‘Dan neem je toch zelf een asielzoeker in huis?’ Zo eenvoudig is dat niet

• Thomas Michel

  redacteur Online

“Dan neem je toch zelf een vluchteling in huis” of: “Vang dan zelf asielzoekers op”. Het zijn reacties die geregeld te lezen zijn onder nieuwsberichten op sociale media over de protesten tegen de asielopvang zoals in Loosdrecht en Apeldoorn.

Zelf een vluchteling in huis opvangen, daar gaat volgens Takecarebnb een heel proces aan vooraf, en het gaat niet zomaar. De stichting werkt samen met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) bij het koppelen van statushouders aan Nederlandse gastgezinnen die hen tijdelijk willen opvangen.

In een gastgezin kunnen vluchtelingen met een verblijfsstatus terecht. Zij hebben de mogelijkheid om, tot ze een eigen woning toegewezen krijgen, in de tussentijd in een Nederlands gastgezin te verblijven. In 2025 koppelde het bedrijf zo’n 500 statushouders aan gastgezinnen. Sinds de oprichting in 2015 waren het er in totaal 2800.

De opvang van een statushouder vraagt volgens Takecarebnb om maatwerk. “Omdat sommige vluchtelingen getraumatiseerd zijn, is het altijd de vraag of zij geschikt zijn voor opvang in een gastgezin.” Bovendien, zegt de stichting, “een gastgezin is geen hulpverlener”.

De bedoeling van het verblijf is vooral om statushouders sneller te laten integreren in de samenleving. “Door te logeren bij een gastgezin aarden ze beter in de gemeente waar ze uiteindelijk gaan wonen, leren ze de taal sneller of vinden ze eerder een baan”.

Dat bevestigt de Turkse Hufeyze. Hij werd gearresteerd in Turkije vanwege kritiek op de regering en vluchtte naar Nederland. Via de stichting verbleef hij bij een Nederlands huishouden en heeft hij veel kansen gekregen, stelt hij.

Zo heeft hij door het verblijf zijn vaardigheden kunnen verbeteren en onderwijs kunnen volgen. Daardoor is Hufeyze klaar voor zijn Nederlandse leven, zegt hij.

Aan een verblijf in een gastgezin gaat veel vooraf. Allereerst schrijft zowel een statushouder als een potentieel gastgezin zich in. De volwassenen in het huishouden moeten ook een verklaring omtrent het gedrag hebben en daarna gaat een matchmaker met de inschrijvingen aan de slag.

Tineke Willemsen is zo’n matchmaker. Ze begon als vrijwilliger toen na de Russische invasie veel Oekraïners naar Nederland kwamen. De gepensioneerd sociaal psycholoog werkte in het verleden in het buitenland en “weet hoe moeilijk het kan zijn om te communiceren met mensen uit een andere cultuur die in de problemen zitten”.

Na de inschrijving volgt een intakegesprek met de statushouder. “Dat is voor sommigen best moeilijk”, zegt ze. “Vooral voor mensen die vanwege de politiek uit hun land zijn gevlucht is het ingewikkeld om iemand meteen te vertrouwen.”

In dat gesprek heeft ze het ook met de gasten over hun gewoonten. “Als ze bijvoorbeeld streng religieus zijn, of vegetarisch eten, moet dat maar net passen bij het huishouden waar ze terechtkomen.”

Als een gastgezin is ingeschreven, gaat de matchmaker bij het gezin op bezoek. “Dan kijk ik eerst naar basale dingen, of er een kamer met privacy is en of er een keuken of badkamer is die ze kunnen gebruiken”. Ook wordt op praktische zaken gelet, zoals bijvoorbeeld allergieën voor huisdieren.

Ook moeten de gasten en gastgezinnen voldoende Engels of Nederlands spreken om met elkaar te kunnen communiceren.

Daarnaast kijkt de matchmaker naar de leefregels die er gelden. “Huishoudens zeggen dan dat ze die niet hebben, maar die zijn er altijd wel. Zoals dat er in huis niet gerookt mag worden of dat schoenen binnenshuis uit moeten. Ook vraag ik of er samen wordt gegeten of niet.”

Daarop volgt het matchgesprek tussen de statushouder, het gastgezin en de matchmaker. “Je probeert ze dan zo veel mogelijk met elkaar te laten praten over belangrijke dingen die in het dagelijks leven aan de orde komen”.

Als de klik er is, volgt een proeflogeerweekend en als dat goed verloopt blijft de statushouder voor een periode van ten minste drie maanden bij het gezin. In die tijd blijft er altijd contact met de casemanager van het COA en de matchmaker is van begin tot eind betrokken.

Als het gastgezin of de gast toch niet gelukkig is met het verblijf, dan kan de statushouder altijd terug naar het COA. Maar meestal gaat het goed, zegt Willemsen.

Na een eerste verblijf vangen gastgezinnen geregeld nieuwe mensen op, stelt ze. “Ik ken mensen die al aan hun zesde gast zitten.”