Drie executies in een dag gepland in VS, voor het eerst in jaren

Voor het eerst in bijna zestien jaar staan drie executies op één dag gepland in de VS. De staten Alabama, Oklahoma en Tennessee willen vandaag de doodstraf bij een gevangene voltrekken met een dodelijke injectie.

De gevangenen bij wie de straf naar verwachting ten uitvoer wordt gebracht zijn drie mannen die zijn veroordeeld voor moord of meervoudige moord. De 66-jarige Anthony Darrell Hines kreeg de doodstraf al in 1986 opgelegd; bij de 42-jarige Jeremy Williams gebeurde dat relatief recent, in 2024.

Het aantal uitgevoerde doodstraffen kende vorig jaar een piek in de VS. De straf werd dat jaar bij 47 gevangenen voltrokken, het hoogste aantal sinds 2009. De executies vonden plaats in elf staten. Florida voerde de straf vorig jaar het vaakst uit, in totaal 19 keer. Alabama, South Carolina en Texas voltrokken er elk vijf.

Of dat aantal dit jaar opnieuw zo hoog uitkomt valt nog niet te zeggen, schreef(opent in nieuw venster) het Death Penalty Information Center vorige maand in een tussentijdse rapportage. De teller staat tot nu toe op 19, een iets lager aantal dan vorig jaar rond deze tijd, maar al hoger dan in de jaren 2020-2022.

Volgens directeur Robin Maher is het hoogst ongebruikelijk dat op één dag drie executies staan gepland, maar is het domweg toeval dat de data samenvallen, zegt hij tegen persbureau AP(opent in nieuw venster).

Het Legal Defense Fund (LDF) meldde(opent in nieuw venster) in juni dat het aantal tot de doodstraf veroordeelde gevangenen sinds de jaren 80 niet zo laag heeft gelegen in de VS. De Amerikaanse mensenrechtenorganisatie merkt dat het aantal teruggedraaide veroordelingen tot de doodstraf veel hoger ligt dan nieuwe doodsvonnissen.

In de VS kunnen de federale overheid en individuele staten de doodstraf opleggen. In de meeste staten is de doodstraf afgeschaft of opgeschort, maar in tien staten vinden nog steeds executies plaats.

Onder president Trumps voorganger Biden stond er een verbod op het opleggen van de straf door de landelijke overheid, maar dat draaide Trump meteen na zijn aantreden begin vorig jaar terug. Dat heeft overigens nog niet tot federale veroordelingen geleid.

Trump staat te boek als groot voorstander van de doodstraf. Hij heeft die straf eerder omschreven als “een essentieel middel om personen die de meest gruwelijke misdaden en dodelijk geweld tegen Amerikaanse burgers plegen, af te schrikken en te straffen”.

Zijn regering heeft allerlei stappen gezet om het aantal doodstraffen op te voeren, zoals een uitbreiding van de executiemethoden met het vuurpeloton. Ook zijn omstreden dodelijke injecties weer toegestaan. Daarnaast wil het ministerie van Justitie de processen rondom de doodstraf versnellen.

Of die maatregelen effect hebben, valt pas over jaren te zeggen, zegt Justin Mazzola, adjunct-directeur onderzoek bij Amnesty International USA tegen de BBC(opent in nieuw venster). “Vanwege de lange tijd die verstrijkt voordat de zaak daadwerkelijk dient, en ook vanwege alle beroepsprocedures die volgen zodra er een veroordeling is.”

Ondertussen neemt de maatschappelijke steun voor de doodstraf in de VS af, blijkt uit peilingen van Gallup(opent in nieuw venster). Zo’n 52 procent vindt de doodstraf moreel aanvaardbaar, het laagste percentage sinds de jaren 70. Maher van het Death Penalty Information Center ziet een verband met het scherp gedaalde aantal veroordelingen tot de doodstraf door jury’s, van meer dan 300 in de jaren 90 naar 23 vorig jaar.