Dankzij gronddrones houdt Oekraïne het vol op bijna onhoudbare plekken

• 

  Wessel de Jong

  verslaggever

• 

  Christiaan Paauwe

  correspondent Midden- en Oost-Europa

Twee Oekraïense soldaten zitten onderuitgezakt met controllers in de hand naar hun schermen te kijken. Op de camerabeelden is te zien hoe een karretje door een veld rijdt. Er zit munitie en gereedschap in, voor mannen aan het front. Deze ‘Serpent’-drone besturen ze vanuit de regio Charkiv, in relatieve veiligheid op tientallen kilometers afstand.

Terwijl de Amerikaanse gezant Witkoff een bezoek brengt aan Moskou gaat de oorlog in Oekraïne in alle hevigheid door. President Poetin blijft hameren op eisen die voor veel Oekraïners neerkomen op capitulatie. Daar willen de Oekraïners aan het front niets van weten, op het slagveld zetten ze vol in op innovatie.

In het commandocentrum van het 21ste regiment van onbemande systemen is een van de belangrijkste ontwikkelingen van de afgelopen anderhalf jaar op het slagveld te zien. Alles binnen 15 kilometer tot de frontlinie is een ‘kill zone’ geworden vanwege alle Russische drones in de lucht. Daarom is Oekraïne voor de logistiek grotendeels overgestapt naar drones op de grond.

Die gebruiken ze niet alleen om spullen naar de frontlinie te krijgen, maar ook om gewonden en doden weg te halen. Aan de andere kant van het commandocentrum schakelt militair Poelja, dikke bos zwart haar onder haar pet, tussen haar radio en Signal-app om een reddingsactie van twee gewonden te coördineren.

“Het is zwaar als onze missies niet succesvol zijn”, zegt de 26-jarige Poelja. “Dat gebeurt wel eens. Het is oorlog, dat begrijpt iedereen.” Maar vandaag is ze goed gestemd. De twee gewonde militairen zijn net veilig uit de kill zone gehaald en onderweg naar een stabilisatiepunt.

In de werkplaats buiten zijn monteurs druk aan het sleutelen aan gronddrones van alle soort en maten. De motor van een Serpent ligt open, die wordt gekalibreerd, vertelt de militair. De groene kar lijkt op een soort quad, met een grote bak in het midden en vier dikke banden. “De drone is een platform, wat je ermee doet hangt af van je eigen fantasie”, vertelt de baas van de werkplaats Serhii enthousiast.

Andere drones hebben een brancard erop voor het verplaatsen van gewonden. Maar deze grondrobots worden ook ingezet voor het gevecht. Kleine karretjes worden gebruikt als kamikazedrone, bijvoorbeeld met een landmijn erin. Op een drone met rupsbanden is een zware Browning-mitrailleur geschroefd.

Er zijn zelfs beelden van militairen die zich overgeven tegenover gronddrones. Poelja was ook betrokken bij zo’n missie. Ze hadden een bunker opgeblazen en bij een volgende een kamikazekarretje geplaatst. “Toen kwam een bordje naar buiten dat ze zich wilden overgeven”, vertelt Poelja. Het was voor het eerst dat ze dat meemaakte.

Bekijk hier beelden van Russen die zich overgeven tegenover een gronddrone:

Het 21ste-regiment was ook de eerste eenheid die begon met grondrobots. Dat gebeurde tijdens de strijd om Avdiivka, een kleine twee jaar geleden, vertelt luitenant Ostap. Inmiddels doen ze volgens hem 90 procent van alle leveringen met dit soort drones. “Zonder is het gewoonweg onmogelijk om voor te stellen hoe er oorlog gevoerd moet worden”, concludeert de luitenant.

Maar zo’n operatie met een gronddrone vereist ook een aanzienlijke hoeveelheid mensen, middelen, en planning, nuanceert Ostap. En ze worden natuurlijk ook uitgeschakeld door de Russen. “Het is nog altijd beter om een grondrobot te verliezen, dan een menselijk leven.

Ook al houden ze het met dit soort innovatie langer vol, de numerieke overmacht van Rusland zorgt ervoor dat de Oekraïners stukje bij beetje terug moeten trekken. Maandag claimde Rusland nog heel Pokrovsk in handen te hebben, al is dat nog niet onafhankelijk te verifiëren en wordt het door Oekraïne ontkend.

Al willen ze het in de werkplaats daar liever niet te veel over hebben. “De situatie is zeer gespannen”, erkent Ostap. “De vijand valt elke dag aan, en ondanks de schade en verliezen neemt hun potentieel niet af.”

Aan de andere kant wordt zoals vaker meegekeken met de laatste innovatie. De Russen ontwikkelen ook gronddrones, maar ze zijn er nog niet zo ver mee, zegt Serhii. “In de strijd zelf hebben we ze nog niet gezien.”

Aan de Oekraïense worden ze in ieder geval razendsnel overal langs het front ingezet, ziet de monteur. “Een half jaar geleden was het nog steeds nieuw en spannend om ermee te werken. Nu maakt het deel uit van het systeem. Alles rust nu op de schouders van deze gronddrones.”