Duitse kerstmarktseizoen begonnen met meer betonblokken en barricades

• 

  Chiem Balduk

  correspondent Duitsland

Glühwein, lebkuchen en gepofte kastanjes: de Duitse binnensteden zijn weer gevuld met traditionele kerstmarkten. Na de aanslag op een kerstmarkt in Maagdenburg vorig jaar zijn de veiligheidseisen verhoogd. Enkele kleine kerstmarkten konden daarom niet doorgaan, andere worstelen met de vraag hoe de kerstmarkt zijn gemoedelijke sfeer kan behouden.

Op het plein naast de wereldberoemde Dom van Keulen heerst de kerststemming al volop. Op een podium zingt een kinderkoor ‘Kling, Glöckchen, klingelingeling’, terwijl vanuit houten hokjes bio-braadworst, handgemaakte blokfluitjes en kerstballen worden verkocht. Met 150 kraampjes behoort de Keulse kerstmarkt tot de grootste van Duitsland.

De eerste voorbereidingen begonnen al in februari, vertelt woordvoerder Birgit Grothues. Veiligheid is daarbij een belangrijk thema: “We stemmen alles af met de lokale autoriteiten en hebben ook eigen beveiligers ingehuurd.”

Het plein ligt deels verhoogd, wat de markt enigszins beschermd tegen kwaadwillenden met een voertuig. Naar aanleiding van de aanslag in Maagdenburg zijn er maatregelen genomen bij de enige weg voor voertuigen naar het plein. “Die moet toegankelijk zijn voor hulpdiensten en leveranciers. Daarom is er nu een beweegbare barricade gebouwd.”

In Maagdenburg misbruikte aanslagpleger Taleb A. precies zo’n toegangsweg, door met zijn auto op hoge snelheid de kerstmarkt op te rijden. Er vielen zes doden en ruim driehonderd gewonden. A. staat op dit moment terecht voor meervoudige moord. Hij zou zich hebben gekeerd tegen de vermeende islamisering van Duitsland.

Uitgerekend voor de kerstmarkt in Maagdenburg dreigde dit jaar afgelasting, omdat het veiligheidsplan volgens de deelstaat tekortschoot. Met meer betonblokken en een verbodszone voor zware voertuigen kon de markt toch open. De stad investeerde een kwart miljoen aan nieuwe maatregelen.

Zulke kosten drukken op de organisatie van de wintertraditie. In Overath, een stadje ten oosten van Keulen, is de kerstmarkt afgelast na onenigheid over wie de kosten moest dragen. De stad Kerpen heeft de kerstmarkt omgedoopt tot een kleinere eetmarkt, zodat er minder veiligheidsmaatregelen nodig zijn.

De anti-terreurblokkade valt bezoekers van Keulse kerstmarkt bij binnenkomst op. “Toen ik hier aankwam, dacht ik toch even: kan hier een auto komen en hoe? Maar nee dus!” zegt de Nederlandse Jolande. “Je ziet vooral aan de buitenkant dat het is veranderd. Daar zie je ook meer politie”, zegt Bärbel uit Oldenburg.

Veel bezoekers zijn er vrij gelaten onder. “Ik laat het feest niet afpakken door een ingebeeld gevaar”, zegt de gepensioneerde Torsten uit Bonn. “Het plezier gaat weg als je het gevoel hebt dat je hier alleen onder politiebeveiliging kunt rondlopen.”

De Keulse student Imara heeft wel getwijfeld om te gaan. “Ik zat in dubio: is het veilig om te gaan? Als ik niet ga, wint de angst.” Buiten het marktterrein vindt een vrouw dat de kerstmarkt zijn onschuld heeft verloren. “Vroeger was het gemoedelijker, nu kijken mensen elkaar wantrouwend aan.” Veilig voelt ze zich niet op de kerstmarkt, omdat iedereen een mes in de tas kan meenemen.

De mogelijke veiligheidsmaatregelen zijn ook in Keulen beperkt. Toegangspoortjes en tassencontrole zijn niet mogelijk, vanwege de hoge bezoekersaantallen en de hoeveelheid ingangen. Ook zijn er op het plein uitgangen van parkeergarages, die toegankelijk moeten blijven.

De vriendinnen Kissy, Bärbel en Kristien halen hun schouders op. “Het hoort erbij”, zeggen ze. Volgens Birgit Grothues van de organisatie is het goed gelukt om de gemoedelijkheid te behouden. “Doordat de veiligheidsmaatregelen niet te zichtbaar zijn”, zegt ze.

Sinds de aanslag op de kerstmarkt in Berlijn in 2016 is men al meer gewend geraakt aan hekken en betonblokken, vervolgt ze. Bovendien lijden de bezoekersaantallen er niet onder. “Wij ontvangen in vijf weken zo’n vier tot vijf miljoen bezoekers, ook veel Nederlanders.”

Student Imara heeft geen spijt van haar besluit om toch te gaan. “Het is gewoon cool om hier rond te dwalen met een warme punch in je hand. Dat is Kerst.”