Contouren zichtbaar van deal over Straat van Hormuz, maar veel onduidelijk

Iran zegt dat een akkoord met Oman over de vrije doorvaart in de Straat van Hormuz nabij is. Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken stelt dat er wordt gewerkt aan een gezamenlijke verklaring. Vanuit Oman is geen update gegeven over de stand van de onderhandelingen.

Sommige internationale media melden ook dat een tijdelijk akkoord tussen de VS, Oman en Iran dichtbij is. Anonieme bronnen hebben details gelekt over een conceptversie. Daarbij moet worden benadrukt dat er veel onduidelijkheid is en nog niets officieel is bevestigd.

Gezien de complexiteit van het dossier kunnen de onderhandelingen zomaar stuklopen op het laatste moment. Maar volgens het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken zijn Teheran en Muscat het ruwweg eens over de coördinaten van de geplande vaarroute door de Straat van Hormuz.

Als “derde partijen” geen roet in het eten gooien, kan er snel een overeenkomst worden gesloten met Oman, zo wordt woordvoerder Baghaei van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken geciteerd in staatsmedia(opent in nieuw venster). Volgens hem kan de beoogde vaarroute voor een periode van twee tot vier maanden worden gebruikt.

Deze claim komt grofweg overeen met wat de Amerikaanse nieuwssite Axios(opent in nieuw venster) meldt. Anonieme bronnen zeggen dat de geplande overeenkomst voor zestig dagen zou gelden, met de mogelijkheid tot verlenging. De eerste zestig dagen zou Iran geen tol heffen voor commerciële schepen in de belangrijke zeeroute.

De scheepvaart vanuit de Golf van Oman zou noordelijk door de zeestraat varen door Iraanse wateren. Andersom loopt de voorgestelde terugweg vanuit de Perzische Golf door Omaanse territoriale wateren. Er zouden ook afspraken worden gemaakt over het ruimen van zeemijnen.

Als de informatie klopt én wordt goedgekeurd, betekent het een overwinning voor Iran. De Verenigde Staten hebben herhaaldelijke geëist dat Iran geen controle krijgt over de toegang tot een van de belangrijkste toevoerroutes voor olie en gas ter wereld. Die concessie is nu min of meer al gedaan, stelt een anonieme bron uit een land in de regio tegenover persbureau Reuters.

Volgens het Amerikaanse persbureau AP moet de conceptversie van de deal nog worden nog worden goedgekeurd door de Iraanse opperste leider Mojtaba Khamenei. Dat zeggen functionarissen uit niet nader genoemde landen in de regio tegen het persbureau.

Contact met de opperste leider is “erg moeilijk”, zei president Pezeshkian vanavond op Iraanse staatstelevisie. Mojtaba Khamenei zou zwaar gewond zijn geraakt door luchtaanvallen aan het begin van de oorlog. Hij is sindsdien niet meer in openbaar gezien.

“Het kan morgen gebeuren of de dag erna. Er is veel vooruitgang geboekt”, reageerde Trump toen hij in de staat Californië door journalisten werd bevraagd over de publicatie van Axios.

Het Iraanse regime blijft volhouden dat het niet direct onderhandelt met de VS, maar volgens de nieuwssite wordt dat wel degelijk gedaan. De Amerikaanse toponderhandelaar Witkoff zou herhaaldelijk hebben gebeld met de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Araghchi en diens Omaanse ambtsgenoot Badr al-Busaidi.

Halverwege juli vielen de Iraanse strijdkrachten commerciële schepen aan in de Straat van Hormuz. De VS reageerde met zware bombardementen op Iraanse doelen. Deze geweldsescalatie betekende het einde van een tijdelijke wapenstilstand tussen de twee vijanden.