NOS Nieuws
De Britse premier Burnham staat open voor een gesprek over excuses voor het slavernijverleden, maar herstelbetalingen ziet hij niet zitten. Dat schrijft hij in een opinieartikel in The Guardian. Het onderwerp staat weer prominent op de agenda tijdens de huidige rondreis van koning Charles door de Cariben.
Labour-premier Burnham schrijft dat “er al jaren wordt gevraagd om een oprecht gesprek over de erfenis van slavernij” binnen het Gemenebest. Veel van de 56 staten in dat samenwerkingsverband waren vroeger koloniën van het Verenigd Koninkrijk waar slavernij was toegestaan. Burnham vindt dat “we het functioneren van het Gemenebest hebben beschadigd door ons hoofd in het zand te steken”.
“Daarom gaan we gestructureerd in gesprek met diegenen die zijn geraakt door de trans-Atlantische slavenhandel. Aandacht voor de roep om excuses namens de Britse staat zullen daar een belangrijk onderdeel van zijn en daar sta ik voor open.”
Die toezegging gaat verder dan de Britse regering tot nu toe wilde gaan. Hoewel toenmalig premier Blair in 2007 al diep verdriet en spijt betuigde, bleven volmondige excuses namens de Britse regering altijd uit. De Conservatieve premier Sunak zei in 2023 dat “het doorlichten van onze geschiedenis geen weg vooruit is” en ook Burnhams partijgenoot en directe voorganger Starmer zei dat “de geschiedenis nu eenmaal niet te veranderen is”.
Burnham erkent nu dat de gevolgen van slavernij “onze wereld nog steeds beïnvloeden”. Hij denkt dat de relatie met andere landen binnen het Gemenebest lijdt onder de kwestie, maar dat door het “moeilijke gesprek” hierover aan te gaan de onderlinge band versterkt kan worden.
Herstelbetalingen wijst hij daarbij echter nog altijd van de hand. “Dat lijkt me niet het juiste antwoord. Ik vind niet dat het Britse volk van nu verantwoordelijk gehouden kan worden voor historische fouten, hoe ernstig ook, die gebeurden in een andere tijd met andere wetten.”
Wel wil hij gaan kijken of er iets valt te doen aan de schulden waaronder veel van de landen gebukt gaan. Hij denkt dan aan een langere looptijd of een lagere rente. Hij heeft oud-premier Gordon Brown gevraagd zich daarop te richten.
Premier Mia Mottley van Gemenebest-land Barbados juicht een dialoog toe, maar blijft bij de eis van herstelbetalingen. “Gesprekken zijn belangrijk omdat we nog niet over alles hetzelfde denken, met name als het gaat over herstelbetalingen. Dat zullen we duidelijk en respectvol blijven zeggen, maar een oprecht meningsverschil over sommige thema’s mag vooruitgang op andere niet in de weg staan.”
De Britse handreiking komt op het moment dat koning Charles bezig is aan een beladen reis door enkele landen van het Gemenebest in de Cariben. Hij woont daar vanaf morgen samen met Burnham de Gemenebest-conferentie bij, waar ook het slavernijverleden op de agenda staat.
Charles bezocht gisteren in Guyana de plek waar in 1823 een slavenopstand hardhandig werd neergeslagen door Britse plantage-eigenaren. De koning nam onder meer een kijkje op de plek waar tientallen overwonnen vrijheidsstrijders werden geëxecuteerd. Hij sprak er niet in het openbaar over zijn indrukken. Dergelijke opmerkingen zouden ook gevoelig liggen vanwege de ministeriële verantwoordelijkheid.
Volgens de BBC was er bij andere bezoeken later op de dag “een klein maar luid groepje betogers” die aandacht wilden vragen voor excuses en herstelbetalingen.
