De heksennacht is terug, vrouwen op de bres tegen straatintimidatie

Voor het eerst sinds de jaren tachtig houdt Dolle Mina deze week overal in Nederland heksennachten. Vrouwen, maar ook mannen, lopen met fakkels door de binnensteden van onder meer Den Haag, Assen, Breda en Groningen. Ze vragen aandacht voor straatintimidatie en onderdrukking van vrouwen.

“Het is echt nog steeds nodig”, zegt Colien Schaap van Dolle Mina bij RTV Drenthe(opent in nieuw venster) “Wij vrouwen leren nog steeds om onszelf klein te maken. Om op die manier om te gaan met het fragiele mannenego.”

De ‘nieuwe’ heksennachten deze week staan in een lange traditie. De eerste heksennacht, een Take back the Night event genoemd, vond(opent in nieuw venster) in oktober 1975 plaats in Philadelphia (VS). Een luidkeels protest na de moord op een vrouwelijke wetenschapper, we werd neergestoken terwijl ze alleen naar huis liep.

Niet veel later sloeg het protest over naar Europa. In maart 1976 vond in Brussel het International Tribunal on Crimes against Women plaats. Een volkstribunaal waar 2000 vrouwen uit veertig landen, vaak met een brandende fakkel in hun hand, getuigden over dwang, intimidatie, stalking, seksueel geweld en femicide.

In Nederland was de eerste heksennacht in 1978. In tien steden, waaronder Amsterdam, Utrecht, Nijmegen, Groningen en Den Haag, gingen meer dan achtduizend vrouwen de straat op met fakkels en spandoeken.

De protesttochten stierven een stille dood in de jaren tachtig. Maar zijn nu terug, mede na de golf van verontwaardiging die ontstond na de moord op Lisa (17) uit Abcoude in augustus vorig jaar.

Petra Brouwer organiseert de heksennacht van vanavond in Groningen. “Jonge meiden worden nog steeds nagefloten of krijgen vervelende opmerkingen”, zegt ze bij RTV Noord(opent in nieuw venster). “Niet alleen in het uitgaansleven, maar ook gewoon overdag op straat.”

Volgens Brouwer passen vrouwen hun routes nog altijd aan om donkere plekken in de stad te vermijden. “Ze rijden soms een kwartier of twintig minuten om, om bepaalde stukken te vermijden”, zegt ze.

“Nog altijd zijn wij niet veilig zodra het donker wordt”, zegt ook Schaap in Assen. “Maar als we de straat op gaan en lawaai maken, dan valt het op.”

Veel deelnemers gaan tijdens de tochten verkleed als heks en zingen een heksenlied dat in de jaren zeventig werd gemaakt. “De heks is een symbool”, stelt Colien Schaap. “Ze was eigenwijs, een lastige vrouw en liet zichzelf horen.”

De ‘nieuwe’ tochten in Assen en Den Haag zijn inmiddels achter de rug. Vanavond zijn er heksennachten in Breda, Wageningen en Groningen. Later deze week volgen Leiden, Nijmegen en Zwolle.

Bij die tochten deze week is er een groot verschil met de tochten van de jaren tachtig. Toen mochten mannen zich pas na een uur protest aansluiten bij de tochten. Nu zijn ze van begin af aan welkom.

Maar de doelstelling van de heksennachten is niet veranderd. Schaap. “We zien nu hoe het met de wereld gaat als mannen de baas spelen. Het is tijd voor een matriarchaat. Dat we vanuit zorg en liefde de samenleving weer opbouwen.”