NOS Nieuws••Aangepast
D66 en CDA willen de spreidingswet behouden, de hypotheekrenteaftrek geleidelijk afbouwen en strengere asielmaatregelen invoeren. Dat staat in de de plannen waar de twee partijen de afgelopen weken aan hebben gewerkt.
De komende tijd moet duidelijk worden welke andere partijen zich kunnen vinden in het document, of delen ervan. In de inleiding van het zeventien pagina’s tellende stuk staat dat het “een uitgestoken hand” is aan andere partijen.
Op het gebied van asiel en migratie schrijven de partijen dat ze een tijdelijke verblijfsvergunning voor drie jaar willen invoeren en ook een stelsel met twee asielstatussen. Verder willen D66 en CDA de veelbesproken spreidingswet, die de verdeling van asielzoekers over Nederland regelt, behouden.
Wijken en steden
Op het gebied van wonen willen de twee partijen zeker 21 grootschalige nieuwbouwlocaties aanwijzen “verspreid over het land”. Dat kunnen nieuwe wijken zijn, maar ook hele steden. Verder pleiten ze ervoor om de regels voor bouwen te versimpelen.
D66 en CDA willen een “fors budget” voor infrastructuur rond nieuwe woningen, en een “groot investeringspakket” voor belangrijke bouwlocaties tussen 2030 en 2040. Exacte bedragen noemen de partijen daarbij niet.
Informateur Buma overhandigde het stuk aan Tweede Kamervoorzitter Van Campen; Jetten en Bontenbal benadrukten dat het “geen eindstuk” is:
Buma presenteert stuk, Jetten en Bontenbal: dit is geen eindstuk maar een begin
De partijen willen de hypotheekrenteaftrek geleidelijk afbouwen, schrijven ze (net zoals in hun verkiezingsprogramma’s). Maar wel pas vanaf het moment dat compensatie mogelijk is via de inkomstenbelasting. “Zodat huiseigenaren in hun financiële planning niet in de knel komen.”
De formerende partijen willen verder met een zogenoemde “crisiswet netcongestie” de overbelasting op het stroomnet tegengaan. Met die wet willen de partijen procedures versnellen en kunnen ingrijpen als verdere uitbreiding van het stroomnet stagneert.
Stikstof in 2035
Wat betreft stikstof en landbouw stellen D66 en CDA voor om het afgesproken stikstofdoel te halen in 2035. Als dat niet lukt, is het in het uiterste geval mogelijk dat boeren de rechten die ze nodig hebben om dieren te houden, moeten inleveren.
De overheid moet volgens de twee partijen duidelijke algemene doelen stellen voor de vermindering van stikstof, CO2 en watervervuiling. Boeren mogen zelf invullen hoe ze daaraan gaan voldoen.
Ook de wensen van het kabinet-Schoof over het inruilen van de zogenoemde kritische depositiewaarde en het verlagen van de rekennorm, staan in het stuk. Wel verbinden de partijen daar voorwaarden aan over het terugdringen van stikstof. Daarbij moeten de plannen standhouden bij de rechter.
Dienstplicht
Een opvallende passage in het document gaat over het leger. De krijgsmacht moet over vijf jaar minimaal 122.000 militairen tellen, vinden de partijen. Als zich daarvoor onvoldoende mensen melden, willen D66 en CDA de dienstplicht weer deels invoeren. “Voor het geval de opschaling van de krijgsmacht onvoldoende snel gaat, bereiden we een selectieve opkomstplicht voor.”
Nederland moet volgens de partijen “zelfverzekerd weer de kop pakken in Europa, op handel en diplomatie”. Ook moet er weer worden geïnvesteerd in ontwikkelingssamenwerking en moeten bezuinigingen op bepaalde diplomatieke posten ongedaan worden gemaakt, staat in de plannen. De hulp aan Oekraïne willen D66 en CDA versterken.
Informateur Buma benadrukte bij de presentatie dat het stuk dat onder zijn leiding tot stand is gekomen “een uitnodiging” is. “Waar hopelijk politieke partijen, organisaties, sociale partners en medeoverheden aanknopingspunten voor samenwerking in zien.”
De kans is groot dat partijen als VVD, GroenLinks-PvdA en JA21 het niet met alle afspraken eens zijn en over sommige punten willen onderhandelen. Welke vorm van samenwerking hier dan uiteindelijk uitkomt, is nog ongewis.
Buma’s puzzel
Veelgenoemd is een minderheidskabinet van D66, CDA en VVD dat per onderwerp voor steun naar JA21 en naar GroenLinks-PvdA kan kijken. Maar ook andere opties zijn nog mogelijk. Jetten en Bontenbal deden bij de presentatie geen uitspraken over hun voorkeur en legden deze puzzel nadrukkelijk bij Buma neer.
“Ik weet wat de verkiezingsprogramma’s van andere partijen zijn, maar ik weet niet hoe ze aan tafel komen”, zei Bontenbal. “Dat ga je pas zien als je met elkaar in gesprek gaat.” Jetten: “Ik denk dat zowel partijen op links als rechts ermee uit de voeten kunnen.”
De komende dagen gaan leiders van andere partijen langs bij de informateur. “Ik wil weten of zij zich op hoofdlijnen kunnen vinden in de agenda en of zij bereid zijn om deel te nemen aan een coalitie, of dat zij bereid zijn tot constructieve steun”, zei Buma daarover. Volgende week dinsdag moet zijn eindverslag af zijn.
D66 en CDA hopen met het stuk in de hand snel verder te kunnen met het vormen van een nieuw kabinet:
Jetten en Bontenbal willen snel aan de slag: ‘andere partijen moeten niet alleen laten zien wat ze niet willen’.
