Cocaïnehandel zet Liberia onder druk, corruptie hindert aanpak

• Maurice Lede

  correspondent Afrika

Cocaïne ter waarde van honderden miljoenen dollars gaat in Liberia in vlammen op. Een duidelijk signaal van de Liberiaanse autoriteiten: drugskartels zijn hier niet welkom.

De verbranding van het witte poeder gebeurt net buiten de hoofdstad Monrovia, waar de tropische bossen al te zien zijn. Aan de pers uitgedeelde mondkapjes voorkomen niet dat de zwarte rook op de longen slaat.

Achter de rook schuilt een groot probleem: de drugshandel dringt steeds dieper door in de Liberiaanse samenleving.

West-Afrika geldt steeds vaker als doorvoerregio en opslagplaats van cocaïne voor de Europese markt. De vraag vanuit Europa en de productie in Latijns-Amerika zijn volgens rapporten historisch hoog. De ligging aan de Atlantische oceaan en de vele verbindingen over zee, land en door de lucht maken West-Afrika aantrekkelijk voor drugshandel.

Ook Liberia heeft een gunstige ligging voor drugssmokkel. Dat vertaalt zich ook in de toenemende drugsvangsten in het land.

Op 8 juni werd er op het internationale vliegveld van de hoofdstad Monrovia tussen een vracht bouillonblokjes 238 kilo cocaïne aangetroffen. De lading met een waarde van 19 miljoen dollar was bestemd voor Europa.

Niet lang daarna volgde de grootste drugsvangst in de geschiedenis van Liberia. Net buiten Monrovia vond de Liberiaanse drugsbestrijdingsdienst LDEA in een woning bijna 4000 kilo cocaïne met een geschatte waarde van meer dan 300 miljoen dollar. Er volgden meerdere arrestaties, ook binnen de opsporingsdiensten zelf.

De drugsvangst op de luchthaven van Monrovia wordt in verband gebracht met het netwerk van de Nederlandse drugscrimineel Jos L., die vermoedelijk vanuit Sierra Leone opereert. Ondanks een Nederlands uitleveringsverzoek heeft Sierra Leone hem nog niet overgedragen.

De uitlevering van Jos L. is voor het kabinet een topprioriteit vanwege de ontwrichtende werking van zijn netwerk voor Europa en West-Afrika, laat het ministerie van Justitie en Veiligheid aan de NOS weten.

Het ministerie ziet dat West-Afrika steeds meer een ‘vrijhaven’ is voor kopstukken van internationale criminele netwerken. Minister Van Weel bezocht daarom eind juli Ghana om de samenwerking met West-Afrikaanse landen te versterken. Ook vertegenwoordigers van Liberia en Sierra Leone waren daarbij aanwezig.

Nederland wil ook andere Europese landen nauwer betrekken bij de aanpak van de georganiseerde criminaliteit.

De strijd tegen de drugshandel wordt in Liberia ook binnen de eigen opsporingsdiensten gevoerd. Zo legde het hoofd van de drugsbestrijdingsdienst tijdelijk zijn functie neer na beschuldigingen over het aannemen van steekpenningen, zodat onafhankelijk onderzoek kan worden gedaan.

“Een van de grootste obstakels bij het aanpakken van de drugskartels is dat degenen die de strijd tegen de kartels moeten aangaan, juist de activiteiten van de kartels mogelijk maken”, zegt Anderson Miamen, directeur van CENTAL, een Liberiaanse organisatie die zich inzet tegen corruptie.

Volgens Miamen is corruptie diepgeworteld. Het was een belangrijke oorzaak van de burgeroorlogen in Liberia, die samen veertien jaar duurden. De oorlogen verzwakten de overheidsinstellingen verder, waardoor corruptie nog meer ruimte kreeg. Ook werden veel daders van ernstige misdaden nooit berecht, waardoor een cultuur van straffeloosheid ontstond.

Die kwetsbaarheid biedt volgens Miamen ruimte aan drugskartels. Door ambtenaren om te kopen kunnen zij invloed krijgen binnen de overheid en controles omzeilen.

Volgens hem ligt de oplossing bij de overheid zelf. “Na de oorlog zijn instellingen opgericht om corruptie tegen te gaan, maar het probleem is systemisch en de politieke wil lijkt te ontbreken om het echt aan te pakken.”

Ondertussen zijn het vooral gewone Liberianen die de gevolgen voelen. Volgens schattingen van de Wereldbank leven ongeveer zes op de tien Liberianen in armoede.

“Politici en andere hooggeplaatste mensen profiteren van de drugshandel. Maar daardoor raakt het systeem ontwricht: wetten worden niet gehandhaafd en gewone burgers, die afhankelijk zijn van de overheid, zijn uiteindelijk het slachtoffer.”

Naast de brandende cocaïne dansen en zingen agenten. Om ervoor te zorgen dat de drugs goed vlam vatten, hebben ze de stevig verpakte blokken uit elkaar gehakt. Of het vrijgekomen cocaïnepoeder iets met hun uitbundigheid te maken heeft, zullen we nooit weten. Want niet alleen de agenten, het hele land viert de verbranding van de drugs als een overwinning.

Terecht, vindt Miamen. Al is de verbranding volgens hem vooral symptoombestrijding: “Het is een goede zaak. Maar we moeten er nu voor zorgen dat de drugs ons land helemaal niet meer binnenkomen.”