CDU-kopstuk Jens Spahn onder druk nadat hij kind kreeg via draagmoeder

• Chiem Balduk

  correspondent Duitsland

Het werd via tabloidkrant Bild naar buiten gebracht: Jens Spahn, fractievoorzitter van de Duitse regeringspartij CDU/CSU, is vader geworden. “Mijn man is vader geworden en ik met hem”, citeerde het blad de vooraanstaande politicus. Een foto van Spahn met zijn partner Daniel Funke en een kinderwagen gaat rond.

Tot zover niets geks. Wat klinkt als een showbizznieuwtje, heeft echter een politieke storm ontketend.

Het zoontje is namelijk ter wereld gekomen via een draagmoeder, wat verboden is in Duitsland. Als minister van Volksgezondheid heeft Spahn legalisering in 2020 tegengehouden. Hij en zijn partij zijn tegen “het idee van een gehuurde baarmoeder”. Daarom week het koppel uit naar de VS, om het Duitse verbod te omzeilen.

In het verleden heeft Spahn aangegeven te worstelen met het idee dat hij niet vanzelfsprekend vader zou worden. In 2015 zei hij: “Als homoseksuele man en christen vind ik het erg moeilijk om me te verzoenen met het idee van een gehuurde baarmoeder.” Het vergde nederigheid, zei Spahn toen. “Of ik dat kan opbrengen, weet ik niet.”

De gang van zaken leidt tot veel kritiek. “Wie het zich financieel kan veroorloven, kiest voor een draagmoeder in het buitenland”, klinkt het bij Carmen Wegge, Bondsdaglid voor coalitiegenoot SPD. Binnen haar partij klinkt de roep om, naar aanleiding van Spahns babygeluk, het verbod af te schaffen.

Ook uit eigen kritiek zwelt de kritiek aan. “Jens Spahn heeft als voorzitter van de CDU/CSU-fractie een bijzondere voorbeeldfunctie in de partij”, zegt voorzitter Peters van de CDU-afdeling in de Bondsstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren.

Peters eist dat Spahn opstapt. “Met het draagmoederschap in de VS heeft hij met opzet het in Duitsland geldende recht gepasseerd. Ook meent hij als privépersoon heel anders te kunnen handelen dan hoe hij als CDU-ambtsdrager stemt. Dat kan überhaupt niet.”

Ook de oppositie uit zich fel: “Spahn verbiedt miljoenen Duitsers iets wat hij zichzelf wel gunt”, zegt Groenenpoliticus Paula Piechotta tegen Bild. Uit onderzoek blijkt dat één op de tien stellen tussen de 25 en 59 jaar in Duitsland ongewild kinderloos is.

Vanuit Spahns CDU probeert de partijtop van deze privéaangelegenheid geen grote politieke kwestie te maken. Een woordvoerder heeft aan Duitse media laten weten dat de partij wil vasthouden aan het bestaande verbod, maar bondskanselier Merz wil niet ingaan op de kwestie.

Minder prominente CDU’ers uiten felle kritiek. Hubert Hüppe, die de seniorenvleugel van de partij leidt, zegt tegen Der Spiegel “persoonlijk geschokt” te zijn. Hij pleit ervoor het Italiaanse voorbeeld te volgen, waar een verbod op draagmoederschap geldt. Dat zou in dit geval neerkomen op strafrechtelijke vervolging van Spahn.

Tijdens het laatste partijcongres van de CDU in februari werd in een resolutie draagmoederschap nogmaals afgewezen. Op dat moment was de zwangerschap bij de draagmoeder van Spahns baby al vier maanden onderweg.

Ook Duitse artsen die helpen bij het vinden van een draagmoeder in het buitenland zijn volgens de Duitse wet strafbaar. Daarnaast is Duitsland ook een van de laatste landen in Europa waar eiceldonatie verboden is. Pogingen om dat te veranderen, liepen de afgelopen jaren spaak.

Een van de redenen dat draagmoederschap in Duitsland is verboden, is de angst voor een commerciële industrie. Gevreesd wordt dat vrouwen in kwetsbare posities hun baarmoeder ter beschikking stellen om rond te komen, zonder duidelijk de risico’s daarvan te overzien.

Om die reden proberen verschillende Duitse partijen al jaren zogeheten ‘altruïstisch’ draagmoederschap te legaliseren. In dat geval staat er geen vergoeding tegenover, op hooguit de onkosten na. Dat is ook de praktijk in Nederland. De vorige Duitse regering, zonder CDU/CSU, kwam daar uiteindelijk niet uit en schoof het onderwerp op de lange baan.