecht van mijn professionele leven geweest”, zei hij vorige maand bij de aankondiging van zijn afscheid.

Al dan niet toevallig volgt voormalig commercieel directeur Mike Schoofs de oprichter op. Hoewel TomTom overleefde in moeilijke tijden, moet het bedrijf weer stabiele inkomsten krijgen en winst maken. “Als architect van onze wereldwijde commerciële organisatie is Mike uniek gepositioneerd om het bedrijf vooruit te leiden”, aldus Goddijn.