Duits verkiezingsjaar afgetrapt, Groenen hopen op winst in Baden-Württemberg

• 

  Chiem Balduk

  correspondent Duitsland

Het Duitse Superwahljahr gaat vandaag van start met de verkiezingen in Baden-Württemberg, de eerste van vijf deelstaatverkiezingen dit jaar. Lange tijd leek de CDU van bondskanselier Merz hier verzekerd van de winst, maar de Groenen zijn met een inhaalslag bezig. De partijen gaan nu nek aan nek in de peiling van ZDF, met beide 28 procent van de stemmen.

Dat leidt tot een opperbeste stemming bij de Groenen, die landelijk niet boven 12 procent uitkomen. “De sfeer is absoluut goed”, vertelt Groenen-lid Julian Dietzschold tijdens een flyeractie in Heidelberg. “Ook mensen van wie ik het niet verwacht reageren positief op ons, en vooral op onze lijsttrekker.”

Die heet Cem Özdemir, is 60 jaar en is geboren in een heuveldorp ten zuiden van Stuttgart, als zoon van Turkse gastarbeiders. In de vorige landelijke regering was hij minister van Landbouw. Nu hoopt hij de eerste Duits-Turkse deelstaatpremier te worden. Geliefd is hij zeker: zijn waarderingscijfers liggen ver boven die van de partij. De campagne draait daarom volledig om hem.

De populaire Özdemir geldt als gematigde Groenen-politicus. Zijn campagne is gericht op het beschermen van de economie. Groene doelen kunnen indien nodig later worden behaald, is zijn boodschap. Ook is hij kritischer op het asiel- en integratiebeleid dan veel partijgenoten.

De economie domineert de verkiezingen in de zuidwestelijke deelstaat met 11 miljoen inwoners. Het gebied van Bosch, Mercedes-Benz en Porsche heeft zijn welvaart deels te danken aan de auto-industrie, maar de gloriedagen zijn voorbij. Recente ontslaggolven voeden de angst dat Baden-Württemberg verandert in een Europese versie van Detroit, de teloorgegane autostad in de Verenigde Staten.

Özdemir is daarom voorstander van “flexibiliteit” wat betreft de overstap naar elektrische auto’s. “Met mij wordt er geen beleid gevoerd tegen Baden-Württemberg als productielocatie voor auto’s.” Als de industrie langer door wil met de productie van benzineauto’s, dan kan dat, aldus Özdemir.

Daarom keert hij zich tegen de landelijke koers. Dat benadrukt Özdemir zelfs bewust in zijn campagne-uitingen. “Doe het juiste, dat betekent soms dat je tegen je partij moet ingaan”, zegt hij stoer in een campagnespot. Ook opvallend: de partijnaam is niet zichtbaar op campagneposters.

“Het is geen geheim dat de Groenen in Baden-Württemberg pragmatischer zijn dan veel andere afdelingen”, zegt flyeraar Dietzschold. Daar ligt volgens hem ook de sleutel tot succes voor de partij. “Dat zagen we landelijk ook, met bijvoorbeeld Annalena Baerbock.” Onder haar leiding werd de partij kortstondig als grootste gepeild.

De Groenen zijn al sinds 2011 de grootste in Baden-Württemberg. In geen enkele andere deelstaat is dat tot nu toe gelukt. Ook de afzwaaiende premier Winfried Kretschmann stond te boek als pragmatisch en is geliefd.

Zelfs de belangrijkste uitdager, de christen-democratische CDU van Manuel Hagel (37), belooft “goed te zorgen voor de erfenis van Kretschmann”. Waar de Groenen de status quo verdedigen, belooft de jonge Hagel tegelijk vernieuwing en een “nieuw hoofdstuk” voor de deelstaat. Zijn probleem was lange tijd zijn relatieve onbekendheid.

Daar kwam verandering in toen een Groenen-politica een oude video van Hagel verspreidde. Daarin sprak de CDU’er over een klassenbezoek vol meisjes (“er zijn ergere afspraken te bedenken”) en vrij gedetailleerd over het uiterlijk van een minderjarig meisje dat indruk op hem maakte. Een storm van kritiek volgde. Ongepast en seksistisch, klonk het.

Dietzschold ziet het niet als campagnegeschenk voor de Groenen. Hij hecht bovendien waarde aan een goede band met de CDU, met wie de Groenen graag opnieuw een coalitie willen aangaan. Dat lijkt op dit moment de enige kansrijke coalitie, mede vanwege de groei van de AfD, die op 18 procent wordt gepeild.

Daarmee scoort de uiterst rechtse partij weliswaar lager dan landelijk, maar het gaat toch om een flinke sprong in de rijke deelstaat. “Juist vanwege de hoge welvaart is er veel angst om die te verliezen. Daar spelen zij op in”, volgens Dietzschold.

Verder wordt het spannend voor Die Linke en de liberale FDP, die beide net boven de kiesdrempel van 5 procent worden gepeild. Vooral voor de FDP is deze verkiezing van essentieel belang: zowel in de Bondsdag als in de meeste deelstaten is de partij niet meer vertegenwoordigd. Als de FDP ook uit dit middenklassebolwerk verdwijnt, belooft partijkopstuk Nicole Büttner haar hoofd kaal te scheren.

De stemlokalen zijn tot 18.00 uur geopend voor alle stemgerechtigden vanaf 16 jaar. Direct daarna volgt een exitpoll.