NOS Nieuws•
De Ierse zangeres Moya Brennan is op 73-jarige leeftijd overleden. Ze had internationaal succes met de band Clannad, die Keltische muziek met folk en pop vermengde tot een unieke mix.
Hun grootste hit, ook in Nederland, betekende hun internationale doorbraak: Theme from Harry’s Game uit 1983. De melancholieke ballade met Brennans breekbare zang in het Gaelic leek in niets op de muziek die toen de hitlijsten overheerste.
De tekst sloot aan op het onderwerp van de tv-serie Harry’s Game, over de onrust in Noord-Ierland. Hoewel zinnen als “Imtheochaidh soir is siar” voor veel buitenlanders totaal onbegrijpelijk waren, was de emotie die Brennan in het nummer legde overduidelijk.
De band gebruikte een oud-Iers spreekwoord om de zinloosheid van oorlog aan te duiden: “Alles wat ooit is en zal zijn, zal ophouden te bestaan: de maan en de sterren, jeugd en schoonheid”. Voor de band verwoordde dat het idee dat geweld nooit een oplossing zou brengen.
Het terugkerende “Fol lol the doh fol the day” komt overigens puur voort uit emotie; het zijn betekenisloze mondklanken (portaireacht) zoals die in Ierland worden gebruikt in bijvoorbeeld traditionele fiedelmuziek of slaapliedjes.
Brennan biechtte ooit op dat de muziekstijl van Clannad op hoon van puristen kon rekenen. “Er is nooit begeleiding bij liederen in het Gaelic, dus wat wij deden was heiligschennis.” Volgens haar werden ze als verraders gezien omdat ze de zang begeleidden met synthesizers, blaasinstrumenten of de Ierse versie van de doedelzak, de uilleann pipes.
‘Liever een rock-‘n-roller’
Brennan groeide op in een muzikale familie, die geregeld optrad in hun pub in het gehucht Mín na Leice, in County Donegal in het noorden van het land. Samen met een jongere zus en broer en twee ooms (een tweeling) richtte ze begin jaren 70 Clannad op. De naam is een samentrekking van Clann as Dobhar, wat beschrijft dat het allemaal bloedverwanten zijn uit het gebied Dore.
Aanvankelijk had Brennan een ander muzikaal pad voor ogen, zei ze eens. “Ik had graag rock-‘n-roller willen zijn, maar ik realiseerde me langzaam dat ik een ander timbre had, een meer etherisch geluid. Dat werd bepalend voor het geluid van Clannad.” Naast het zingen, speelde ze ook harp in de band.
Ook zus Eithne maakte enkele jaren deel uit van het gezelschap, totdat zij als Enya aan een succesvolle solocarrière begon. Zij werd ook in Nederland bekend, met nummers als Orinoco Flow (Sail Away) en Only Time.
Films en tv-series
Clannad groeide wereldwijd uit tot een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het typisch Ierse geluid. Van hun dertig albums werden er miljoenen verkocht en de band verzilverde één van drie Grammy-nominaties. Hun nummers werden veelvuldig op soundtracks gebruikt om een bepaalde sfeer op te roepen, zoals in de films Patriot Games en The Last of the Mohicans en de tv-serie Robin of Sherwood.
Brennan werkte samen met beroemde artiesten uit haar land als The Chieftains, Shane MacGowan en Ronan Keating. Met U2-zanger Bono had ze ook in Nederland een bescheiden hit met In a lifetime. Hij omschreef haar als “een van de prachtigste stemmen die het menselijk oor ooit heeft gehoord”.
Clannad bracht in 2013 hun laatste album uit, Nádúr. Volgens een overlijdensbericht overleed Brennan gisteren vredig, omringd door haar familie, in haar woonplaats Gaoth Dobhair.
