Bondskanselier Merz na enorme winst AfD in Saksen-Anhalt: ‘Opgeven geen optie’

“We zijn allemaal diep geschokt.” Zo opende de Duitse bondskanselier Merz de persconferentie waarin hij reageerde op de enorme verkiezingswinst van de rechts-radicale partij Alternative für Deutschland (AfD). Zo’n grote winst hadden we niet verwacht, zei hij na beraad met zijn partijgenoten. “Dit is de zwaarste verkiezingsuitslag voor de CDU/CSU in decennia.”

Gisteren behaalde de AfD een historische overwinning in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. De partij wist 43,8 procent van de kiezers voor zich te winnen en liet daarmee de CDU (17,2 procent) ver achter zich. De CDU werd gehalveerd in vergelijking met de vorige verkiezing.

Dat heeft gevolgen voor Duitsland, voor Europa maar ook voor hemzelf, concludeerde Merz. “We kunnen niet overgaan tot de gang van alledag.”

Hij noemde daarbij ook de deelstaatverkiezingen die de komende tijd zullen volgen. Later deze maand zullen er verkiezingen zijn in de deelstaten Mecklenburg-Voor-Pommeren en Berlijn.

Gevreesd wordt voor een opkomst van de partij in andere deelstaten. Ook daar groeit de AfD, al is de verwachting op basis van de peilingen dat ook andere partijen daar meedingen om de verkiezingswinst.

Hoewel Merz erkende dat de uitslag van gisteravond gevolgen voor hem heeft, denkt hij niet aan aftreden als bondskanselier. Hij werd hier meerdere keren naar gevraagd tijdens de persconferentie en antwoordde niet weg te willen lopen voor zijn verantwoordelijkheid. “Opgeven is voor mij geen optie.”

Merz zei dat Duitsland fundamentele hervormingen nodig heeft en dat hij zich daar met zijn coalitiegenoten voor wil blijven inzetten. Ook zei hij dat hij de noodzaak van die hervormingen beter “emotioneel” wil overbrengen aan mensen.

Merz stipte ook de bezorgde reacties aan die vanuit andere landen volgden op de enorme winst van de AfD. Hij zei dit te begrijpen maar noemde de instituties en democratische waarborgen in Duitsland veerkrachtig en stabiel. “We weten dat Duitsland vanwege zijn geschiedenis een bijzondere verantwoordelijkheid draagt.”

Ook richtte hij zich tot de bezorgde burgers in Duitsland. “We weten dat veel mensen bang zijn voor hun toekomst”, zei Merz. “Gisteren is die angst nog meer gegroeid.”

De AfD in Saksen-Anhalt wil onder meer de rechten van asielzoekers inperken en hen zo veel mogelijk laten terugkeren naar het land van herkomst. Ook is de partij van plan om te stoppen met lhbti-voorlichting, wat volgens de partij neerkomt op het “promoten van seksuele afwijkingen”.

Wat de partij betreft moet er een einde komen aan de financiering van de publieke omroep, van “anti-Duitse” cultuur en kerkelijke organisaties. Daarnaast zouden kinderen met een handicap of kinderen van asielzoekers de prestaties op school van anderen remmen. De AfD wil hen daarom scheiden van de rest.

Onder meer de kerken en de stichting die de voormalige concentratiekampen Buchenwald en Mittelbau-Dora beheert hebben laten weten zich zorgen te maken om de verkiezingsuitslag.

“De deelstaat is verdeeld. Onze zorg gaat uit naar de sociale vrede en de onderlinge verstandhouding tussen de mensen in onze deelstaat”, lieten de geestelijken van katholieke en protestantse kerken in een gezamenlijke verklaring weten.

Ook de huidige premier van Saksen-Anhalt was bij de persconferentie. Hij zei dat zijn partij CDU/CSU nu geen mandaat meer heeft om te regeren en dat hij later vandaag een voorstel doet voor een procedure.

De AfD heeft 39 van de 83 zetels bemachtigd, waarmee de partij net geen meerderheid heeft en een coalitie zal moeten vormen. De leider van de AfD in Saksen-Anhalt, Ulrich Siegmund, wilde eigenlijk alleen regeren, maar zal nu toch op zoek moeten naar coalitiegenoten.

Een mogelijkheid daarvoor is de BSW van Sahra Wagenknecht. Zij liet vandaag weten dat de Brandmauer-politiek, waarbij de AfD uitgesloten wordt van samenwerking met andere partijen, niet langer een optie is. De linkse partij heeft net als de AfD een openlijke pro-Russische houding.

Ook Merz stipte de pro-Russische houding aan in de persconferentie. Zo zei hij dat de verkiezingswinst van AfD 2500 kilometer ten oosten van Berlijn werd gevierd. Desondanks blijft de steun aan Oekraïne onveranderd, aldus Merz.

Hij benoemde daarbij ook de dreiging die Rusland vormt voor de interne veiligheid in Duitsland. De bondskanselier verwees daarbij naar de drone met explosieven die vorige maand werd aangetroffen bij een Oekraïens vrachtvliegtuig in de Duitse stad Leipzig. Duitsland houdt Rusland hiervoor verantwoordelijk.